Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    yerli kumaş kullanımının zorunlu tutulması hangi padişah

    1 ziyaretçi

    yerli kumaş kullanımının zorunlu tutulması hangi padişah bilgi90'dan bulabilirsiniz

    Hakan Erdem

    Hakan Erdem

    III. Selim döneminde yerli mallarının ve yerli sanayinin teşvik edilmesi genişçe bir düşünsel arka plana dayanır.

    esmi adı biraz değişse de Yerli Malı Haftası okullarda hâlâ kutlanıyormuş… Yazımı yazmaya başlamadan önce yaptığım küçük bir araştırmayla öğrenmiş oldum. Dünyada ticaret savaşlarının ayyuka çıktığı, yerli sanayilerin korunduğu, ithalata kotalar ve ağır vergilerin getirildiği ve neo-merkantilizm tartışmalarının revaçta olduğu bir çağda, bu hafta çocuklar için tamamıyla hayattan kopukluk anlamına gelmez sanırım. Gerçi 18. Yüzyılın sonlarından beri kapitalist düşünürlerin savunduğu “serbest ticaret” ilkesinin geçmişte, özellikle büyük kapitalist ülkeler tarafından ne derecede uygulandığı da sorgulanabilir. Britanya İmparatorluğu’nun, birçoğu aristokratlardan oluşan kendi üreticisini korumak için koyduğu “Tahıl Yasaları” iyi bir örnektir, ama orası başka mesele…

    Böyle “hayattan kopukluk” deyince, ister istemez çocukluğumuzda bu hafta için yaptığımız etkinlikleri hatırladım. Arkasındaki düşünceden ve pedagojik amaçlarından bağımsız olarak söylüyorum ve ayrıca tabii ki ancak 60’ların sonu- 70’lerin başlarından kendi tanıklığımı sunabilirim ama hadise bizim için bir kartona memleket ürünü birtakım kuruyemiş ve bakliyatın yapıştırılıp altına neler olduklarını yazmaktan pek fazla bir şey değildi. Affınıza sığınarak, bir de küçük anım var: “Yerli malı” deyince kuru fasulye ve kuru incir yapıştırmaya isyan etmiş olmalıyım ki 4. Sınıftayken, evde elime geçirdiğim yeni kumaş parçalarını, kırık bir altın küpe tekini ve de bir parça gümüş teli kartona yapıştırarak okula götürmüştüm. Sanayimizin de varlığını kanıtlamanın haklı gururunu ise tam olarak yaşadığımı söyleyemem. Şaşkınlığı geçtikten sonra sevgili Nesrin öğretmenim, altın ve gümüş hurdalarını bir kâğıda sarıp beni marş marş eve geri gönderdi. Hele neyse, benim kumaş kataloğunu kurtardık…

    Ufak bir gevezelik de “merkantilizm” üzerine yapayım ve konuya öyle geçeyim. Merkantilizm deyince öyle çok sistematize edilmiş ve homojen bir iktisadî doktrinden söz etmiyoruz. Daha ziyade 16. Yüzyıldan başlayarak hiç değilse “serbest ticaret” fikirlerinin güçlü bir şekilde dile getirildiği 18. Yüzyılın sonuna kadar etkili olmuş bazı düşünceler söz konusudur. Burada en önemli olan nokta, dünyadaki servetin sınırlı olduğu ve bu servetin ölçüsünün altın ve gümüş gibi değerli madenler (bullion) olduğudur. Bir devlet için amaç, mümkün olduğu kadar değerli maden biriktirmek ve onların ülke dışına çıkışını engellemektir. Dolayısıyla da ihracat mümkün olduğu kadar teşvik edilmeli ve ülkeye değerli madenleri getirmeli, ithalat da mümkün olduğu kadar kısılıp ülkeden değerli para çıkışı engellenmelidir.

    Bir ülkenin parasının dışarıdan alınacak ürünlere gitmesini önlemenin birinci yolu da bu ürünleri yerel olarak sağlamak olduğu için merkantilizmin yerli sanayi geliştirilmesiyle, bebek sanayi tartışmalarıyla, korumacılıkla ve ithal ikamesi politikalarıyla ciddî bir bağlantısı vardır. Bu bağlamda, kolonilerin de, ana ülkenin ödemeler dengesini artıda tutmak, hammadde ve bitmiş ürün alımlarında paranın ülkenin sistemi içerisinde kalmasını sağlamak gibi önemli bir işlevi olmuştur. Örneğin, Kuzey Amerika’daki İngiliz kolonilerinin ticaretinin önce Britanya limanlarından geçmesini, bu ticarette ancak İngiliz ve kolonyal gemilerin kullanılmasını, kolonilerin başkalarına doğrudan hammadde satmamalarını ve onlardan mamul madde almamalarını öngören ve en erkeni 17. Yüzyıl ortalarına giden meşhur Denizcilik Kanunları (Navigation Acts) merkantilist fikirlerin iyi bir uygulamasıdır. Merkantilizme bir anlamda iktisadî milliyetçilik demek, hatta 1648 Westphalia Antlaşması’ndan sonra belirmeye başlayan ulus-devletle bağlantılarını kurmak da mümkündür. Şu kadarı var ki merkantilist uygulamalar, bunlara hedef olan yerlerin de kendi ulus devletlerini kurmalarını hızlandırmıştır. Kolonilerin ana ülkeyle rekabet etmemesi için bazı alanlarda onlara sanayi üretimini bile yasaklayan Denizcilik Kanunları’nın, epey bir antipati oluşturmak suretiyle ABD’nin doğmasına katkıda bulunmaları örneğinde olduğu gibi.

    Başta muhterem hocamız Mehmet Genç olmak üzere iktisat tarihçilerinin araştırmalarından biliyoruz ki Osmanlı İmparatorluğu’nda ihracata öncelik vermek ve bu yolla ülkeye değerli metal girişi sağlamak gibi bir düşünce yoktu. Bilâkis, ihracata ancak yerel ihtiyaçlar karşılandıktan sonra izin verilirdi. Buna karşılık, pazarlara mal getireceği için ithalat kolaylaştırılır ve teşvik edilirdi. Dolayısıyla değerli iktisat tarihçisi dostumuz Şevket Pamuk’un haklı olarak belirttiği gibi bu Osmanlı uygulamalarıyla Avrupa’daki merkantilist uygulamalar arasında bir tezat bulunmaktaydı. Öte yandan Pamuk’un tarihçi Naima’yı zikrederek belirttiği gibi Osmanlılar merkantilist fikirler ve uygulamalardan bihaber de değillerdi.

    Henüz “ihracata ağırlık verelim, akçe gelsin” diyen bir Osmanlı müellifi görmediğim için ben de bu hususta aksine bir iddiada bulunacak değilim. Ne var ki merkantilist fikirler sadece ihracat üzerine olanlardan ibaret değildir. Bunun bir de ithalatın kısıtlanması ve daha da önemlisi, ithal ürünlere bağımlılığı ortadan kaldıracak veya azaltacak ürünleri üretecek yerli bir sanayinin kurulması faslı da var. İşte bu noktada çok sayıda Osmanlı fikir adamının adlarını saymak mümkündür. Hatta bu fikirler sadece fikir olarak kalmamış, yer yer uygulanmaya da konmuştu.

    Geçen haftalarda, Mustafa Sami Efendi’nin görüşleri çerçevesinde bu konuya değindim. O, İslâm ülkelerinin gerçek mirası olan bilimin Avrupa’dan alınarak halka öğretilmesiyle kısa bir süre içinde her türlü “nizam ve sanayi”nin Osmanlı topraklarında da gelişeceğini söylüyordu. Böylece “ecnebi milletler ülkesinde” üretilen mallara ihtiyacımız ortadan kalkacak, onlara verilen paralar memleketimizde kalacak, “vilâyet ve halkımız” gün geçtikçe bayındır olacaktı. Sami Efendi bu görüşleri ilk savunan kişi de değildi, çok daha evveliyatı olduğunu da söyledim.

    İsterseniz önce uygulamadan başlayalım. III. Selim’in (1789-1807) saltanatının başları olması gerek, padişah, sadrazamına bir hat yazarak herkesin kılığını kıyafetini düzenlemenin öncelikleri arasında olduğunu bildirdi. İlk bakışta bir rütbe ve mevki toplumundaki kıyafet karmaşasını önlemek ve herkesin uygun kılıkları giymesini sağlamak amaçlı gibi görünen fermanın çok daha köklü gerekçeleri vardı. Ferman, o sıralarda hemen her şeyin gerekçesi olarak öne çıkan devleti “nizam” altına almak hedefinin bir parçası olarak görünüyor. Devlet düzene kavuşunca da “düşmana galebe” edilecekti. Böyle söyleyerek söze başlayan Selim, halkın mizacının israf ve sefahate eğilimli olduğunu, bunun da bütün düzeni bozduğunu, yolsuzluk ve rüşvete neden olduğunu söylemekteydi.

    Ona göre, küçük ve büyük, ağa ve hizmetkâr, esnaf ve asker arasında kılık açısından bir fark kalmamıştı, “cümlesi müsavi olmakla halk haddinden ziyade” elbiseler giyiyordu. Herkes durumuna göre davranmalı ve israftan kaçınmalıydı. Padişah, “şimdi erkân samur kürk giyenlerden maada şal ve akmişe-i Hindiyye ve Efrenciyye [Hint ve Frengistan kumaşları] ve samur ve vaşak ve kakum ve bu misüllü kibara mahsus kürkler ve eşya-yı nefisenin” giyilmesini yasaklıyordu. Yasak, duyurulacak ancak ramazan başına kadar kimse cezalandırılmayacaktı. Yakında bayram olacağı, halkın pahalı kılıklar arayışında olacağını düşünen padişah “halkı masariften muhafaza içün bu nizamın tamam vaktidir” diyor. Ramazandan sonra ise erkân samur kürk giymeye hakkı olanlardan başka, esnaf, hizmetkâr, kâtip ve mültezim, “şal ve cepkenli kürk” gibi büyüklere mahsus kılıklar içinde, kimi görürse katledeceği ve sadrazamının da cevap veremeyeceği uyarısında bulunuyordu.

    Burada dikkat edilecek husus, kürkler ile Hindistan ve Frengistan’dan gelen kumaşları giymeye resmen hakkı olanlara bir yasak konulmadığı, yasağın ancak halk tabakası için geçerli olacağıdır. Sadece halk tabakasından olanlara bir yasak getirilmesi sorunu tabii ki çözmezdi. Sorunun da sadece hak etmeyenlerin bu lüks giysileri giymesi, dolayısıyla sosyal düzenin ihlal edilmesi değil, hak edenlerin de giymesi olduğunu hemen söyleyelim çünkü asıl sıkıntı, fermanda söylenmemiştir ama bu lüks ithalattan dolayı altın ve akçenin yurtdışına gitmesiydi! Öyle görünüyor ki, III. Selim, amcası I. Abdülhamid’in de getirmek istediği bir yasağı ülkenin Avusturya ve Rusya ile savaş koşullarında olmasından yararlanarak yürürlüğe koymak istemiş, başlangıç için de Osmanlı üst sınıflarını fazla ürkütmeden halkın kılığını ileri sürmüştü.

    Merhum Enver Ziya Karal, bu hatt-ı hümayunun kıyafet meselesini kökten halledemediğini söylüyor ve “Devlet erkânı yabancı memleketlerden gelen kumaşları memleket kumaşlarına tercih etmekte devam etmişlerdir” gözleminde bulunarak Selim’in yeni bir hat daha yazmak zorunda kaldığını belirtiyor. Yukarıdaki fermanda devlet erkânına ait bir husus olduğu söylenemez ama Karal için de Selim’in politikasının yönü konusunda yanılıyor diyemeyiz. III. Selim’in vaziyeti devlet adamlarına da ihsas eden söz konusu hattı şöyledir:

    “Benim Vezirim;

    Ben daima İstanbulkârî, Ankarakârî kumaş giyerim. Devlet ricalim ise hâlâ Hintkârî ve İrankârî kumaş giyerler. Memleket kumaşları giyerlerse, memleket malı revaç bulur.”

    Evet, burada da bir yasak yok ancak bir örnek olma ve özendirme var. Yerli malının tercih edilmesi gerektiğini söylüyor. Padişahın İstanbul işi, Ankara işi kumaşlar giydiğini gören devlet adamları muhakkak ki bu örneği izleyeceklerdi, memleket malına olan talep, dolayısıyla da üretim artacaktı… Selim, gerçekten böyle yapıyor muydu, devlet adamları da onu izlemişler miydi, orası ayrıca incelenmeye muhtaçtır ama verilen mesaj gayet açıktır. Selim, neden memleket malının teşvik edilmesi gerektiğini söylemiyor ama onu da dönemin diğer kayıtlarından öğrenebiliyoruz…

    Aslında, III. Selim döneminde lüks Hint ve Frenk mallarının ithali için doğrudan bir yasak getirildiğini söyleyemeyiz ama bu mallara olan talebin törpülenmesi için daha başka girişimler de vardı. Padişah, Koca Yusuf Paşa’nın sadrazamlığı sırasında, Nisan 1792’de bir ferman çıkarıp devlet adamlarının birbirlerine verdiği hediyeleri kısıtlayarak “emti’a-i Hindiyye ve Efrenciyye’nin revacını” kırmak ve bu yolla “israfat-ı itlâfât-ı bî-hûdenin” önüne geçmek istemişti.

    Bu uygulamaların yaslandığı düşünsel arka plana gelince, işte burada çeşitli “Osmanlı merkantilistlerinin” çok daha dolaysız görüşlerini değişik vesilelerle ifade ettiklerini görüyoruz. Bunlardan, Süleyman Penah Efendi’nin henüz I. Abdülhamid (1774-1789) döneminde kaleme aldığı risalesindeki görüşleri çok kapsamlıdır ve müstakilen ele alınmayı gerektiriyor. Şu kadarını söyleyeyim ki Penah Efendi dünyada bir değerli maden kıtlığı olacağını tahmin ediyor, Osmanlı’nın bu koşullar altında “Hind canibine giden akça”sının çok fazla olduğunu düşünüyor ve bir çözüm olarak Hint kumaşlarının külliyen yasak olmasını öneriyordu. Daha köklü olarak bulduğu çözüm ise yerli tekstil üretiminin teşvik edilmesiydi.

    Avusturya ve Rusya ile olan savaşların hemen akabinde III. Selim’in isteği üzerine yazılan layihalara baktığımızda da Hindistan’a “kaptırılan” akçe konusunu görüyoruz. Daha sonraki dönemlerde Osmanlı ekonomisinin Hindistan karşısında çöktüğünden veya bunun Osmanlının “Hintlileşmesinin” kapısını açtığından söz eden olmamıştır ama o dönemde Hint mallarının da en az Frengistan’dan gelenler kadar, belki daha da çok sorun yarattığını söyleyebiliriz. Mesela, Muhasebe-i Evvel El-Hac İbrahim Efendi, “[M]emâlik-i Osmaniye’de çıkan eşyaya itibar ile” her sene Hindistan tarafına giden külliyetli paranın korunması çaresine bakılmasını, “diyâr-ı efrenciyyeden israfata müteallik her nev‘i gelen eşya ve bahusus Galata işleri”ne olan talep azaltılırsa bunun Hindistan ve Frengistan’dan gelen diğer mallara talebi de düşüreceği görüşündeydi. Aynı şekilde, Beylikçi Suni Efendi sayıları çok artan rütbelilerin ve dolayısıyla da hizmetkârlarının sayılarının azaltılması ve kalanların bir düzen altına alınmasıyla Hint ve Frenk eşyalarına talebin de azalacağını, bunun kendileri ve bütün ahali için iyi olacağı ve paranın yabancı ülkelere gitmeyeceği kanaatindeydi.

    Bu kişilerin hepsi değilse de bazılarının lüks eşya ithalatının kısıtlanarak paranın ülke içinde tutulmasını sadece birtakım zecrî önlemler yoluyla sağlamaya çalışmadıklarını, alternatif olarak yerli sanayi kurulmasını veya geliştirilmesini önerdiklerini de görüyoruz. Kendisinden önceki bazı başka Osmanlı yöneticileri gibi III. Selim de bu önerileri hayata geçirmeye çalışmıştı. Selimiye Kışlası yakınında, eski Kavak Sarayı arazisine kurdurduğu Sandalcı kârhanelerinde (atölye, fabrika) üretilen ve kendi adıyla, “selimiye” olarak bilinen ipekli kumaşlar herhâlde Hint kumaşlarını devreden çıkarmak isteyen böyle bir projenin ürünüydü. Dahası, Kapıdağlı Konstantin’in yaptığı meşhur resminde “ev hâliyle” resmedilen sultanın kaftan ve cübbesinin altındaki entarisi bu kumaşa çok benziyor. Eğer öyleyse o zaman Selim’in İstanbul işi kumaş giydiğini de söyleyebiliriz.

    Yazı kaynağı : www.karar.com

    E�itim Haberleri - �lanlar - S�nav Sorular� - - Testleri - Sorular�

    Eğitimcinet.com

    osmanlı gerileme dönemi test, ıslahat fermanı test, 3.selim dönemi test, ıslahatlar dönemi test
    tarih test

    1. Osmanlı Devleti uzun yıllar yabancı ülkelerde sürekli elçilikler kurmayı uygun görmemiştir.

    Bu anlayış ilk defa hangi devirde değişmeye başlamıştır?

    A) Lale Devri

    B) III. Selim Devri

    C) II. Mahmut Devri

    D) Abdülmecit Devri

    E) I. Meşrutiyet Devri

    2. Osmanlı Devleti XVIII. yy.da Avrupa’nın gerisinde kaldığını anlamış ve Avrupa’yı örnek alarak yenilikler yapmıştır.

    I.       Doğu klasiklerinin Türkçe’ye çevrilmesi

    II.      Avrupa tarzı eğitim yapan okuilar açılması

    III.     Yerli malı kullanılmasının teşvik edilmesi

    IV.     Avrupa’dan   uzmanlar   getirilerek   ordunun modernleştirilmesi

    Yeniliklerinden hangileri bu duruma örnek olarak gösterilmez?

    A) Ivell

    B) I ve III

    C) llvelll

    D) II ve IV

    E) III veV

    3. 18. yy.da Osmanlı Devleti’nde savaşların yenilgiyle sonuçlanması ve toprak kayıplarının devam etmesi aşağıdaki alanların hangisinde ıslahatlara ağırlık verilmesine neden olmuştur?

    A) Kültür

    B) Yönetim

    C) Ekonomi

    D) Ordu

    E) Eğitim

    4. Aşağıdakilerden hangisi Nizam-ı Cedit ordusunun ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kurulmuştur?

    A) Eşkinci Ocağı

    B) Sekban Cedit

    C) Irad-ı Cedit

    D) Deniz mühendishanesi

    E) Kara mühendishanesi

    5. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin XVIII. yüzyıldaki ıslahatlarının özelliklerinden biri degildir?

    A) Askeri okullar açılması

    B) Azınlıklara yeni haklar tanınması

    C) Matbaanın getirilmesi

    D) Sürekli elçilikler kurulması

    E) Batı tarzında yenilikler yapılması

    6. Aşağıdakilerden hangisi 18. yy.daki gelişmelerden biri değildir?

    A) Avrupa’da geçici elçiliklerin kurulması

    B) Kafkaslardan Anadolu’ya göçler yapılması

    C) Gerileme Dönemi’nin başlaması

    D) Avrupa tarzında ıslahat çalışmaları yapılması

    E) Milliyetçilik isyanlarının başlaması

    7. Osmanlı Devleti’nde ilk ıslahatların askeri alanda yapılması    aşağıdakilerden hangisiyle açıklanamaz?

    A) Devletin askeri sisteme göre yapılanmış olması

    B) Ekonominin tarım ve askeri disiplinle kaynaşması

    C) Ganimet gelirlerinin önemli olması

    D) Askeri isyanların ortaya çıkması

    E) Aydınların hazırladığı raporların etkisi

    8. Lale Devrinde Osmanlı ülkesine getirilen matbaada dini eserlerin basılmasının yasaklanmasındaki gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

    A) Geçimini  yazıyla  sağlayan   hattatların   işsiz kalma tehlikesi

    B) Yeniçerilerin tepkisinden çekinilmesi

    C) Dini kitaplarda harf hatalarının anlam değiştireceği endişesi

    D) Yöneticilerin ilmiye sınıfından geliyor olması

    E) Halkın    matbaada    basılan    eserlere güvenmemesi

    9. Aşağıdaki olaylardan hangisi, Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasında ve yıkılmasında etkili olmamıştır?

    A) Avrupa   devletlerinin   g^liştirdiği   emperyalist politikalar

    B) Fatih döneminde Venediklilere verilen ticaret ayrıcalığı

    C) Küçük   Kaynarca   Antlaşması’yla   Rusya’ya verilen ticaret ayrıcalığı

    D) Fransız Ihtilali ile yayılan ulusçuluk düşüncesi

    E) 1740’ta Fransa’ya verilen ticaret ayrıcalığı

    10. Osmanlı Devletinde iç borçlanma hangi padişah döneminde başlamıştır?

    A) Abdülaziz

    B) III. Mustafa

    C) II. Abdülhamit

    D) V. Murat

    E) II. Mahmut

    11. III. Selim zamanında yapılan ıslahat hareketlerine karşı olanları;

    I.       Devlet adamları

    II.      Ulema

    III.     Halk

    Yukarıdaki kesimlerden hangileri yönlendirmiştir?

    A) Yalnız I

    B) Yalnız II

    C) I ve II

    D) I ve III

    12. İlk  Türk  matbaasında   bazı   kitapların   basılması yasaklanmıştır.

    Bu   kitaplar   aşağıdaki   alanlardan hangisiyle ilgilidir?

    B) Tarih D Teknik

    A)Din

    C) Coğrafya

    E) Siyaset

    13. XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin bilim hayatında bir durgunluk dönemi olmuştur. Koçi Bey, ünlü risalesinde (rapor) bu durumun (bilgi yelpazesi.net) nedenlerini açıklamıştır.

    Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden birisidir?

    A) Müderrislerin ücretlerinin yüksek olması

    B) Müderrislerin ilmiye (bilginler) sınıfından olması

    C) Ehil olmayanlara müderrislik verilmesi

    D) Medreselerde Arapça eğitim yapılması

    E) Bazı medreselerin kapatılması

    14. Osmanlı Devleti’nde halkın yeniliklere ilgisiz kalması, aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?

    A) Merkezi otoritenin gücünü yitirmesine

    B) Yabancıların  içişlerine  müdahalesinin azalmasına

    C) Yenilik taraftarlarının güç kazanmasına

    D) Yeniliklerin kısa ömürlü olmasına

    E) Ayaklanmaların azalmasına

    15. İlk Türk matbaası hangi devirde açılmıştır?

    A) I. Meşrutiyet Devri

    B) Lale Devri

    C) II. Meşrutiyet Devri

    D) Tanzimat Devri

    E) Cumhuriyet Devri

    16. III. Selim Avrupa’daki yenilikleri yakından izleyebilmek amacıyla aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmeye çalışmıştır?

    A) Sürekli elçilikler kurulmasını

    B) Nizam-ı Cedit Ordusu’nun kurulmasını

    C) Nitelikli bir öğretim yapılmasını

    D) Yeniçerilerin eğitilmesini

    E) İrad-ı Cedit hazinesinin oluşturulmasını

    17. Osmanlı Devleti’nde XVII. Yüzyılda;

    I.       Eğitim

    II.      Maliye

    III.     Yönetim

    alanlarının  hangisinde veya  hangilerinde  yeni düzenlemeler yapılmıştır?

    A) Yalnız I

    B) Yalnız

    C) Yalnız III

    D) I ve II

    E) II ve III

    18. Aşağıdakilerden hangisi Sanayi İnkılabı’nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerinden biri değildir?

    A) Düyun-u Umumiye’nin kurulması

    B) Küçük sanayi atölyelerinin kapanması

    C) işsizliğin artması

    D) Avrupa devletlerinden borç para alınması

    E) Üretimin artması

    19. Osmanlı Devleti’nde XVI. Yüzyılda yapılan nüfus sayımında, aşağıdakilerden hangisinin saptanması amaçlanmıştır?

    A) Kadın-erkek sayısı

    B) Okur yazar oranı

    C) İşsizlik oranı

    D) Nüfus artış oranı

    E) Vergi yükümlülükleri

    20. Osmanlı mimarisi, kaçıncı yüzyıldan itibaren batının etkisiyle değişmeye ve kendine özgü niteliklerini kaybetmeye başlamıştır?

    A) XVI.

    B) XVI.

    C) XVII.

    D) XVIII.

    E) XIX.

    21. “17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin halktan ve tüccardan yeni vergiler aldığı gibi eski vergileri de artırmıştır.”

    Bu   durum   aşağıdakilerden   hangisine   ortam hazırlamıştır?

    A) Islahat hareketlerinin hızlanmasına

    B) Ekonomik hayatın canlanmasına

    C) Ülkede ayaklanmaların çıkmasına

    D) Devlet giderlerinin azalmasına

    E) Tüketim maddelerinin ucuzlamasına

    22. Nizam-ı Cedit kavramı,

    I.       Askerlik

    II.      Yönetim

    III.     Sanat

    alanlarından hangilerinde yapılan yenilikleri öncelikle içerir?

    A) Yalnız I

    B) Yalnız II

    C) Yalnız III

    D) I ve II

    E) II ve III

    23. Osmanlı Devleti, XVIII yüzyıldan itibaren,

    I.       Tarım,

    II.      Askerlik,

    III.     Teknik,

    IV.     Yönetim

    alanlarının hangilerinde Avrupa’nın üstünlüğünü kabul etmiş ve Avrupalılardan yararlanmaya başlamıştır?

    B) I ve III

    D) II ve III

    A) I Ve II

    C) I Ve IV

    E) II Ve IV

    24. Aşağıdakilerden hangisi, Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışmak için yararlandıkları konulardan biri değildir?

    A) Kapitülasyonlar

    B) Müsad9r9 Sistemi

    C) Azınlık hakları

    D) Borçlar

    E) Taht kavgaları

    25. Aşağıdakilerden   hangisi,   Lale Devri’nin özelliklerinden biridir?

    A) Batı kurumlarının örnek alınması

    B) Avrupa’da elçiliklerin açılması

    C) Türkçülük akımının başlaması

    D) İlk kez bütçe yapılması

    E) Şehzadelerin sancak beyliğine atanması

    CEVAP ANAHTARI

    1. B         2. B         3. D         4. C         5. B         6. E

    7. E        8. A         9. B         10. B        11. C        12. A         13. C

    14. D         15. B         16. A         17. E        18. E        19. E        20. D

    21. C        22. D         23. D         24. B        25. B

    1.Tanzimat Dönemi’nde hazırlanıp, I. Meşrutiyet Dönemi’nde uygulanmasına başlanan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

    A)Medenî  Kanun

    B)Kanûn-i  Esâsî

    C)Mecelle

    D)Azınlıkların il genel meclislerine üye olabilmeleri

    E)Karantina Usulleri Hakkında Kanun

    2.

    I.İlk devlet matbaası kurulması

    II.Viyana, Londra ve Paris’te ilk daimî elçilikler kurulması

    III.Memurlara fes giyme zorunluluğu getirilmesi

    IV.Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderilmesi

    V.Müsadere (mala el koyma) sistemine son verilmesi

    Yukarıdaki gelişmelerden hangileri III. Selim Dönemi’ne aittir?

    A)III-IV              B)II-IV     C)IV-V    D)I-II       E)I-III

    3.Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında imzalanan ve Osmanlı sanayisinin çökmesine sebep olarak gösterilen Balta Limanı Antlaşması hangi padişah döneminde yapılmıştır?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    4.

    I.Osmanlı Devleti’nde ilk kez hukukun üstünlüğünün kabûl edilmesi

    II.Dirlik (Timar) sisteminin kaldırılması

    III.Azınlıkların memur olabilmesi

    IV.İlk nüfus sayımı

    V.Eşkinci Ocağı’nın açılması

    Yukarıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı ile ilgilidir?

    A)I     B)II          C)III        D)IV        E)V

    5.

    I.Asakir-i Mansure-i Muhammediye

    II.Yeniçeriler

    III.Sekban-ı Cedid

    IV.Nizam-ı Cedid

    V.Yaya ve Müsellemler

    VI.Eşkinci Ocağı

    Yukarıdaki askerî ocaklardan hangileri II. Mahmut Dönemi’nde kurulmuştur?

    A)I-IV-VI                           C)II-III-V                 E)I-III-VI

    B)III-IV-VI                        D)IV-V-VI

    6.Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut’un gerçekleştirdiği yenilikler arasında yer almaz?

    A)Mızıka Okulu açılması

    B)Askerî Şûra kurulması

    C)Kara Mühendishanesi açılması

    D)Divan-ı Humayun’un kaldırılarak Nazırlık (Bakanlık) sistemine geçilmesi

    E)Memurların “Dahiliye” ve “Hariciye” olarak iki sınıfa ayrılması

    7.Aşağıdakilerden hangisi III. Selim’in gerçekleştirdiği yenilikler arasında yer almaz?

    A)İlk devlet matbaasının kurulması

    B)Yerli malı kullanımının özendirilmesi

    C)Nizam-ı Cedid Ordusu’nun kurulması

    D)Yerli kumaş kullanımının zorunlu tutulması

    E)Îrâd-ı Cedid adı ile yeni hazine oluşturulması

    8.Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi içerisinde yer alan bir gelişme değildir?

    A)Divân-ı Ahkâm-ı Adliye’nin kurularak yargının bağımsız duruma getirilmesi

    B)İl  genel meclisleri açılması (bilgi yelpazesi.net)

    C)Eyâlet yerine sancak, kazâ ve nâhiye örgütlenmesine gidilmesi

    D)Anadolu’da ilk demiryollarının yapımına başlanması

    E)Türk Târihinde ilk kez anayasanın yürürlüğe girmesi

    9.

    I.Şûrayı Devlet kurulması

    II.Mekteb-i Maarif-i Adliye’nin açılması

    III.Yargıtay ve Danıştay’ın temellerinin atılması

    IV.Dar-ül Şûrayı Askerî’nin (Askerî Şûra) kurulması

    V.Askerî Tıbbiye açılması

    VI.Hukuk kurallarının azınlıkların dillerine çevrilmesi

    VII.Harp Okulu açılması

    Yukarıdaki oluşumlar, ikisi hariç, II. Mahmut Dönemi’ne aittir. Onun dönemine ait olmayan gelişmeler aşağıdakilerden hangisidir?

    A)I-VI                B)II-IV     C)III-V     D)IV-VII                  E)V-VI

    10.“Azınlıkların, cizye (baş vergisi) vermemesi ve fakat Müslümanlar gibi askere alınması veya bedel ödemesi” kararı aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

    A)III. Selim Dönemi      D)Islahat Fermanı

    B)Sened-i İttifak                            E)I. Meşrutiyet

    C)Tanzimat Fermanı

    11.Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderilmesine hangi padişah döneminde başlanmıştır?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    12.Rüştiye ilk kez hangi padişah döneminde açılmıştır?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    13.Düzenli posta örgütünü hangi padişah kurmuştur?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    14.İlk nüfus sayımı hangi padişah döneminde yapılmıştır?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    15.Avrupa’da ilk daimî elçiliklerin açılması hangi padişah dönemindedir?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    16.Timar sistemi hangi padişah döneminde kaldırılmıştır?

    A)III. Selim      C)Abdülmecit       E)II. Abdülhamit

    B)II. Mahmut  D)Abdülaziz

    17.Yabancıların Osmanlı ülkesinin her yerinde bedelini ödeyerek mülk sahibi olabilecekleri hükmü aşağıdakilerden hangisine aittir?

    A)III. Selim                      C)Tanzimat Fermanı          E)Abdülaziz

    B)Sened-i İttifak            D)Islahat Fermanı

    18.

    I.Valilere “Redif” denilen asker yetiştirme yükümlülüğü getirilmesi

    II.Tersanelerin geliştirilerek modern gemiler yapılması

    III.Mızıka okulu açılması

    IV.Memurların padişahın kulu olmaktan çıkartılması

    V.İlk öğretimin zorunlu hale getirilmesi

    Yukarıdaki gelişmelerden hangisi III. Selim Dönemi’ne aittir?

    A)I     B)II          C)III        D)IV        E)V

    19.

    I.Mahkemelerin açık yapılması

    II.Mahkeme kararı olmadan kimseye ceza verilememesi

    III.Müsaderenin kaldırılması

    IV Gümrük vergilerinin indirilmesi

    V.Kara Mühendishanesi açılması

    Yukarıdaki gelişmelerden hangisi II. Mahmut Dönemi’ne aittir?

    A)I     B)II          C)III        D)IV        E)V

    20.

    I.Müsadere uygulamasının  kalkması                     =             Tanzimat Fermanı

    II.Azınlıkların il genel meclislerine                           =             Islahat fermanı üye olabilmeleri

    III Divan-ı Humayun’un kaldırılması                        =             II. Mahmut

    IV.İlk demiryollarının yapımına başlanması           =             Tanzimat Dönemi

    V.Şûrayı Devlet kurulması                                         =             II. Mahmut

    Yukarıda verilen eşleştirmelerden yanlış olanı aşağıdakilerden hangisidir?

    A)I     B)II          C)III        D)IV        E)V

    Cevap Anahtarı:

    1)C   6)C         11)B       16)B

    2)D   7)D         12)B       17)D

    3)B   8)E         13)B       18)B

    4)A   9)A          14)B       19)D

    5)E   10D        15)A       20)E

    Yazı kaynağı : egitimcinet.com

    I. Tanzimat Fermanı II Anayasası III. Islahat Fermanı

    I. Tanzimat Fermanı II Anayasası III. Islahat Fermanı

    Transkript

    1 Mısır sorunu karşısında Osmanlı İmparatorluğu nun hangi devletle yaptığı antlaşma boğazlar sorununun doğmasına yol açmıştır? A) Rusya B) İngiltere C) Fransa D) İtalya E) Avusturya Soru 2 I. Tanzimat Fermanı II Anayasası III. Islahat Fermanı Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı İmparatorluğu nu çağdaşlaştırma amacıyla hazırlanmıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III Soru yy da ortaya çıkan Mısır sorunu uluslararası alanda nasıl çözüme kavuşmuştur? A) Hünkar İskelesi Antlaşması B) Londra Konferansı C) Berlin Antlaşması D) Kütahya Antlaşması E) Bükreş Antlaşması Soru 4 Osmanlı imparatorluğunun iç ve dış işlerine yabancı müdahalesini ilk kez gündeme getiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir? A) Küçük Kaynarca Antlaşması B) Yaş Antlaşması C) Ziştovi Antlaşması D) Viyana Antlaşması E) Hünkar İskelesi Antlaşması, Soru 5 II.mahmut`un, hükümet ve ayanlar arasında yaptığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir? A) Nizam-ı Cedid B) Sekban-ı Cedid C) Karşılıklı İttifak

    2 D) Kutsal İttifak E) Sened-i İttifak Soru 6 Viyana Kongresinde (1815) milliyetcilik karşılıgı bir tutum sergilemelerine rağmen Yunan İsyanınını destekleyerek devlet kurmasında başrol oynayan devletler hangileridir? A) İngiltere - Fransa - Lehistan B) İngiltere - Fransa - İtalya C) Prusya - Macaristan - İtalya D) İngiltere - Fransa - Rusya E) Almanya - İngiltere - Fransa Soru 7 Şubat 1909`da yapılan bir Antlaşma ile Osmanlı Devleti 2,5 milyon altın karşılığında üzerindeki egemenlik hakkından vazgeçtiği toprak parçası neresidir? A) Romanya B) Bosna - Hersek C) Girit D) Yunanistan E) Macaristan Soru 8 Tarihte; Ermeni sorununun ilk defa gündeme getirildiği uluslararası antlaşmalar aşağıdakilerden hangisidir? A) Bükreş Antlaşması(1812), Paris Antlaşması(1856), B) Edirne Antlaşması(1829), Paris Antlaşması(1856 ) C) Paris Antlaşması(1856 ), Uşi antlaşması(1912) D) Bükreş Antlaşması(1812), Uşi antlaşması(1912) E) Berlin Antlaşması (1878), Ayastefanos Antlaşması(1878) Soru 9 Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut'un gerçekleştirdiği ıslahatlar arasında yer almaz? A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye adında askeri sınıf oluşturdu. B) Posta ve Karantina teşkilatlarını kurdu. C) İlk defa askeri amaçlı nüfus sayımı yaptırdı. D) İlköğretim İstanbul'da zorunlu hale getirildi. E) Devlet Matbası Kuruldu Soru 10 Osmanlı tarihinde Atatürk ün yapmış olduğu yeniliklere yakın değişiklikler yapan patişah aşağıdakilerden hangisidir?

    3 C) Abdülmecit D) Abdülaziz Soru 11 Aşağıdakilerden hangisi III. Selim'in gerçekleştirdiği yenilikler arasında yer almaz? A) İlk devlet matbaasının kurulması B) Yerli malı kullanımının özendirilmesi C) Nizam-ı Cedid Ordusu'nun kurulması D) Yerli kumaş kullanımının zorunlu tutulması E) Îrâd-ı Cedid adı ile yeni hazine oluşturulması Soru 12 Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi içerisinde yer alan bir gelişme değildir? A) Divân-ı Ahkâm-ı Adliye'nin kurularak yargının bağımsız duruma getirilmesi B) İl genel meclisleri açılması C) Eyâlet yerine sancak, kazâ ve nâhiye örgütlenmesine gidilmesi D) Anadolu'da ilk demiryollarının yapımına başlanması E) Türk Târihinde ilk kez anayasanın yürürlüğe girmesi Soru 13 İlk nüfus sayımı hangi padişah döneminde yapılmıştır? C) Abdülmecit D) III. Ahmet Soru 14 Avrupa'da ilk daimî elçiliklerin açılması hangi padişah dönemindedir? C) III.Ahmet D) II.Selim Soru 15 Yabancıların Osmanlı ülkesinin her yerinde bedelini ödeyerek mülk sahibi olabilecekleri hükmü hangi belgede yer almaktadır? A) Sened-i İttifak B) Tanzimat Fermanı

    4 C) Islahat Fermanı D) II. Meşrutiyetin İanı E) Paris Antlaşması Soru 16 XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti nde görülen aşağıdaki olaylardan hangisinin sonuçlanmasında Avrupalı devletlerin etkili olduğu söylenemez? A) Mehmet Ali Paşa isyanı B) Yeniçeri Ocağı nın kaldırılması C) Boğazlar sorunu D) Balkan bunalımı E) Yunan isyanı Soru 17 Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan Kırım Savaşı sonucunda Osmanlı Devleti nde hangi demokratikleşme hareketi yapılmıştır? A) Tanzimat Fermanı B) Islahat Fermanı C) Kanun-i Esasi D) Sened-i İttifak E) I. Meşrutiyet Soru 18 Osmanlı Padişahları egemenliklerini din başkanlığı sıfatına da dayandırmışlar ve Halifelik unvanını da kullanmışlardır Buna göre, XIX. ve XX. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti ni çöküşten kurtarmak için ortaya atılan düşünce akımlarından hangisinin ortaya çıktığı dönemde mevcut yönetimle ters düşmesi beklenemez? A) Milliyetçilik B) Osmanlıcılık C) Federalcilik D) Ümmetçilik E) Turancılık Soru 19 Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğu nda XVII. Yüzyıldan XIX. Yüzyılın ilk yarısına kadar yapılan ıslahatlarda askeri alana ağırlık verilmesine yol açan etkenlerden biri değildir? A) Yeniçeri Ocağı nın bozulması B) İmparatorluğun toprak kaybetmesi C) Devletin uluslararası saygınlığının azalması D) İmparatorluğun dağılma tehlikesiyle karşılaşması E) Askeri harcamaların hızla artması Soru 20

    5 Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmaların ortak özelliklerinden değildir? A) Yeni devletler kurulmasını sağlama B) Yeni siyasal rejimler öngörme C) Askeri sınırlamalar getirme D) Bazı devletlerin sınırlarını değiştirme E) Ekonomik yükümlülükler içerme

    Yazı kaynağı : docplayer.biz.tr

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap