Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    ortamdaki oksijen miktarı yüzde kaçın üzerinde olursa yanma tehlikesi artar

    1 ziyaretçi

    ortamdaki oksijen miktarı yüzde kaçın üzerinde olursa yanma tehlikesi artari bilgi90'dan bulabilirsiniz

    EF KİMYA

    İÇERİKLER

    YANGIN TEORİSİ

    Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih boyunca iki yönlü güç olarak karşımıza çıkmıştır. Ateş ile birlikte yaşamamızda yer alan yangın, potansiyel bir tehlike olarak yaşam koşullarının değişmesine paralel olarak artmıştır. İnsanoğlunun karşısına önce doğal yangınlar çıkmıştır. Gelişen teknoloji ile birlikte yangın değişik boyutlar kazanmıştır. Artan nüfus ve farklı enerji türlerinin kullanılması ile elektrik, mekanik ya da kimyasal etkenlere bağlı olarak konut, endüstriyel tesis, orman, ulaşım araçları yangınları yanı sıra patlayıcılar, LPG, doğal gaz ve nükleer maddeler sebebi ile de yangınlar çıkmaktadır.

    YANMA ve YANGIN

    Isı : Isı bir enerji şekli olup, bir cismin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel bir etkidir.

    Isı Kaynakları :

    Doğal ve yapay olmak üzere iki türlüdür:

    Oksijen : Oksijen kendisi yanmayan fakat yanmayı gerçekleştiren renksiz ve kokusuz bir gazdır. Yanma reaksiyonu için gerekli oksijen genellikle havadan sağlanır. Havada % 21 oranında oksijen bulunur.

    Ortamdaki Oksijen miktarının % 16 civarında olması yanma olayı için gerekli ortalama değerdir.

    Yanıcı Madde :

    Gazlar : Doğal gaz, Propan, Bütan, Hidrojen, Asetilen, Karbonmonoksit,vb.

    Sıvılar : Benzin, Gaz yağı, Alkol, Boya, Cila, Zeytinyağı, Mazot,vb.

    Katılar : Kömür, Plastik, Ağaç, Şeker, Kağıt, Saman, Deri, Kumaş, vb.

    Yanma : Maddenin ısı ve oksijen (O2) ile birleşmesi (reaksiyonu) sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yanma olayı yangın üçgeninin oluşması şekilde gösterilir;

    B - Hızlı yanma

    C - Parlama – patlama şeklinde yanma

    D – Alevsiz Yanma (Kendi kendine yanma)

    A - Yavaş Yanma : Yanıcı maddenin bünyesi itibari ile yanıcı buhar veya gaz meydana getiremediği halde, yeterli ısının ve yeterli O2 'nin bulunmaması halinde oluşan yanma çeşididir.

    Demir (Fe) ve bakır (Cu) gibi metallerin havadaki oksijen ve hava ısısı ile oksitlenmesi olayında olduğu gibi yanıcı buhar veya gaz çıkarmamakta, demiroksit (FeO) ve bakıroksit (CuO) oluşmakta. Canlıların hücre solunumu olayı da bir nevi yavaş yanma olayıdır. Alev, ışık ve belirli bir ısı göstermezler.

    B - Hızlı Yanma : İki grupta incelenir.

    1) Alevli yanma :

    Yanmanın bütün belirtilerinin oluştuğu bir olaydır. Yanmanın belirtileri alev, ısı, ışık ve korlaşmadır. Bazı maddeler (parafin ve mum ) katı halden önce sıvı hale daha sonra da buhar veya gaz

    haline geçerek yanarlar.

    Bazıları ise doğrudan yanabilen buhar çıkarırlar. Örneğin naftalin gibi. Bazı maddelerde doğrudan doğruya yanabilen gazlar çıkarırlar. Örneğin odun, kömür...

    2) Korlaşma:

    Bazı maddeler buharlaşmadığı için yanıcı gaz çıkarmaktadır. Bu gibi maddelerin yanması korlaşma halinde olmakta, alevlenme olmamaktadır. (kok ve odun kömürü ile sigara) Alevlenme de olduğu gibi ısı ve ışık bariz şekilde görülmekte ve hissedilmektedir.

    C - Parlama Patlama Şeklinde Yanma :

    Parlama : Kolayca ateş alan maddelerde görülen bir olaydır. Örnek: benzin, LPG ve doğalgaz gibi.

    Patlama : Maddenin tamamının ısı veya vurma - çarpma gibi bir etki altında bir anda büyük ölçüde genişleyerek çeşitli gazlar oluşturması ve etrafını zorlayıp patlamalar şeklinde yanması olayıdır. Örnek: Asetilen gazı

    Patlama büyüyen yanma hızı ile oluşur .

    D - Alevsiz Yanma : Alevsiz yanma kendi kendini besleyen ve bunun için gerekli ısıyı yakıtın oksidasyonundan temin eden ekzotermik reaksiyon dalgasıdır. Alevsiz yanmanın olması için düşük sıcaklıktaki bir ısı kaynağı tarafından ısıtılması gerekir.

    Tam yakıt oksidasyonu gerçekleşmez, sıcaklık ve yanma hızı düşüktür. Sıcaklığın yüksek olması halinde açığa çıkan uçucu madde oksijenle birlikte alevli yanar. Örnek : Gübre, yapraklar ve taze otlar (nebatlar)gibi.

    YANMANIN ÜRÜNLERİ

    Dumanın bileşiminde zehirli gazlar bulunur.

    YANGIN

    Ortamda her zaman ve bir arada mevcut olan OKSİJEN – YANICI MADDE – ISI nın KONTROL DIŞINDA

    birleşmesi ile, IŞIK (ALEV) – KUVVETLİ ISI nın açığa çıkması sonucu çevreye yayılması, büyümesi yaşam ve çevreye zarar verme niteliğine bürünmesidir.

    Yangının;

    . ilk aşamasında, KOKU

    ·     ikinci aşamasında, DUMAN

    ·     üçüncü aşamasında, ALEV  görülür.

    Bir cismin yanabilmesi için, ortamda en az % 14 - % 16 oranında OKSİJEN  bulunması gereklidir.

    (Normal şartlar altında, havada bulunan OKSİJEN oranı % 21’dir. )

    YANGININ ÇEŞİTLERİ ve SINIFLARI

    Yangınları çeşitli gruplar altında toplamak yanıcı madde cinslerine göre yapılmıştır. Bu sınıflama aşağıda belirtildiği gibi dört ana grupta belirlenmiştir.

    A SINIFI: Katı yanıcı maddeler yangını

    B SINIFI: Sıvı yanıcı maddeler yangını

    C SINIFI: Gaz haldeki yanıcı maddeler yangını

    D SINIFI: Yanabilen hafif metaller yangını

    A SINIFI YANGIN : ÇEŞİTLİ ODUN, KÖMÜR, KAĞIT, OT, KAUÇUK, TEKSTİL MADDELERİ, ŞEKER, DERİ VB.

    B SINIFI YANGIN : GAZ YAGI,BENZİN,MAKİNA YAĞLARI, MAZOT, ALKOL,VERNİK, YAĞLI BOYALAR, VB.

    C SINIFI YANGIN : METAN, PROPAN, BÜTAN, LPG, ASETİLEN,DOĞALGAZ,HİDROJEN,CO VB.

    D SINIFI YANGIN : ALÜMİNYUM, MAGNEZYUM, SODYUM, POTASYUM, LİTYUM VE BUNLARIN ALAŞIMLARI İLE KARIŞIMLARI,VB.

    YANGININ SEBEPLERİ

    A — Yangınlardan korunma önlemlerinin alınmaması,

    B — Bilgisizlik,

    C — İhmal ve dikkatsizlik,

    D — Kazalar,

    E — Sıçrama,

    F — Sabotaj,

    G — Tabiat olayları.

    A - Yangından korunma Önlemlerinin Alınmaması : En önemli nedendir. Yangın, elektrik kontağı, ısıtma sistemleri, LPG tüpleri, parlayıcı–patlayıcı maddelerin yeterince korunmaya alınmamasından doğmaktadır. Elektrik enerjisi aksamının teknik koşullara göre yapılması, LPG tüplerinin doğru

    kullanılması, bacaların temizlenmesi ve parlayıcı–patlayıcı maddeler için gerekli önlemin alınması halinde yangın afetinde büyük ölçüde azalma olacaktır.

    B — Bilgisizlik : Yangına karşı önlemlerin nasıl alınacağını bilmek gerekir. Elektrikli aletlerin doğru kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arasına ve çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangını davet eder. Yangının oluşumunu önlemek ve yangını söndürmek için, yangın olayını öğrenelim.

    C — İhmal ve dikkatsizlik : Yangın konusunda bilgili olmak yetmez. Söndürülmeden atılan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayı unuttuğunuz elektrikli çay makinesi, LPG tüpü, ateşi söndürülmemiş ocak, fişi prizde unutulan her türlü elektrikli cihaz; sebebiyle büyük yangınlar çıkabilir. Bu nedenle, yangına karşı daha dikkatli ve titiz olmamız gerekir.

    D — Kazalar : İstem dışı olayların bazılarından yangın çıkabilir. Yangın konusunda yeterli düzeyde bilgilenmek, bu tür olaylarda nasıl hareket edeceğimize yardımcı olur.

    E — Sıçrama : Kontrol altındaki bir ateşin, ihmal veya bilgisizlik sonucu yayılarak veyahut parlayıp–patlayarak sıçraması her zaman mümkündür.

    F — Sabotaj : Bazı insanlar, çeşitli amaç ve kazanç uğruna kasıtlı olarak yangın çıkarırlar. Bu tür olaylara karşı gerekli önlem alınmalıdır.

    G — Tabiat olayları : Rüzgarlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi sonucu, yıldırım düşmesi, deprem ve benzeri doğa olayları sonucu yangınlar çıkabilir.

    YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER

    YANGIN SÖNDÜRME YÖNTEMLERİ

    A - SU

    Yangın söndürmede en fazla kullanılan madde sudur. Su serinletici, kapatıcı, akıcı, karışıcı ve yayılıcı özelliklere sahip bir maddedir. Yangın alanına püskürtülen su ısı emerek buharlaşır ve hacimce genişler, yoğunlukça oksijenden ağır olduğu için yanıcı madde üstünü ve çevresini kaplar, oksijeni ortamdan uzaklaştırır. Suyun söndürücü özelliği yanan madde ile temasa geçmesiyle ortaya çıkar. Bu söndürme özelliği çok yönlü olup aşağıda izah edildiği şekildedir.

    Soğutucu Özelliği; Genel olarak yanan bir cismin üzerine su temas ederse temas ettiği alanı soğuyarak yanma noktasının altına iner ve yangın söner.

    Kaplama, Boğma Özelliği; Bir ateşi söndürmek için yeteri kadar su buharı meydana getirilerek, yanan bölgeden havayı kovmak yani ateşi oksijensiz bırakmaktadır. Ancak, belli bir sıcaklığa sahip olacak su buharı yoğunlaşmaya başladığı zaman soğutucu değil tam aksine ısıtıcı bir rol oynar.

    Ayrıca suyun kendisinden daha ağır sıvılar üzerinde kaplama yapacağını kendisinden hafif sıvılar üzerinde bu özelliğinin değerlendirilemeyeceğini de hatırdan çıkarmamak lazımdır.

    Bazı yanıcı maddelerin yanarken oksijen çıkarması, havanın oksijenine ihtiyaç göstermemesi durumunda suyun boğucu özelliğini hiç düşünmemek gerekir.

    Emülsiyon İçin Kullanılma Özelliği; Birbirleriyle karışmayan iki sıvıdan biri diğerinin üzerine dağılarak küçük

    damlalar meydana getirir.Bu damlalar bir süre için yanıcı sıvının üzerini kaplar, yanmayı durdurup yayılmasını önler. Fuel-Oil üzerine ince damlalar halinde püskürtülecek su yanmayı durdurur ki bu olaya Emülsiyon denir.

    B - KARBONDİOKSİT

    Renksiz, kokusuz, elektriği iletmeyen, havadan ağır bir gaz olduğundan yangın söndürücü olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Akaryakıt ve elektrik kaynaklı yangınlarda kullanılan karbondioksit (C02) yanıcı olmayıp kimyevi maddelerle pek kolay birleşmez. Gaz halinde olduğu için ateşin üzerine kolayca dağılarak yanıcı maddenin üzerini kaplar. Yanıcı madde üzerine kendi tazyiki ile püskürür, normal şartlar altında gaz halinde bulunan C02, soğutmak ve basınç altına alınmak suretiyle sıvı hatta katı haline getirilebilir. Yüksek basınca dayanıklı tüpler içinde saklanan C02 genellikle tüpün içinde iken sıvı hale gelir. Ancak tüpten dışarıya çıkarken gaz haline dönüşür. Yangın söndürme işlerinde kullanılan tüplerdeki C02 sıvı haldedir.

    Belirli bir zaman dilimi içinde sıcak bir yerde bırakılıp ısısı 32 oC nin üzerine çıkacak olursa tüp içindeki sıvı aniden gaz haline dönüşecektir. Öyle ise tüpler aşırı ısıdan uzak yerlerde bulundurulmalı, muhafaza edilmelidir.Yangın söndürme cihazları ile karbondioksit, bir ateşe doğru püskürtülecek olursa, aniden sıvı halden gaz haline geçeceği için soğur, ya kar taneleri ya da beyaz bir bulut gibi görünerek havadan da bir buçuk defa ağır olduğu için yangının üstünü kaplar ve hava ile yangının ilgisini keserek ateşi boğar. Karbondioksit (C02) boğucu bir gaz olduğundan havada % 9’un üzerine yükselmesi boğulmalara %20’ye yükselmesi ölümlere

    neden olabilir. Kapalı yerlerde ki yangınlarda karbondioksit işlendiği zaman bu özelliğinden dolayı tehlike oluşturur.

    Kapalı yer yangınlarında yangının söndürülebilmesi için yanıcı maddenin cinsine göre kapalı hacmin yeterli oranda karbondioksit gazı ile doldurulması gerekir. Karbondioksitin söndürme özelliği yanıcı maddenin üzerinden havayı kovarak,yani oksijensiz bırakarak yangını boğma yolu ile söndürmektir. Akaryakıt dolu madeni kaplardaki yangının söndürülmesi mümkün ise de, kaplar kızgın olduğundan karbondioksit dağıldıktan sonra alevlenme tekrar edebilir. Çünkü karbondioksit yangını boğmuş fakat soğutmamıştır.

    Karbondioksit yalıtkan olduğu için elektrik kaynaklı yangınlarda da etkilidir. Zira elektrik genelde kıvılcım çıkararak çevresindeki maddelerin yanmasına neden olur. Bu nedenle çevrede tutuşan madde karbondioksit ile sönebilecek cinsten ise karbondioksitli cihazların kullanılması doğru olur. Aksi halde beklenen sonucu alamayabiliriz. Bu nedenle, elektrik kaynaklı yangınlarda önce elektriğin kesilmesi, daha sonra yangının sınıfına göre yangına müdahalede bulunulması gerekir.

    C - KURU KİMYEVİ TOZLAR

    B ve C sınıfı yangınlar için kullanılan tozlar, sodyum bikarbonat asıllı tozlardır. A, B, C sınıfı yangınlarında kullanılan tozlar ise Amonyum Fosfat asıllı bileşiklerden meydana gelmektedir. Kuru kimyevi tozlar, akaryakıt yangınlarında, elektrikle çalışan makinelerin yangınlarında kullanılmaktadır. Kuru kimyevi tozlar, genellikle sodyum, bikarbonat (Na HC03) asıllıdır. Ancak depolama muhafaza ve kullanılışı kolaylaştırmak amacıyla içlerine bir takım maddeler katılır. Bu maddeler içinde en çok kullanılanları ise stearatlar, Trikalsiyum fosfattır. Bu iki madde, tozun rutubetle toprak haline gelmesine engel olmak amacıyla kullanılır.

    Kuru kimyevi tozlar ateşin üzerine tatbik edildikleri zaman ısı ile kimyasal reaksiyona uğrayarak ayrışır ve her biri ayrı ayrı sınıf yangınlara etkin olan sodyumbikarbonat su ve karbondioksite dönüşerek ve ateşi söndürür. Kuru kimyevi tozlar zehirli değillerdir. Ancak teneffüs edilen yerde bol miktarda bulunuşu, solunumu güçleştirir. Sis gibi etrafı kapladıkları için de görüşü azaltabilirler.

    Kullanım Alanları; Kuru kimyevi tozlar genellikle akaryakıt yangınlarını söndürmede kullanılırlar. Aynı zamanda elektrik akımını geçirmedikleri için elektrikle çalışan makinelerle ilgili akaryakıt yangınlarında da kullanılırlar. Kuru kimyevi tozlar B ve C sınıfı yangınlar için daha etkili olmaktadırlar. Ayrıca yanma sadece satıhta ise A sınıfı yangınlarda da kullanılabilirler. Ancak şurası unutulmamalıdır ki, kuru kimyevi tozlarla söndürülen yangınlardan sonra yangın yerinde sıcak maddeler özellikle metaller yangın mahallinden alınmalıdır. Çünkü tekrar alevlenme meydana gelebilir. Kuru kimyevi tozların hassas elektrik cihazlarının, telefon santrallerinin üzerine püskürtülmesi bu cihazların faaliyetlerini durdurur, zararlı olabilir.

    D - KÖPÜK

    Köpük kimyasal bileşiktir. Basınçlı su ile karıştığında, karışım köpük yapıcıdan tazyikle geçerken hava ile karışır ve köpüğü meydana getirir. Yanan yüzeyi kaplayarak yanıcı maddenin oksijenle olan irtibatını keser. Soğutma,

    boğma, bastırma, ve ayırma özelliği vardır. Bu nedenle iyi bir söndürücüdür. B sınıfı ve kontrol altına alınamayan A sınıfı yangınlarda kullanılır.

    Kullanım Alanları ;


    E - HALOJENLİ HİDROKARBONLAR

    Alevden ısıyı emerek yanma reaksiyonunu sürdüremeyecek kadar alevi soğutmak suretiyle söndürmektir. İz, leke ve artık bırakmayan gazlaşarak uzaklaşan bir söndürücüdür. Hassas cihazların korunmasında, bilgi işlem merkezlerinde, laboratuarlarda, telekomünikasyon merkezleri vb. yerlerde kullanılır. Kullanılan malzemeye zarar vermeyen, çok etkin söndürme özelliği vardır.

    YANGIN SÖNÜDÜRME CİHAZLARI

    Küçük çaptaki yangınları söndürmeye yarayan ve gövdesi içerisinde mevcut yada çalıştırılması anında ayrı bir tüpte bulunan bir basınçla söndürme maddesini dışarı püskürten bir cihazdır. Yangın söndürme cihazları, kuru kimyevi tozlu, Karbondioksitli, halojenli, sulu ve köpüklü olmak üzere beş (5) sınıftan oluşmaktadır.

    YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ YERLEŞTİRİLMESİ

    YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ KULLANILMASI HAKKINDA

    Yazı kaynağı : www.efkimya.com

    GAZLARLA �LG�L� ZARARLI ORTAMLAR VE GAZ G�VENL��� » TMMOB MADEN M�HEND�SLER� ODASI »

    GAZLARLA �LG�L� ZARARLI ORTAMLAR VE GAZ G�VENL��� » TMMOB MADEN M�HEND�SLER� ODASI »

    GAZLARLA �LG�L� ZARARLI ORTAMLAR VE GAZ G�VENL��� 

    Maden ocaklar�nda ve g�nl�k ya�ant�m�zda kar��la�t���m�z gazlar ile ilgili bu konuda uzman
    meslekta��m�z Mustafa Durukan ile s�yle�i yapt�k. Y�netim Kurulu �yemiz H�rriyet Demirhan taraf�ndan yap�lan s�yle�i a�a��da sunulmu�tur. 

    Genel Olarak Gaz Kaynakl� Zararl� Ortamlar Nelerdir?

    Gerek ev gerekse de i� ya�am�nda kar�� kar��ya kalaca��m�z ve gazlar ile olu�an zararl� ortamlar� en geni� anlamda 4 ana grupta toplayabiliriz Bunlar;

    1-Yan�c�, Parlay�c�, Patlay�c� atmosferler- Metan(Do�algaz), Propan-B�tan(LPG) gibi
    2-Toksik/Zehirleyici Atmosferler-CO(Karbonmonoksit), H2S(Hidrojen S�lf�r)gibi
    3-Korozif Atmosferler-Cl2(Klor), Azot Dioksit(NO2), Amonyak(NH3) gibi
    4-Bogucu/Bo�ulmaya yol a�an Atmosferler- N2(Azot), CO2(Karbondioksit)

    Teneff�s etti�imiz hava hangi gazlardan olu�ur?

    En genel anlamda bilinen kompozisyon ile teneff�s etti�imiz hava;

    %78.1 Azot
    %20.9 Oksijen
    %1 Argon ve di�erleri

    ya da daha detay a��l�m ile

    Azot(N2)   ; 78.084%
    Oksijen(O2)  ; 20.9476%
    Argon(Ar)   ; 0.934%
    Karbondioksit(CO2)  ;0.0314%
    Neon(Ne)    ;0.001818%
    Metan(CH4)   ;0.0002%
    Helyum(He)   ;0.000524%
    Kripton(Kr)   ;0.000114%
    Hidrojen(H2)   ;0.00005%
    Xenon(Xe)    ;0.0000087%

    gazlardan olu�ur.

    �nsan ya�am�ndaki en �nemli gaz hangisi ve ya�amsal �nem d�zeyleri nedir?

    Ya�ad���m�z her alanda yetersizli�i ya da yoklu�u ile ya�am�m�z� an�nda tehlikeye sokabilen ya da sonland�rabilen en �nemli gaz Oksijen(O2) dir.

    Oksijenin, teneff�s etti�imiz ortam i�erisindeki normal seviyesi %20.9 dur. Bu konsantrasyon ile ilgili olarak, t�m d�nyan�n ortak kabul etti�i m�saade edilebilen alt limit %19.5 , �st limit ise %23.5 d�r.

    Ortamda bulunacak %24 oran�nda Oksijen gaz� ile �zerimizdeki elbiselerin �ok kolayca tutu�abildi�ini biliyor musunuz?

    Peki Oksijen gaz�n�n ortamdaki y�zdesinin, m�saade edilen limitlerin alt�na d��mesi halinde neler olabilir inceleyelim

    �ncelikle bir ortamda oksijen neden azal�r, bunu anlamam�z laz�m.

    Kapal� bir mekân i�indeki OKS�JEN YETERS�ZL��� ya t�ketim sonucu ya da oksijenin bir di�er gazla yer de�i�tirmesi sonucu olu�abilir.

    Oksijenin t�ketimi ise yan�c� maddelerin yanmas� esnas�nda(�s�tma,kaynak,kesme v.b. gibi) olu�ur. En �nemli oksijen t�ketimi bakteriyel olu�umlarda s�z konusudur. Bunun en �arp�c� �rne�i de fermantasyondur. Ayr�ca kimyasal reaksiyon ile de(demirlerin oksitlenmesinde oldu�u gibi) oksijen t�ketimi s�z konusudur. Kapal� mekan i�erisindeki insan say�s� ve onlar�n fiziksel aktiviteleri de t�ketim h�z�n� belirleyici di�er etkenlerdir.

    Oksijen yetersizli�inin ikinci kayna�� da daha �nce belirtildi�i gibi O2 gaz�n�n bir di�er gaz ile yer de�i�tirmesidir. Bu t�r gazlar HELYUM, ARGON, ve AZOT tur. Ayr�ca, do�al olarak kanalizasyon kanallar�nda, stok silolar�nda, kuyularda, t�nellerde olu�abilen CO2 gaz� da yine ayn� �zelli�i g�stermektedir. Yukar�da verilen t�m gazlar toksik olmad�klar� halde insan sa�l��� a��s�ndan olduk�a tehlikeli kabul edilir. Bu anlamda azot(N2) ve karbondioksit(CO2) gazlar�n�n oksijenle yer de�i�tirmesi halinde ani �l�mlerin meydana gelmesi ka��n�lmazd�r.

    Farkl� oksijen oranlar� i�in farkl� zarar d�zeyleri ise �u �ekildedir:

    %20.9-23.5: M�saade edilen maksimum d�zey.Herhangi bir etki yok.
    %20.9 : Ortam havas�nda normal olarak bulunan d�zey.Herhangi bir etki yok.
    %19.5 : M�saade edilen minimum d�zey.Herhangi bir etki yok
    %15-19 : Aktif �al��ma kabiliyetinde kay�p.Koordinasyonun bozuklu�u ve koroner yetmezlik,dola��m ve akci�er rahats�zl��� olanlarda erken belirtilere yol a�abilir.
    %12-15 : Solunum ve nab�z art���,koordinasyon,alg� ve yarg�n�n bozulmas�.
    %10-12 : Solunumda gerek h�z gerekse de derinlikte daha ileri bir art��,zay�f yarg� ve dudaklarda morla�ma.
    %8-10 : Zeka kay�p emareleri,fenala�ma, �uur kayb�, y�zde k�l rengi, dudaklarda morla�ma, bulant� ve kusma.
    %8-6 : 8 dakikada- %100 �l�mle sonu�lanma; 6 dakikada-% 50 �l�mle sonu�lanma; 4-5 dakikada- do�ru m�dahale ile kurtar�lma ihtimali
    %4-6 : 40 saniyede koma, kas�lma, ��rp�nma, solunumun duru�u ve �l�m

    KARBOND�OKS�T-(CO2) En Yayg�n Bo�ucu/Bo�ulmaya yol a�an gaz !

    Bulundu�u ortamdaki oksijeni derhal uzakla�t�ran �zelli�i ile, yanma sonras� y�ksek oranda ve do�al olarak a���� ��kan, insan�n nefesi i�erisinde %4 oran�nda s�rekli ortama b�rak�lan ve sera gaz� olarak ta adland�r�lan karbondioksit(CO2) gaz� en yayg�n bo�ucu �zelli�i olan bir gazd�r.

    Havadan a��r oldu�u i�in do�rudan yer seviyesine ��kelen CO2, bu nedenle de tahliyesi olduk�a g�� olan bir gazd�r. Bu �zelli�in olu�turdu�u tehlikeyi bize �zg�n bir durumla vurgulamak isterim. Yer yata��nda yatmak �lkemizde ve �zellikle de Anadolumuzun �nemli bir �o�unlu�unda halen devam eden bir uygulamad�r. Buralarda da bacas�z soba olarak bildi�imiz katalitik soba kullan�m� olduk�a yayg�nd�r. Soba dan a���a ��kan ve yere ��kelen CO2 nedeni ile yer yata��nda yatan insanlar�m�z�n tamamen oksijensiz kalmas� �ok y�ksek bir olas�l�kt�r. Ayr�ca bu soban�n yer yata��na yer a�mak nedeni ile sehpa ve benzeri y�ksek bir konuma al�nmas� durumunda ise  sistemin kendi emniyeti de devre d��� kalaca�� i�in daha da  vahim bir hal almaktad�r.

    Kombi, kazan, soba, �ofben bacalar�ndan, ��mine, mangal mutfak oca��m�zdan, otomobil egzozundan yanma sonras� do�al olarak s�rekli ortama yay�lan ve ya�amsal �neme sahip oksijen gaz� ile derhal yer de�i�tirebilen CO2 gaz�n�n �lkeden �lkeye de�i�mekle birlikte bizim �lkemizde ge�erli yasal limiti 5000 ppm dir.

    CO2 gaz�n�n farkl� konsantrasyonlardaki zarar d�zeyleri a�a��da verilmi�tir.

    KARBONMONOKS�T(CO) En yayg�n ve Tehlikeli Toksik-Zehirleyici Gaz

    Karbondioksit-CO2 gibi, Kombi, kazan, soba, �ofben bacalar�ndan, ��mine,mangal ya da mutfak oca��m�zdan, otomobil egzozundan t�kal� baca ya da k�t� yanma sonras� s�rekli ortama yay�lan ve sinsi katil olarak ta adland�r�lan bir di�er tehlikeli gaz da y�ksek zehirleyicilik �zelli�i ile Karbonmonoksit-(CO) gaz�d�r. Kullan�m� gittik�e yayg�nla�an kombi uygulamalar�ndaki t�kal� baca sonucu zehirlenmelerdeki en �nemli gaz olan karbonmonoksit kokusuz ve renksiz  ve tats�z �zellikleri sonucu insana ait duyular ile tespit ve alg�lanmas� imkans�zd�r.Bunun yan�s�ra karbonmonoksit-CO zehirlenmesinin tipik ilk belirtileri, gribal/���tme/nezle benzeri �ok yayg�n rahats�zl�klar ile b�y�k benzerlikler ta��mas� nedeni ile kolayca kar��t�r�labilinmekte ve insanlar�n bu durumu alg�layarak kendilerini kurtarmalar�n� zorla�t�rmaktad�r.Bu �zelli�i nedeni ile de i� g�venli�inde "sinsi katil" olarak adland�r�lan olduk�a tehlikeli bir gazd�r.

    �lkemizdeki yasal limiti 50ppm olan Karbonmonoksit-CO gaz�n�n farkl� konsantrasyonlar�na ili�kin zarar d�zeyleri ��yledir;

    35 ppm OSHA taraf�ndan 8 saatlik vardiya da m�saade edilen maksimum limit de�erdir ve herhangi bir sa�l�k sorunu yaratmaz.Bu de�er WHO taraf�ndan 10 ppm olarak kabul edilmektedir.

    200 ppm 2-3 saat maruz kal�nd���nda Hafif ba� a�r�s�, halsizlik, bulant� ve
    ba� d�nmesi, sersemlik yapar

    400 ppm 1-2 saat maruz kal�nd���nda Ciddi yo�un ba� a�r�s� ve di�er belirtilerin daha �iddetli ortaya ��k��� ve 3 saatten sonra ya�amsal tehdit olu�umu s�z konusu

    800 ppm 45 dakika maruz kal�nd���nda halsizlik,bulant� ve sars�lma-kas�lmalar ve  2 saat maruz kald���nda bilin� ve �uur kayb� 3 saat maruz kal�nd���nda �l�m

    1600 ppm 20 dakika i�erisinde ba� a�r�s�,halsizlik,bulant�.1 saat i�erisinde �l�m

    3200 ppm 5-10 dakika maruz kal�nd���nda ba� a�r�s�,halsizlik ve bulant� ,1 saat i�erisinde �l�m

    6400 ppm 1-2 dakika i�erisinde ba� a�r�s�, halsizlik ve bulant�,5-30 dakika i�erisinde �l�m.

    12,800 ppm 1-3 dakika i�erisinde �l�m

    Kombi/kazan/�ofben gibi yayg�n bilinirlik kazanan risk noktalar�n�n yan� s�ra en �nemli bir di�er risk noktas� da ara� egzozlar�d�r. �yi bak�ml� bir arac�n egzozundan ortama 15 000 ile 30 000 ppm aral���nda CO gaz� yay�l�r. A��k alanda olmas�na ra�men t�kal� trafiklerde kalabal�k caddelerde bile zararl�l�k seviyelerine ula�an bu uygulaman�n ara� t�nellerinde ve kapal� otoparklarda ciddi tehlike olu�turdu�unu bilmekte yarar vard�r. Bu risk, kamusal alanlardaki otoparklarda g�z �n�ne al�nmaya ve tedbirlerin uygulanmas�na ba�lanm��t�r. Ancak ki�isel kapal� otopark uygulamalar�nda da bu risk bilincinin olu�turulmas�na ihtiya� vard�r.

    Do�algaz(CH4-Metan)-LPG(Propan-C3H8/B�tan-C4H10)ve Patlay�c� Ortamlar

    T�m d�nya da en yayg�n bilinen ve nerdeyse gaz g�venli�i kavram�n�n olu�mas�na yol a�abildi�ini dahi ifade edebilece�imiz en yayg�n bilinen patlay�c� gaz Metan-CH4 gaz�d�r. Metan g�nl�k ya�am�m�zda Do�algaz olarak, madencilikte ise grizu olarak bilinen olu�umun en temel bile�enidir.

    Hava da patlay�c�l�k olu�turdu�u alt patlama limiti %5 hacimsel dir.Bu uluslararas� terminolijide LEL-Lower Explosive Limit olarak ge�er.�st limit-UEL(Upper Explosive Limit) ise %15 dir. Bu limitlerin alt ve �st d�zeylerinde patlay�c�l�k olu�maz. Gerek �lkemizde gerekse de t�m d�nyada en yayg�n anlamda kabul g�ren ortamda m�saade edilen limit alt patlama limitinin %20 si yani %20LEL d�zeyindedir. Bu metan i�in %5 in %20 si yani hacimsel olarak %1 anlam�ndad�r.

    Do�algaz yada metan gaz� havadan hafif olu�u nedeniyle ka�ak yapt���nda hava ile kolayca kar���r, yukar� seviyelerde toplan�r ve bu �zelli�i nedeniyle kolay tahliye edilebilir bir gazd�r.

    Patlay�c� ortam� olu�turan bir di�er en yayg�n gaz da evlerimizde �ok uzun y�llard�r kullanmakta oldu�umuz LPG gaz�d�r. Bu gaz�n temel bile�enleride Propan(C3H8) + B�tan (C4H10) kar���m� yada tamamen Propan gaz�d�r.Bu gaz�n g�nl�k ya�am�zdaki bir di�er yayg�n kullan�m� da otogaz olarak ara�lar�m�zdaki kullan�m�d�r. LPG gaz�n� olu�turan Propan gaz�n�n Alt Patlama Limiti %2.1 hacimsel �st patlama limiti ise % 9.5, B�tan gaz�n�n Alt Patlama Limiti %1.8 hacimsel, �st patlama limiti ise % 9.5 hacimseldir. LPG gaz�n�n havadan a��r olu�u nedeniyle yere ��kelmesi �zelli�i ve bu nedenlede tahliyesinin olduk�a g�� oldu�una dikkat etmemiz gerekir. Propan�n m�saade edilen limit de�eri %20LEL ile %0,42 hacimsel ya da 4200ppm ve B�tan�n m�saade edilen %20 LEL de�eri ise %0.36 hacimsel ya da 3600 ppm‘dir.

    Korozif Atmosferler ve En Yayg�n Bilinen Zararl� Gazlar Hangileridir?

    Bu tip gazlarla g�nl�k ya�am�m�zdan ziyade, b�y�k bir �o�unlukla end�striyel tesis ve proseslerde kar��la��labiliriz. Belli ba�l�lar� plastik sanayi, kimyasal tesisler, petrol end�strisi, deri end�strisi, beyaz e�ya sanayi, boya �retim end�strisi ve madencilik faaliyetleridir. Bu nedenle sadece isimleri ve �ok y�zeysel bilgiler ile yetinece�iz.
    Korozif atmosferler birincil ve ikincil olmak �zere iki ayr� grup halinde ayr�mlanabilirler.
    Birincil gruptaki korozifler sistemli bir toksik etki g�stermezler. ��nk� bu gruptaki gazlar nefes yollar� �zerindeki dokularda korozif bir olu�um yaratmazlar. �kinci gruptaki korozifler ise sistemli bir toksik etki yaparlar.
    Birincil gruptaki korozifler olarak Cl2, O3, HCl, HF, H2SO4, NO2, NH3 ve SO2 say�labilir.
    �kincil gruptakiler ise y�zeysel korozifli�inin yan�s�ra sistemli bir toksik �zellik te g�sterirler. Bunlar i�inde, benzen (C6H6), karbontetraklor�r (CCl4), etilklor�r (CH3CH2Cl), trikloretan (CH3CCl3), trikloretilen (CHClCCl2) gibilerini sayabiliriz.

    �u ana kadar gerek g�nl�k ya�am�m�zda gerekse de �al��ma hayat�m�zda kar��la�abilece�imiz en yayg�n gazlar ile ilgili bilgilere ana hatlar ile de�indik.Art�k bu bilgilerin ����� alt�nda �imdi baz� sorular ile uygulamalara, uygulamalardaki soru ve kavram kar���kl�klar�na de�inebiliriz.

    G�nl�k Ya�am�m�zda Gaz G�venli Bir Ortam i�in Neler Yapmal�y�z?

    �ncelikle yap�lmas� gerekli olan �ey, her t�rl� risk potansiyeli i�inde ge�erli olmak �zere, ister patlay�c�l�k isterse de zehirleme yada bo�ulma olsun s�zkonusu t�m gaz risklerini olu�turan kaynaklar� belirleyerek, do�ru tan�mlamak ve bu nedenleri ortadan kald�r�c� tedbirleri uygulamakt�r.

    Bu daha a��k bir ifadeyle ne demektir.
    �rne�in evinizde ya da i�yerinizde bir do�algaz, lpg,  s�v� ya da kat� yak�tl� bir yak�c�n�z var ve bu yak�c� �zellikle gaz yak�tl� olmas� durumunda sadece kullan�ld��� anlarda de�il,  kullan�lmad��� durumlarda dahi sizleri risklerle kar�� kar��ya b�rakabilmektedir.

    Bu nedenle �ncelikle bu �r�nler ile ilgili standartlara uygun do�ru �r�n se�imi, do�ru montaj/ uygulama, bilin�li/e�itimli bir kullan�m ve d�zenli bir bak�m/onar�m s�reci bu riskleri minimize etme anlam�nda ka��n�lmaz olarak uygulanmas� gerekli en �nemli ad�mlard�r.

    Konuyu biraz daha netle�tirmek ad�na, bu noktada �lkemizde bir yara halinde olan banyo �ofben kazalar�na k�saca de�inmek faydal� olabilir.

    Bir�o�umuzun bilebilece�i gibi, Do�algazl� sistem uygulamalar� ancak ilgili gaz kurulu�u taraf�ndan proje ve onay s�recini takiben ger�ekle�ebilme ve kullan�ma sunulabilinmektedir. Bu sayede, kullan�lan cihaz�n standartlara uygunlu�u ve onayl� bir cihaz olup olmad��� dahi kontrol edilerek, uygulamadaki hatalar minimize edilirken,
    bu ne yaz�kki LPG uygulamalar�nda s�zkonusu de�ildir. Bunun sonucunda, LPG ile �al��an �o�unluk �ofben uygulamalar�, insan sa�l��� ve i�g�venli�i kurallar� ile ilgili standartlara uyumu a��s�ndan kontrol edilmeden y�llard�r uygulana gelmekte ve bu durum bug�n de ayn� �ekilde b�y�k riskler ta��yarak s�rmektedir.

    Bir di�er g�n�m�ze yak��mayan uygulamada mutfaklarda kulland���m�z gazl� pi�irme ocaklar�m�zd�r. Bu ocaklar�n �ok b�y�k bir �o�unlu�u, art�k standartlarca zorunlu k�l�nm�� olmas�na ra�men, halen, pi�irme an�ndaki yemek, su ta�k�n� gibi nedenlerle alev s�nmesine kar�� gaz kesme emniyetli olarak imal edilmemektedir. �ok kolayca ve an�nda �retim noktas�nda denetlenmek suretiyle ger�ekle�tirilecek bu uygulaman�n da bir an �nce sadece yasal d�zenleme noktas�nda b�rak�lmay�p g�nl�k hayat�m�zda da uygulamaya ge�irilmesi gereklidir.

    Do�ru �r�n se�imi ve do�ru uygulama ile birlikte ve �zellikle bu yak�c�lar�n yetkili servislerince ger�ekle�tirilecek d�zenli ve do�ru bir y�ll�k periyodik bak�m uygulamas� risklerin minimizasyonu a��s�ndan �ok �nemlidir.
    Bunlar�n yan� s�ra do�ru bir havaland�rma ve gaz ka�aklar�n� alg�lay�c� �l��m/dedekt�r teknikleri de Gaz G�venli�i sa�lanm�� bir ortam tesisi i�in tavsiye edilen ilave tedbirlerdir.

    Do�algaz ya da Metan Gaz� Zehirleyici bir gaz m�d�r?

    Yukar�da verilen temel bilgiler �����nda Do�algaz zehirleyici bir gaz de�il esas olarak patlay�c� bir gaz olarak kabul edilir.

    Ancak, yukar�da verilen bilgiler �����nda, Do�algaz yani metan gaz� sadece patlay�c� bir gaz de�il, ortamdaki oksijen ile yer de�i�tirebilme �zelli�i nedeniyle, ortamdaki oksijenin azalmas�na yol a�abilmesi sonucu ayn� zamanda Bo�ucu- bo�ulmaya yol a�abilen de bir gazd�r. Buna g�re ortamdaki metan y�zdesinin artmas� halinde, havadaki oksijen oran� d��ecektir. �rne�in CH4 konsantrasyonunun %10‘u ge�mesi durumunda oksijen y�zdesi %16‘n�n alt�na d��ecektir ya da daha y�ksek konsantrasyonlardaki CH4 kar��l���nda daha az oksijen oranlar� gibi.

    K�saca Do�algaz yada Metan gaz� esas olarak patlay�c� �zellikte olup �ok d���k ihtimalle de olsa ikincil noktada da oksijen yetersizli�inden bo�ulmaya yol a�abilme �zelli�i olan bir gazd�r ancak hi�bir �art alt�nda zehirleyici bir gaz de�ildir.

    Bu anlamda uygulaman�n kombi, �ofben ve benzeri bir yak�c� cihaz kullan�m� sonucu olu�mas� halinde, zehirlenme ile metan gaz�n�n ilintilendirilerek ayn� anda konu�ulmamas�na, kazan�n zehirlenmemi yoksa bo�ulmam� oldu�unun ayr�mlanmas�na, zehirlenme ise Karbonmonoksit-CO temelinde ara�t�r�lmas�na, bo�ulma ise ya Karbondioksit-CO2 ya da patlay�c�l�k d�zeyini patlamadan a�m�� olmas� gereklili�i nedeniyle �ok az da olsa oksijenle yer de�i�mi� Metan gaz� ihtimali �eklinde tariflenmesine �zen g�sterilmelidir.

    Her yang�n�n elektrik konta��ndan ��kmas� gibi bir "��z�mleme???" nin gaz g�venli�ine de sirayet etmesini �nlememiz laz�m. Bu konudaki kavram ve riskleri do�ru tan�mlay�p yerinde tespit ve ��z�mler �retip t�keticide de gaz g�venli�i konusunda do�ru bir bilin� olu�turmal�y�z. Bunun i�in ilk ad�m "Do�algaz zehirlenmesi" gibi her y�n�yle hatal� bir tan�mlamadan dikkatle ve �zenle sak�nmal�y�z.

    Gaz G�venli�inde Havaland�rman�n �nemi nedir?

    Ortama yay�lan patlay�c� yada zehirleyici gaz�n insan sa�l���n� ve i� g�venli�ini tehlikeye d���rmeyen limit de�erlerde tutulmas�n� sa�lamak �zere bu gaz� �ncelikle seyrelten ya da tamam�yla tahliye eden veya ortamda t�kenen oksijen gaz�n� yerine koyabilen havaland�rma sistem ve mekanizmas� gaz g�venli�i konusunda en �nemli �nleyici tedbir �zelli�i ta��r.

    �zellikle maden ocaklar� gibi giri�i ve ��k��� kolay olmayan s�rfazdan �ok derinlerde a��k atmosfer ile temas� olmayan kapal� mekânlardaki �nemi ise hayati derecededir.

    Burada �ok s�k kar��la��lan bir durum olmas� nedeniyle de�inmekte yarar vard�r. Ev ya da i�yerimizdeki Do�algaz uygulamalar�ndaki havaland�rma, camlara ya da duvara tak�lan yuvarlak plastik/metal menfezler ile sa�lan�r. Bu menfezler kullan�c� taraf�ndan so�uk geldi�i ya da yabanc� cisim girece�i d���ncesi ile resmi i�lemlerin bitirilmesini takiben gaz a��lma i�lemi ger�ekle�tirildikten sonra s�k�l�r ve kapat�l�r. Bu �ok basit bir tan�mlamayla kendi elinizle bo�az�n�z� s�k�p kendinizi bo�maya te�ebb�s etmeniz gibi bir durumdur. Basit bir 3 TL lik menfez bir hayat kurtarabilir.

    Havaland�rman�n �nemi konusundaki bir di�er hususta bug�nlerde olduk�a yayg�n bir �ekilde uygulanan mantoloma ile ilgilidir.
    Enerji tasarrufu yasas� dahilinde bir zorunluluk olarak uygulanan ve t�keticilerinde yak�t giderlerindeki tasarruf potansiyeli nedeniyle yo�un ilgi g�sterdikleri bu uygulaman�n bizim konumuz olan i� g�venli�i ve havaland�rma a��s�ndan farkl� bir �zelli�i ve �nemi vard�r.
    Son y�llarda nerdeyse t�m yeni yap�larda standart �r�n olarak uygulanan plastik do�rama pencereler ve buna ilave d�� cephe boyalarda geli�en teknoloji ile �s� yal�t�ml� olarak adland�r�lan ge�irimsiz boyal� bina cephelerimizin yap�lar� nerdeyse s�zd�rmaz hale getirilmi� ve binalar�n do�al teneff�s-infiltrasyon imkan� �ok azalt�lm��t�r. Bunlara ilave olarak bir de mantolama yapt���n�zda i�inde oturdu�unuz eviniz nerdeyse tam s�zd�rmaz bir termos haline getirilmektedir. Bu ise herhangi bir nedenle mekan i�ine b�rak�lan gaz�n tahliye edilememesi, i� hava kalitenizin s�rekli bozuk olmas� ya da taze temiz hava temin edilememesi anlam�na gelir.

    Yukar�da bahsedilen O2,CO,CO2 ve do�algaz/LPG gibi gazlar�n yan� s�ra, g�z �n�nde bulundurmam�z gerekli evlerimizdeki bir di�er olu�umda Formaldehit gaz�d�r. Avrupa ve Amerika da �ok s�k� denetim alt�nda olan ancak hen�z �lkemizde yeterince bilgi ve bilincin olu�mad��� olduk�a riskli, bu u�ucu ve kanserojen gaz, g�n�m�z teknolojisiyle parke, hal�, mobilya ve benzeri bir �ok ev e�yas�n�n �retiminde kullan�lan yap��t�r�c�lar dan a���a ��kan bir gazd�r. Evinizi kapal� bir termos gibi nerdeyse s�zd�rmaz hale getirdi�inizde, e�yalar�n�z�n ev ortam�na b�rakt��� Formaldehit gaz�n�n tahliyesi nerdeyse imkans�z hale gelip kansere davetiye ��kartm�� olacaks�n�z. Bu nedenle yap�lan mantoloma ve �s� tasarruf �al��malar�n�n mekan i�erisinde minimum do�al teneff�s/infiltrasyon �artlar�n� ortadan kald�r�r nitelikte olmamas� gerekti�i mutlak g�z �n�nde tutulmal� ve gerekirse mantoloma sisteminden vazge�ilmelidir.

    Madencilik ve Gaz G�venli�i ��in Neler S�yleyebilirsiniz

    Gaz ile ilgili riskler ve buna dair g�venlik kavramlar�n�n geni� kitlelerin g�ndemine giri�i, 1985 y�l�nda Rusya ile yap�lan anla�ma sonucu 1990 l� y�llarda ev ve i�yerlerimiz de yayg�n kullan�m�na ba�lan�lan  Do�algaz ile olmu�tur diyebiliriz.
    Halbuki gaz ile ilgili riskler ve buna y�nelik g�venlik tedbirleri konusu madencilik sekt�r� i�in  madencilik kadar eski ve madencili�in en hayati konular�ndan birisidir. Bunun do�al bir sonucu olarakta bir�ok eksikli�e ve �ok ac� kay�plarla sonu�lanan gaz kaynakl� kazalara  ra�men bu  konudaki en y�ksek bilgi birikim ve deneyime sahip sekt�rlerden biriside madencilik sekt�r�d�r.

    Madencilik Sekt�r�nde S�kl�kla Kar��la��lan Riskli Gaz lar Hangileridir?

    K�m�r yada metal madencili�ine ba�l� olarak bu sorunun cevab� de�i�iklik g�sterse de riskin �ok y�ksek oldu�u k�m�r madencili�i esas al�narak cevaplamaya �al��t���m�zda, bu gazlar� O2(Oksijen), CH4(Metan), CO(Karbonmonoksit) ve CO2(Karbondioksit) olarak s�ralayabiliriz. Bunun d���nda madencilik sekt�r�nde bir di�er yayg�nl�kla kar��la��lan zararl� gazda olduk�a y�ksek zehirleyicili�i ile y�ksek riskli bir gaz olan H2S-(HidrojenS�lf�r) d�r. Hidrojen s�lf�r gaz� do�al olarak maden ocaklar�nda ve muhtelif su kaynak kuyular�nda �zellikle kumlu-killi ve organik a��dan zengin topraklar�n aras�ndan su ka�aklar� oldu�u an kendili�inden olu�an havadan a��r,��r�k yumurta kokulu bir zehirleyici gazd�r.

    Metan Gaz�na  ba�l� Riskler Nelerdir?

    Madencilikte metan gaz� sadece grizu olu�turarak patlama sonucu de�il, ayn� zamanda metan p�sk�rmesi olarak adland�r�lan patlay�c�l�k kar���m�n�n �ok �st�nde bir konsantrasyonla a���a ��kt���nda ortamda bulunan oksijenin yerini alarak bo�ulma sonucu da �l�mlere neden olabilir. Ancak burada da yine alt�n� �izmek �zere metan gaz� hi�bir zaman zehirleyici bir gaz de�ildir. K�m�r madencili�inde zehirlenme vakalar�, en yayg�n bi�imde k�m�r�n i�ten i�e yanmas� sonucu a���a ��kan ya da patlama sonras� olu�an yang�n esnas�nda a���a ��kan Karbonmonoksit gaz�na ba�l�d�r. Yukar�da da belirtildi�i gibi herhangi bir yanma ve patlama sonucu olu�an bir kaza ile de ba�lant�s� yoksa zehirlenme vakalar�n�n bir di�er kayna�� da HidrojenS�lf�r gaz�d�r. 

    K�m�r Madencili�indeki Metan Gaz� Patlamalar�nda �nemli ortak Payda Nedir?

    Grizu kazalar� incelendi�inde, nerdeyse tamam�na yak�n bir �o�unlukla, grizu �ncesinde �retim yada ba�ka ama�l� dinamit patlat�ld��� bilgisine ula��lmaktad�r.

    Dinamit sonras� olu�an a��r� s�cakl�k, bir patlaman�n olu�abilmesi i�in gerekli �� ana eleman� tan�mlayan ve  patlama ��geni olarak adland�r�lan;

    · patlay�c�l�k aral���ndaki patlay�c� gaz konsantrasyonu,
    · oksijen/hava ve
    · ate�leyici

    ��genindeki ate�leyici olarak i�lev g�rd���n� anlam�na gelmektedir. Sadece bu bilgi bile dinamit patlatman�n �ok g�venli ko�ullarda yap�lmas� hainde kazalar�n b�y�k bir �o�unlu�unun �n�ne ge�ilebilece�i anlam�na gelmektedir.

    K�m�r Madencili�inde Metan Gaz� �retimi ile G�venlik ve Kazan� Ayn� Anda Sa�lanabilir mi?

    Bu son y�llarda �zerinde yo�un olarak durulan ve her ge�en g�n ba�ar� ile uygulanan bir y�ntemdir. Bu sayede k�m�r yata��ndaki metan gaz�n�n tahliyesi ile saha son derece g�venilir bir konuma eri�irken, di�er taraftan da elde edilen metan gaz� ile �s�nma ve proses ama�l� kullan�m ve ticari kazan� elde edilmektedir. �lkemizde bu konudaki �al��malar ise nerdeyse yok denecek kadar azd�r. Bu �zerinde a��rl�kl� olarak durulmas� gerekli bir korunma yoludur.

    Yazı kaynağı : www.maden.org.tr

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Ali 10 Ay önce
    0

    bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yorum yap