Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    türkiye iran ırak ingiltere arasında imzalanan pakt

    1 ziyaretçi

    türkiye iran ırak ingiltere arasında imzalanan pakt bilgi90'dan bulabilirsiniz

    CENTO

    CENTO

    CENTO (Central Treaty Organization; Merkezi Antlaşma Teşkilatı; önceki adı ile Bağdat Paktı (1955-1959), Türkiye, İran, Irak, Pakistan ve Birleşik Krallık arasında, Sovyetler Birliği'nin Ortadoğu'da nüfuz kurmasını önlemeye yönelik olarak kurulan eski karşılıklı güvenlik ve savunma örgütü.[1]

    Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

    Orta Doğu'da SSCB'ye karşı NATO'nun bir uzantısı olarak kurulan Bağdat Paktı'nın oluşum süreci Mayıs 1953'te ABD Dışişleri Bakanı John Foster Dulles'ın Ortadoğu ülkelerine yaptığı geziyle başladı. 2 Nisan 1954'te Türkiye ile Pakistan arasında imzalanan dostluk ve iş birliği antlaşması kuruluş için önemli bir aşama oldu.[2] Ekim 1954'te Ankara'yı ziyaret eden Irak Başbakanı Nuri Said Paşa, Türkiye ile Irak'ın Ortadoğu'da bir savunma örgütü oluşturmayı kararlaştırdıklarını açıkladı. 24 Şubat 1955'te Türkiye ile Irak arasında imzalanan karşılıklı iş birliği antlaşmasına 4 Nisan'da Birleşik Krallık'ın, 23 Eylül'de Pakistan'ın, 3 Kasım'da da İran'ın katılmasıyla Bağdat Paktı kurulmuş oldu. ABD ise pakta gözlemci üye olarak katıldı.[1]

    Türkiye'nin Arap ülkelerinin çıkarlarına aykırı bir siyaset izlemeyeceği konusunda güvence vermesine karşın, Mısır ve Suriye'nin başını çektiği Arap devletleri paktı tepkiyle karşıladılar. Paktı, Batı emperyalizminin bir aracı, İsrail'e hizmet eden bir örgüt olarak gören bu ülkeler, tepki olarak kendi aralarında savunma antlaşmaları imzaladılar. Bağdat Paktı, Türk-Arap ilişkilerini olumsuz etkilediği gibi, Sovyetler Birliği ile olan soğuk ilişkileri daha da gerginleştirdi. ABD'nin sadece gözlemci üye statüsünde kalıp katılmayışı nedeniyle askeri açıdan hiçbir zaman güçlü bir savunma örgütü olamayan Bağdat Paktı, Soğuk Savaş sırasında Mısır ve Suriye gibi radikal Arap ülkelerinin SSCB'ye yakınlaşmasına yol açtı. Türkiye'nin 1956'da İsrail ile diplomatik ilişkilerini kesmesi bile örgüte yeni bir Arap ülkesinin katılımını sağlayamadı. Öte yandan, pakt üyeliğiyle Arap Dünyası'nı karşısına alan Irak'ta Kral Faysal ile Nuri Said Paşa'nın devrilmesi örgüt yapısını zayıflattı. Irak'ın 24 Mart 1959'da çekilmesiyle merkezi Ankara'ya taşınan paktın adı, 21 Ağustos 1959'da CENTO (Central Treaty Organisation, Merkezi Antlaşma Teşkilatı) olarak değiştirildi. Pakt yeni kimliğiyle bu tarihten itibaren ekonomik, kültürel ve teknik iş birliği alanlarına yöneldi.[1][2]

    12 Mart 1979'da önce Pakistan’ın, ardında da ertesi gün İran’ın ayrıldıklarını açıklamaları sonucunda, fiilen işlevsiz hale gelen CENTO'nun varlığı sona erdi.[3] 27 Mayıs 1960'ta işlevine son verilen II. TBMM binası, 1961-1979 yılları arasında CENTO'nun son genel merkezi olarak kullanılmıştır.

    Genel sekreterler[değiştir | kaynağı değiştir]

    Genel sekreter, CENTO faaliyetlerini denetlemekte olup üç yıllık bir süre için bakanlar kurulu tarafından atanmaktaydı.

    Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

    Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

    Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

    Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org

    BAĞDAT PAKTI

    BAĞDAT PAKTI

    Düstur, Üçüncü tertip, İstanbul 1293, XXXVI, 422-425.

    İsmail Soysal, Türkiye’nin Başlıca Siyasi Andlaşmaları, Ankara 1965, s. 435-440.

    Ömer E. Kürkçüoğlu, Türkiye’nin Arap Orta Doğusu’na Karşı Politikası (1945-1970), Ankara 1972, s. 51-80.

    Mehmet Gönlübol – A. Halûk Ülman, “İkinci Dünya Savaşı’ndan Sonra Türk Dış Politikası”, Olaylarla Türk Dış Politikası, Ankara 1974, s. 269-291.

    a.mlf., “Türk Dış Politikasının Yirmi Yılı: 1945-1961”, SBFD, XXI/1 (1966), s. 167-170.

    H. C. d’Encausse, La Politique Soviétique au Moyen-Orient: 1955-1975, Paris 1975, s. 27-28.

    a.mlf., “Le Moyen-Orient devant le Modèle Soviétique”, Les Nouveaux Etats Dans Les Relations Internationales, Paris 1962, s. 77.

    Mahmut Dikerdem, Ortadoğu’da Devrim Yılları: Bir Büyükelçinin Anıları, İstanbul 1977, s. 161-163.

    Kamuran Gürün, Dış İlişkiler ve Türk Politikası, Ankara 1983, s. 354-366.

    Fahir Armaoğlu, 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi 1914-1980, Ankara 1987, s. 491-492, 524-528.

    N. C. Chatterji, A History of Modern Middle East, New Delhi 1987, s. 95-97, 222-227.

    Feridun Cemal Erkin, Dışişlerinde 34 Yıl Vaşington Büyük Elçiliği, Ankara 1987, II/2, s. 503-506.

    M. Perlman, “Egypt Versus the Bagdad Pact”, Middle Eastern Affairs, VII, New York 1956, s. 95-101.

    Yuluğ Tekin Kurat, “Elli Yıllık Cumhuriyetin Dış Politikası”, TTK Belleten, XXXIX/154 (1975), s. 285-287.

    J. A. Kechichian, “Baghdad Pact”, EIr., III, 415.

    Yazı kaynağı : islamansiklopedisi.org.tr

    Sadabat Paktı

    Bağdat Paktı

    Bağdat Paktı

    Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan arasında kurulan Ortak Savunma ve Bölgesel İşbirliği Teşkilatı'dır. 2 Nisan 1954 yılında Türkiye ile Pakistan arasında imzalanan güvenlik işbirliği antlaşmasıyla Bağdat Paktı'nın kuruluşuna ilk adım atılmıştır.

    Diğer Devletlerin Katılımı

    24 Şubat 1955 yılında Türkiye-Irak arasında bölgesel işbirliği antlaşması imzalandı. Antlaşma bölge barışı ile ilgili bütün devletlere Türkiye ve Irak tarafından tanınmış olmaları şartıyla açık olacaktır. Bu sebeple 4 Nisan 1955 yılında İngiltere pakta girmiştir. Türkiye ve Irak'ın çağrısı üzerine 23 Eylül 1955 yılında Pakistan, 3 Kasım 1955 yılında İran pakta katıldı. ABD pakta gözlemci gönderdi. Böylece Türkiye, Pakistan, Irak, İran ve İngiltere'den meydana gelen Savunma İşbirliği Antlaşması Teşkilatı meydana geldi. Bağdat Paktı Daimi Konseyi, 1955 yılında düzenlediği ilk toplantısında, teşkilat merkezinin Bağdat'ta olmasına ve teşkilat içinde Daimi Askeri Komite ile Ekonomik Komite kurulmasına karar verdi.

    Paktın Bitiş Süreci

    Bağdat Paktı'nın kurulmasının birçok faydaları olduğu gibi, Ortadoğu'da Pakta üye olan devletlerle, olmayan devletler arasında ayrılığa sebep olmuştur. Hatta Pakt'a üye olmayan ülkeler, üye ülkelerin, Batılıların denetimine girdiğini iddia etmişlerdir. Böylece gerginlikler baş göstermiştir. 1958 yılında Irak'ta krallığın devrilmesi Pakt'ın geleceğini tehlikeye düşürdü. 1958 yılında Londra'da toplanan zirvede Pakt'ın varlığını sürdürmesine karar verildi. ABD ile ayrı ayrı güvenlik antlaşmalarının imzalanması karara bağlanmıştır. Bu toplantıya Irak katılmamıştır. 1955 yılında Pakttan çekildiğini resmen açıklamıştır. Pakt'ın adı 1959 yılında Merkezi Antlaşma Teşkilatı (Central Treaty Organisation= CENTO) olarak değiştirilmiştir. Teşkilatın merkezi Ankara olmuştur. Böylece siyasi, ekonomik ve askeri bakımdan elle tutulur bir fayda getirmeyen Bağdat Paktı sona ermiştir.

    Cento Dönemi

    Bağdat Paktı'nın sona ermesiyle ABD, İngiltere, Türkiye, Pakistan ve İran'ın üyelikleriyle kurulan CENTO içinde ABD etkin rol oynamaya başlamıştır. Teşkilatın askeri planlama kurulunun başına ABD'li bir general getirilmiştir. Fakat askeri sahada elle tutulur bir çalışma yapılamamıştır. Sadece ekonomik işbirliğiini artırma teşebbüsleriyle sınırlı kalan CENTO, ABD'nin Hindistan-Pakistan anlaşmazlığı ve Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde takındığı tavır sebebiyle önemini tamamen yitirmiştir. Pakistan 1979 yılında, İran ise hemen ardından teşkilattan ayrıldıklarını açıklamışlardır. Bu gelişmeler üzerine CENTO Daimi Komitesi Eylül 1979 yılında teşkilatı feshetmiştir.. Böylece CENTO da sona ermiştir.

    Yazı kaynağı : www.beyaztarih.com

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap