Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    türk edebiyatının ana dönemleri nelerdir bu dönemlerin ayrılmasında etkili olan unsurlar nelerdir

    1 ziyaretçi

    türk edebiyatının ana dönemleri nelerdir bu dönemlerin ayrılmasında etkili olan unsurlar nelerdir bilgi90'dan bulabilirsiniz

    T�rk Edebiyat�n�n D�nemlere Ayr�lmas�ndaki �l��tler

    Edebiyat�m�z, hi�bir yaz�l� belge bulamad���m�z �ok eski d�nemlerde ba�lam�� ve birbirinden farkl� kollar halinde geli�mek suretiyle g�n�m�ze kadar s�regelmi�tir.

    Ba�lang�c�ndan g�n�m�ze kadar ayn� milli ruhun, edebiyat�m�z�n b�t�n d�nemlerinde hi� de�i�meyen ve amac� belirleyen bir �izgi olarak varl���n� hissettirdi�ini g�r�yoruz. Ancak bu milli �izgiye onu zenginle�tiren birbirinden farkl� motiflerin de eklendi�ini s�ylemeliyiz.

    Edebiyat�m�z�n hangi medeniyetin veya hangi edebiyatlar�n tesirine girdi�ini, hangi ama�lara hizmet etti�ini ve toplumdaki hangi sosyal s�n�flar taraf�ndan temsil edildi�ini bu farkl�l�klara bakarak anl�yoruz. Ayr�ca edebi eserlerde kullan�lan kelimelerin yap�lar�na, �ekimlerine ve ses �zelliklerine bakarak hangi dil co�rafyas�na ait oldu�unu belirtiyoruz.

    D�nyada ba�ka milletlerin edebiyatlar�nda da, ana �izgi de�i�memekle beraber, farkl� edebi d�nemler ya�and��� g�r�lmektedir. Fakat bunlar�n pek az� bizim edebiyat�m�z kadar �e�itlilik arz etmektedir. Tabii ki bunun en �nemli sebebi T�rk boylar�n�n d�nya �zerinde �e�itli co�rafi b�lgelere da��larak ayr� topluluklar halinde ve ayr� devletler kurarak ya�amalar�d�r. Bu durum, birtak�m k�lt�rel farkl�l�klar�, farkl� leh�e ve �ivelerin olu�umunu, farkl� medeniyetlerden etkilenmeyi ve farkl� edebiyatlara sahip olmay� beraberinde getirmi�tir.

    Biz de edebiyat�m�z� tarihi geli�imi i�ecisinde devirlere ay�rarak her birini kendi �zelliklerine g�re incelemek durumunday�z.

    Edebiyat�m�z�n devirlere ayr�lmas�nda esas ald���m�z �l��lerden ba�l�calar� �unlard�r:

    1. Dil Anlay���

    Asya'n�n ve Avrupa'n�n �e�itli b�lgelerinde ba�lay�p geli�en T�rk edebiyatlar�n� birbirinden ay�ran yaln�zca �ekil, muhteva ve gaye farkl�l��� de�ildir, �nemli bir fakt�r daha vard�r ki, bu da edebi eserin as�l malzemesi olan dilde ortaya ��kmaktad�r. Bu farkl�l�klara leh�e veya �ive farkl�l��� diyoruz.

    Bir dilin bilinemeyen bir d�nemde ayr�lan kollar�na leh�e denir. T�rk�enin Yakut�a ve �uva��a olmak �zere iki leh�esi vard�r. Yakut ve �uva� T�rk�eleriyle, T�rkiye T�rk�esi aras�nda b�y�k ses, kelime ve �ekil farkl�l�klar� vard�r. Ayr�ca bu leh�elere ait edebiyatlar halen incelenip bir sonuca var�lmam��t�r.

    Bir dilin takip edilebilen tarihi seyri i�inde ayr�lan kollar�na ise �ive diyoruz. T�rk�enin tarihi geli�imi tam olarak VIII. y�zy�ldan itibaren takip edilebilmektedir. Bu nedenle elimizde bulunan ilk yaz�l� �rnekleri (Orhun Kitabeleri) esas almak durumunday�z. Bu eserlerin G�kt�rk alfabesiyle yaz�ya ge�irildi�ini g�r�yoruz. Eserlerin dili ise G�kt�rk�e (K�kt�rk�e)dir.

    �iveler aras�ndaki ayr�l�klar, kelimelerin yap�, �ekim ve fonetik (ses) �zellikleriyle ilgili farkl�l�klardan kaynaklanmaktad�r. Bu farkl�l�klar dikkate al�narak T�rk�enin birka� �e�it tasnifi (s�n�fland�r�lmas�) yap�lm��t�r.

    �u halde �a�da� T�rk edebiyatlar�n�; Azerbaycan T�rk edebiyat�, K�rg�zistan T�rk edebiyat�, Kazak T�rkleri edebiyat�, �zbekistan T�rk edebiyat� �eklinde birbirinden ay�r�rken kullan�lan k�stas, bu edebiyatlar�n farkl� co�rafyalarda olu�an de�i�ik �ivelere ait olmalar�d�r.

    2. K�lt�rel Farkl�la�ma

    K�lt�r, bir milletin dil, din, duygu, d���nce ve ya�ay�� tarz�ndaki b�t�nl�kt�r. Bunlarda ba�layan de�i�me, k�lt�rel farkl�la�may� ortaya ��kar�r. T�rkler, �slamiyet �ncesinde atl�-g��ebe hayat tarz�n� s�rd�rmekteydiler. Bu hayat tarz�, yerle�ik hayata ge�i�le birlikte terk edilirken, 'bozk�r k�lt�r�' olarak adland�rd���m�z bu k�lt�r de yava� yava� terkedilmi�tir. �slamiyeti kabul eden T�rkler, bu dini inanc�n kabullerine ters d��meyen baz� geleneklerini de s�rd�rm��lerdir. Uzun bir d�nemde de�i�ime u�ramayan T�rk - �slam k�lt�r�, etkisini edebi alanda da g�stermi�tir, islamiyetin kabul�nden Tanzimat d�nemine kadarki T�rk edebiyat�nda dini muhteva her zaman a��rl�kl� olmu�tur.

    Tanzimat d�neminde ise, edebi eserlerin �eklinde ve muhtevas�nda b�y�k de�i�meler olmu�tur. Gerek Tanzimat Ferman�nda (1839), gerekse onun tamamlay�c�s� niteli�indeki Islahat Ferman�'nda (1856) ifade edilen siyasi, askeri, ekonomik ve di�er alanlardaki de�i�iklikler do�rudan Bat� medeniyeti esas al�narak d�zenlenmi�tir. Bu durum devletin Bat� medeniyeti dairesine girmeyi resmi bir politika haline getirmesi demektir.

    Yap�lan �al��malar k�sa zamanda meyvesini vermi�; devlet, halk�yla ve y�netimiyle h�zl� bir de�i�im s�recine girmi�tir. Sanatk�r da kendi alan�yla ilgili yenilikleri �lkesin ta��maya ba�lam��t�r. �stanbul'da sosyal hayat de�i�mi�, sanat eserleri kendi malzemesinin olu�umunda etkili olmaya ba�lam��t�r. Bu durumu Ahmet Hamdi Tanp�nar, "Modern edebiyat bir medeniyet kriziyle ba�lar." c�mlesiyle �zetler.

    Onuncu y�zy�ldan itibaren Acem ve Arap edebiyatlar�n�n etkisiyle ve �slami d���nceye dayal� olarak ba�lay�p daha sonra milli bir h�viyet kazanan yaz�l� T�rk edebiyat�, bu kez Bat� medeniyetinin ve Frans�z edebiyat�n�n etkisiyle 1860'l� y�llardan sonra yava� yava� yeni bir �ehreye b�r�nm�� ve yeni bir kimlik aray���na girmi�tir.

    B�t�n bu de�i�meler dikkate al�narak 1860 y�l�n� esas kabul edip, bu tarihten sonra geli�en edebiyat�m�z� Bat� Etkisinde Geli�en T�rk Edebiyat� olarak isimlendiriyor ve bu d�nemi kendi �l��leri i�inde de�erlendiriyoruz.

    3. Din� Hayat

    �slamiyetin kabul edilmesinden �nce de T�rklerin birka� defa din de�i�tirdi�ini biliyoruz, �nce b�y� ve sihre dayal� �amanizm inanc�na mensup olan baz� T�rk boylar� daha sonra Mani ve Budha (Buda) dinlerine girmi�lerdir. ��phesiz bu de�i�iklik edebi eserler �zerinde de tesirini g�sterecektir. Nitekim G�kt�rk Kitabelerinde ve eski T�rk destanlar�nda bir G�k Tanr�'dan bahsedilirken Mani ve Budha dinleriyle ilgili metinlerde daha farkl� bir inan� sisteminin �vg�s� yap�lmaktad�r.

    Edebiyat�m�zda as�l k�kl� de�i�iklik 10. y�zy�ldan itibaren �slamiyetin kabul edilmesiyle kendini g�stermi�tir. Ba�ta Karahanl� Devleti olmak �zere Gazneliler, Harzem�ahlar ve Sel�uklular b�nyesinde yeni ve g��l� bir edebiyat�n ba�lad���n� g�r�yoruz. Bu de�i�iklik sadece edebiyatla s�n�rl� kalmam��; resim, minyat�r, a�a� i�lemecili�i ve mimaride de kendini g�stermi�tir. Hatta hat sanat� gibi yeni bir sanat�n da ba�lang�c� olmu�tur.

    XI. ve XII. y�zy�llarda M�sl�man Araplar ve �ranl�larla iyi ili�kiler kuran M�sl�man T�rkler, art�k �slam medeniyeti dairesinde yer alacaklard�r. Edebi, k�lt�rel ve siyasi alanlarda kar��l�kl� etkile�ime ve �slam'� inanca ba�l� olarak yeni d�nya g�r���n�n ifadesi olan bir edebiyat ba�lam��t�r. Bu edebiyat geli�erek Tanzimat d�nemine kadar devam etmi�tir.

    Bu, �ekil, muhteva ve gaye de�i�ikli�ini dikkate alarak, edebiyat�m�z�n X. y�zy�lda �ncesini ve sonras�n� kendi �l��leri i�inde inceliyoruz.

    4. Dil Co�rafyas�

    9. ve 10. y�zy�llarda baz� T�rk boylar�n�n ayr� devletler kurup kendi yaz� dilerini olu�turduklar�n� g�r�yoruz. Farkl� co�rafyalarda ve de�i�ik kollar halinde geli�en dilimizin bug�n Azeri T�rk�esi, K�rg�z T�rk�esi, �zbek T�rk�esi, T�rkiye T�rk�esi ve Balkan T�rk�esi gibi bir�ok �ivesi vard�r.

    (Kaynak: Prof. Dr. Abdurrahman G�zel, Prof.Dr. Ali Torun, Murat �zbay, Dr. Himmet Biray, Musa �ift�i, T�rk Dili ve Edebiyat� Edebiyat 1 D.K.A.�)

    �zetle;
    T�rk Edebiyat�n�n d�nemlere ayr�lmas�nda;

    �ema: T�rk Edebiyat�n�n D�nemlere Ayr�lmas�ndaki �l��tler

    Yazı kaynağı : www.turkedebiyati.org

    Türk edebiyatının ana dönemleri nelerdir? Bu dönemlerin ayrılmasında etkili olan unsurlar nelerdir? - Eodev.com

    Türk edebiyatının ana dönemleri nelerdir? Bu dönemlerin ayrılmasında etkili olan unsurlar nelerdir? - Eodev.com

    Merhaba ^^

    Türk Edebiyatının ana dönemleri şu şekildedir;

    ➺ İslamiyet öncesi Türk Edebiyatı

    İkiye ayrılır.

    1- Sözlü Edebiyat

    ↝ Dönemin ürünleri "Koşuk, sav, sagu destan" dır.

    ↝Yabancı Dil oldukça az kullanılmıştır.

    ↝ Nazım birimi dörtlüktür.

    ↝ Doğa, aşk ve ölüm konularını işler.

    ↝ Kopuz adı verilen saz ile söylenir.

    2- Yazılı Edebiyat

    ↝Dönemin yazılı ürünleri Göktürkçe ve Uygurca dır.

    ↝Sanatlı ve halk söyleyişi vardır.

    ↝ Dini ve din dışı konuları işler.

    ↝ Türk Edebiyatının ilk yazılı belgesi "Yenisey" yazıtlarıdır.

    *Bu Edebiyat Başlangıçtan 11. yüzyıla kadar devam etmiştir. *

    ➺ İslamiyet etkisinde ki Türk Edebiyatı

    İkiye ayrılır.

    1- Halk Edebiyatı

    ↝ Dili sade, ölçüsü hece, birimi ise dörtlüktür.

    ↝ Saz eşliğinde söylenir.

    ↝ Yarım uyak kullanılır.

    ↝ Kalıplaşmış sözlere yer verilmiştir.

    ↝ Aşk, ayrılık, gurbet, doğa, kahramanlık gibi konuları işler.

    2- Divan Edebiyatı

    ↝ Nazım birimi Beyit'dir.

    ↝ Nazım ölçüsü Aruz'dur.

    ↝ Aşk, din, doğa gibi konuları işler.

    ↝ Yaşanılan şeylerden uzak gerçek dışı bir Edebiyattır.

    ↝ Dil olarak Arapça ve Farsça kullanılmıştır.

    *Bu Edebiyat 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar devam etmiştir. *

    ➺ Batı etkisinde ki Türk Edebiyatı

    Beşe ayrılır.

    1- Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı

    2- Servet-i Fünun Edebiyatı

    3- Fecr-i ati Edebiyatı

    4- Milli Edebiyat

    5- Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

    * Bu Edebiyat ise 19. yüzyıldan günümüze kadar devam etmiştir. *

    Bu Edebiyatların dönemlere ayrılmasına neden olan unsurlar şu şekildedir;

    ▪︎Coğrafi değişiklik.

    ▪︎Din değişikliği.

    ▪︎Sanat anlayışı değişikliği.

    ▪︎Dil değişikliği.

    ▪︎Kültür değişikliği.

    #OptiTim

    BAŞARILAR DİLERİM.

    Yazı kaynağı : eodev.com

    Türk edebiyatının ana dönemleri nelerdir? Bu dönemlerin ayrılmasında etkili olan unsurlar nelerdir? Açıklayınız.

    Türk Edebiyatının Dönemlere Ayrılmasındaki Ölçütler

    Türk Edebiyatının Dönemlere Ayrılmasındaki Ölçütler

    Tarih, kesintisiz bir süreç, bir bütün olduğu hâlde tarihçiler tarafından bazı dönemlere ayrılarak incelenir. Bu durum, tarihin daha anlaşılır ve kolay şekilde incelenmesine ve öğretilmesine olanak sağlar. Tarihin dönemlere ayrılmasındaki temel kriter, etkileri çok büyük olan olayların gerçekleşmesi, günümüzün ifadesiyle küresel çapta değişikliklerin yaşanmasıdır. Tarihin akışını değiştiren, bir anlamda tarihsel bir kırılmaya neden olan bu olaylar, tarihin Orta Çağ, Yeni Çağ Yakın Çağ gibi belli dönemlere ayrılarak incelenmesi sonucunu doğurmuştur.
    Benzer bir durum, uygarlık tarihini oluşturan sanat, bilim, ekonomi, edebiyat tarihleri için de geçerlidir

    Edebiyat, toplumun ürünüdür. Toplum yaşamında ortaya çıkacak coğrafi değişikler, siyasal ve toplumsal gelişmeler başta dil olmak üzere o milleti millet yapan faktörleri ve onun ürünü olan edebiyatı derinden etkiler.

    Savaşlar, göçler, din ve medeniyet değişiklikleri edebiyata farklı şekillerde yansır. Bazen edebiyatın içeriğini ve özelliğini değiştirebilir. Bunun sonucunda edebiyat tarihinde dönemler meydana gelir.

    Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasında kullanılan ölçütler şunlardır:

    1. Din Değişikliği

    İslamiyet’in kabulünden önce de Türklerin birkaç defa din değiştirdiğini bilinmektedir, Önce  Şamanizm inancına mensup olan bazı Türk boyları daha sonra Mani ve Budha (Buda) dinlerine girmişlerdir. Şüphesiz bütün bu değişiklikler edebi eserler üzerinde de etkisini gösterir. Nitekim Göktürk Kitabelerinde ve eski Türk destanlarında bir Gök Tanrı’dan bahsedilirken Maniheizm ve Budizm dinleriyle ilgili metinlerde daha farklı bir inanç sisteminin övgüsü yapılmaktadır.

    Edebiyatımızda asıl köklü değişiklik 10. yüzyıldan itibaren İslamiyet’in kabul edilmesiyle kendini göstermiştir. 10. ve 11. yüzyıllarda Müslüman Araplar ve İranlılarla iyi ilişkiler kuran Müslüman Türkler, artık İslam medeniyeti dairesinde yer alacaklardır. Edebi, kültürel ve siyasi alanlarda karşılıklı etkileşime ve İslam inancına bağlı olarak yeni dünya görüşünün ifadesi olan bir edebiyat başlamıştır. Bu edebiyat gelişerek Tanzimat Dönemine kadar devam etmiştir. Bu, şekil ve içerik  değişikliğini dikkate alarak, edebiyatımızın 10. yüzyılda öncesini ve sonrasını kendi ölçüleri içinde inceliyoruz.

    2. Kültürel Değişim

    Kültür, bir milletin dil, din, duygu, düşünce ve yaşayış tarzındaki bütünlüktür. Bunlarda başlayan değişme, kültürel farklılaşmayı ortaya çıkarır. Aslında edebiyatın dönemlere ayrılmasındaki en önemli ölçüttür çünkü kapsamı en geniş olanıdır. Türkler tarih boyunca üç farklı medeniyet içinde yer almıştır: Göçebe kültür, İslamî kültür, Batı kültürü. İslamiyet öncesinde göçebe bir yaşamı benimseyen Türkler, İslamiyet’in kabulüyle birlikte yerleşik yaşamı benimsemeye başlamıştır. Sosyal ve kültürel yapıda meydana gelen değişikler edebiyat ve dili de etkilemiştir. Türklerin Batı kültürünü tanımasıyla birlikte kültür ve edebiyatta yine köklü değişikler olmuştur.

    3. Coğrafi Değişim

    Türklerin 10. yüzyıldan itibaren farklı coğrafyalara yayılması dilde de farklılıklara yol açmıştır. Türkçe; Doğu, Batı ve Kuzey Türkçesi olarak üç ana kola ayrılmıştır. Ayrı ayrı devletlerin kurulmasıyla her boy kendi yazı dillerini oluşturmuştur. Farklı coğrafyalarda ve değişik kollar halinde gelişen dilimizin bugün Azeri Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Özbek Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Balkan Türkçesi gibi birçok şivesi vardır.

    4. Dil Anlayışı

    Dİl sürekli değişen ve kendisini yenileyen canlı bir organizmadır. Bir milletin dînî, siyasî, sosyal hayatındaki değişimler doğrudan dile yansır. Edebiyatın ana malzemesi dil olduğundan dildeki her türlü değişim edebiyatı da etkileyecektir. Bu, edebiyatın dönemlere ayrılmasında bir etkendir.

    5. Sanat Anlayışı

    Türklerin her dönemde sanat anlayışındaki farklılıklar edebiyata da yansımıştır.

    Özetle; Türk Edebiyatının dönemlere ayrılmasında milletin kültürel faaliyet alanına giren her türlü unsur, bir ölçüt olarak kabul edilebilir.

    www.edebiyatvedil.net

    Yazı kaynağı : www.edebiyatvedil.net

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap