Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    ortamdaki oksijen miktarı kaçın üzerinde olursa yanma tehlikesi artar

    1 ziyaretçi

    ortamdaki oksijen miktarı kaçın üzerinde olursa yanma tehlikesi artari bilgi90'dan bulabilirsiniz

    EF KİMYA

    İÇERİKLER

    YANGIN TEORİSİ

    Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta ve yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih boyunca iki yönlü güç olarak karşımıza çıkmıştır. Ateş ile birlikte yaşamamızda yer alan yangın, potansiyel bir tehlike olarak yaşam koşullarının değişmesine paralel olarak artmıştır. İnsanoğlunun karşısına önce doğal yangınlar çıkmıştır. Gelişen teknoloji ile birlikte yangın değişik boyutlar kazanmıştır. Artan nüfus ve farklı enerji türlerinin kullanılması ile elektrik, mekanik ya da kimyasal etkenlere bağlı olarak konut, endüstriyel tesis, orman, ulaşım araçları yangınları yanı sıra patlayıcılar, LPG, doğal gaz ve nükleer maddeler sebebi ile de yangınlar çıkmaktadır.

    YANMA ve YANGIN

    Isı : Isı bir enerji şekli olup, bir cismin sıcaklığının artmasına neden olan fiziksel bir etkidir.

    Isı Kaynakları :

    Doğal ve yapay olmak üzere iki türlüdür:

    Oksijen : Oksijen kendisi yanmayan fakat yanmayı gerçekleştiren renksiz ve kokusuz bir gazdır. Yanma reaksiyonu için gerekli oksijen genellikle havadan sağlanır. Havada % 21 oranında oksijen bulunur.

    Ortamdaki Oksijen miktarının % 16 civarında olması yanma olayı için gerekli ortalama değerdir.

    Yanıcı Madde :

    Gazlar : Doğal gaz, Propan, Bütan, Hidrojen, Asetilen, Karbonmonoksit,vb.

    Sıvılar : Benzin, Gaz yağı, Alkol, Boya, Cila, Zeytinyağı, Mazot,vb.

    Katılar : Kömür, Plastik, Ağaç, Şeker, Kağıt, Saman, Deri, Kumaş, vb.

    Yanma : Maddenin ısı ve oksijen (O2) ile birleşmesi (reaksiyonu) sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yanma olayı yangın üçgeninin oluşması şekilde gösterilir;

    B - Hızlı yanma

    C - Parlama – patlama şeklinde yanma

    D – Alevsiz Yanma (Kendi kendine yanma)

    A - Yavaş Yanma : Yanıcı maddenin bünyesi itibari ile yanıcı buhar veya gaz meydana getiremediği halde, yeterli ısının ve yeterli O2 'nin bulunmaması halinde oluşan yanma çeşididir.

    Demir (Fe) ve bakır (Cu) gibi metallerin havadaki oksijen ve hava ısısı ile oksitlenmesi olayında olduğu gibi yanıcı buhar veya gaz çıkarmamakta, demiroksit (FeO) ve bakıroksit (CuO) oluşmakta. Canlıların hücre solunumu olayı da bir nevi yavaş yanma olayıdır. Alev, ışık ve belirli bir ısı göstermezler.

    B - Hızlı Yanma : İki grupta incelenir.

    1) Alevli yanma :

    Yanmanın bütün belirtilerinin oluştuğu bir olaydır. Yanmanın belirtileri alev, ısı, ışık ve korlaşmadır. Bazı maddeler (parafin ve mum ) katı halden önce sıvı hale daha sonra da buhar veya gaz

    haline geçerek yanarlar.

    Bazıları ise doğrudan yanabilen buhar çıkarırlar. Örneğin naftalin gibi. Bazı maddelerde doğrudan doğruya yanabilen gazlar çıkarırlar. Örneğin odun, kömür...

    2) Korlaşma:

    Bazı maddeler buharlaşmadığı için yanıcı gaz çıkarmaktadır. Bu gibi maddelerin yanması korlaşma halinde olmakta, alevlenme olmamaktadır. (kok ve odun kömürü ile sigara) Alevlenme de olduğu gibi ısı ve ışık bariz şekilde görülmekte ve hissedilmektedir.

    C - Parlama Patlama Şeklinde Yanma :

    Parlama : Kolayca ateş alan maddelerde görülen bir olaydır. Örnek: benzin, LPG ve doğalgaz gibi.

    Patlama : Maddenin tamamının ısı veya vurma - çarpma gibi bir etki altında bir anda büyük ölçüde genişleyerek çeşitli gazlar oluşturması ve etrafını zorlayıp patlamalar şeklinde yanması olayıdır. Örnek: Asetilen gazı

    Patlama büyüyen yanma hızı ile oluşur .

    D - Alevsiz Yanma : Alevsiz yanma kendi kendini besleyen ve bunun için gerekli ısıyı yakıtın oksidasyonundan temin eden ekzotermik reaksiyon dalgasıdır. Alevsiz yanmanın olması için düşük sıcaklıktaki bir ısı kaynağı tarafından ısıtılması gerekir.

    Tam yakıt oksidasyonu gerçekleşmez, sıcaklık ve yanma hızı düşüktür. Sıcaklığın yüksek olması halinde açığa çıkan uçucu madde oksijenle birlikte alevli yanar. Örnek : Gübre, yapraklar ve taze otlar (nebatlar)gibi.

    YANMANIN ÜRÜNLERİ

    Dumanın bileşiminde zehirli gazlar bulunur.

    YANGIN

    Ortamda her zaman ve bir arada mevcut olan OKSİJEN – YANICI MADDE – ISI nın KONTROL DIŞINDA

    birleşmesi ile, IŞIK (ALEV) – KUVVETLİ ISI nın açığa çıkması sonucu çevreye yayılması, büyümesi yaşam ve çevreye zarar verme niteliğine bürünmesidir.

    Yangının;

    . ilk aşamasında, KOKU

    ·     ikinci aşamasında, DUMAN

    ·     üçüncü aşamasında, ALEV  görülür.

    Bir cismin yanabilmesi için, ortamda en az % 14 - % 16 oranında OKSİJEN  bulunması gereklidir.

    (Normal şartlar altında, havada bulunan OKSİJEN oranı % 21’dir. )

    YANGININ ÇEŞİTLERİ ve SINIFLARI

    Yangınları çeşitli gruplar altında toplamak yanıcı madde cinslerine göre yapılmıştır. Bu sınıflama aşağıda belirtildiği gibi dört ana grupta belirlenmiştir.

    A SINIFI: Katı yanıcı maddeler yangını

    B SINIFI: Sıvı yanıcı maddeler yangını

    C SINIFI: Gaz haldeki yanıcı maddeler yangını

    D SINIFI: Yanabilen hafif metaller yangını

    A SINIFI YANGIN : ÇEŞİTLİ ODUN, KÖMÜR, KAĞIT, OT, KAUÇUK, TEKSTİL MADDELERİ, ŞEKER, DERİ VB.

    B SINIFI YANGIN : GAZ YAGI,BENZİN,MAKİNA YAĞLARI, MAZOT, ALKOL,VERNİK, YAĞLI BOYALAR, VB.

    C SINIFI YANGIN : METAN, PROPAN, BÜTAN, LPG, ASETİLEN,DOĞALGAZ,HİDROJEN,CO VB.

    D SINIFI YANGIN : ALÜMİNYUM, MAGNEZYUM, SODYUM, POTASYUM, LİTYUM VE BUNLARIN ALAŞIMLARI İLE KARIŞIMLARI,VB.

    YANGININ SEBEPLERİ

    A — Yangınlardan korunma önlemlerinin alınmaması,

    B — Bilgisizlik,

    C — İhmal ve dikkatsizlik,

    D — Kazalar,

    E — Sıçrama,

    F — Sabotaj,

    G — Tabiat olayları.

    A - Yangından korunma Önlemlerinin Alınmaması : En önemli nedendir. Yangın, elektrik kontağı, ısıtma sistemleri, LPG tüpleri, parlayıcı–patlayıcı maddelerin yeterince korunmaya alınmamasından doğmaktadır. Elektrik enerjisi aksamının teknik koşullara göre yapılması, LPG tüplerinin doğru

    kullanılması, bacaların temizlenmesi ve parlayıcı–patlayıcı maddeler için gerekli önlemin alınması halinde yangın afetinde büyük ölçüde azalma olacaktır.

    B — Bilgisizlik : Yangına karşı önlemlerin nasıl alınacağını bilmek gerekir. Elektrikli aletlerin doğru kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arasına ve çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangını davet eder. Yangının oluşumunu önlemek ve yangını söndürmek için, yangın olayını öğrenelim.

    C — İhmal ve dikkatsizlik : Yangın konusunda bilgili olmak yetmez. Söndürülmeden atılan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayı unuttuğunuz elektrikli çay makinesi, LPG tüpü, ateşi söndürülmemiş ocak, fişi prizde unutulan her türlü elektrikli cihaz; sebebiyle büyük yangınlar çıkabilir. Bu nedenle, yangına karşı daha dikkatli ve titiz olmamız gerekir.

    D — Kazalar : İstem dışı olayların bazılarından yangın çıkabilir. Yangın konusunda yeterli düzeyde bilgilenmek, bu tür olaylarda nasıl hareket edeceğimize yardımcı olur.

    E — Sıçrama : Kontrol altındaki bir ateşin, ihmal veya bilgisizlik sonucu yayılarak veyahut parlayıp–patlayarak sıçraması her zaman mümkündür.

    F — Sabotaj : Bazı insanlar, çeşitli amaç ve kazanç uğruna kasıtlı olarak yangın çıkarırlar. Bu tür olaylara karşı gerekli önlem alınmalıdır.

    G — Tabiat olayları : Rüzgarlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi sonucu, yıldırım düşmesi, deprem ve benzeri doğa olayları sonucu yangınlar çıkabilir.

    YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER

    YANGIN SÖNDÜRME YÖNTEMLERİ

    A - SU

    Yangın söndürmede en fazla kullanılan madde sudur. Su serinletici, kapatıcı, akıcı, karışıcı ve yayılıcı özelliklere sahip bir maddedir. Yangın alanına püskürtülen su ısı emerek buharlaşır ve hacimce genişler, yoğunlukça oksijenden ağır olduğu için yanıcı madde üstünü ve çevresini kaplar, oksijeni ortamdan uzaklaştırır. Suyun söndürücü özelliği yanan madde ile temasa geçmesiyle ortaya çıkar. Bu söndürme özelliği çok yönlü olup aşağıda izah edildiği şekildedir.

    Soğutucu Özelliği; Genel olarak yanan bir cismin üzerine su temas ederse temas ettiği alanı soğuyarak yanma noktasının altına iner ve yangın söner.

    Kaplama, Boğma Özelliği; Bir ateşi söndürmek için yeteri kadar su buharı meydana getirilerek, yanan bölgeden havayı kovmak yani ateşi oksijensiz bırakmaktadır. Ancak, belli bir sıcaklığa sahip olacak su buharı yoğunlaşmaya başladığı zaman soğutucu değil tam aksine ısıtıcı bir rol oynar.

    Ayrıca suyun kendisinden daha ağır sıvılar üzerinde kaplama yapacağını kendisinden hafif sıvılar üzerinde bu özelliğinin değerlendirilemeyeceğini de hatırdan çıkarmamak lazımdır.

    Bazı yanıcı maddelerin yanarken oksijen çıkarması, havanın oksijenine ihtiyaç göstermemesi durumunda suyun boğucu özelliğini hiç düşünmemek gerekir.

    Emülsiyon İçin Kullanılma Özelliği; Birbirleriyle karışmayan iki sıvıdan biri diğerinin üzerine dağılarak küçük

    damlalar meydana getirir.Bu damlalar bir süre için yanıcı sıvının üzerini kaplar, yanmayı durdurup yayılmasını önler. Fuel-Oil üzerine ince damlalar halinde püskürtülecek su yanmayı durdurur ki bu olaya Emülsiyon denir.

    B - KARBONDİOKSİT

    Renksiz, kokusuz, elektriği iletmeyen, havadan ağır bir gaz olduğundan yangın söndürücü olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Akaryakıt ve elektrik kaynaklı yangınlarda kullanılan karbondioksit (C02) yanıcı olmayıp kimyevi maddelerle pek kolay birleşmez. Gaz halinde olduğu için ateşin üzerine kolayca dağılarak yanıcı maddenin üzerini kaplar. Yanıcı madde üzerine kendi tazyiki ile püskürür, normal şartlar altında gaz halinde bulunan C02, soğutmak ve basınç altına alınmak suretiyle sıvı hatta katı haline getirilebilir. Yüksek basınca dayanıklı tüpler içinde saklanan C02 genellikle tüpün içinde iken sıvı hale gelir. Ancak tüpten dışarıya çıkarken gaz haline dönüşür. Yangın söndürme işlerinde kullanılan tüplerdeki C02 sıvı haldedir.

    Belirli bir zaman dilimi içinde sıcak bir yerde bırakılıp ısısı 32 oC nin üzerine çıkacak olursa tüp içindeki sıvı aniden gaz haline dönüşecektir. Öyle ise tüpler aşırı ısıdan uzak yerlerde bulundurulmalı, muhafaza edilmelidir.Yangın söndürme cihazları ile karbondioksit, bir ateşe doğru püskürtülecek olursa, aniden sıvı halden gaz haline geçeceği için soğur, ya kar taneleri ya da beyaz bir bulut gibi görünerek havadan da bir buçuk defa ağır olduğu için yangının üstünü kaplar ve hava ile yangının ilgisini keserek ateşi boğar. Karbondioksit (C02) boğucu bir gaz olduğundan havada % 9’un üzerine yükselmesi boğulmalara %20’ye yükselmesi ölümlere

    neden olabilir. Kapalı yerlerde ki yangınlarda karbondioksit işlendiği zaman bu özelliğinden dolayı tehlike oluşturur.

    Kapalı yer yangınlarında yangının söndürülebilmesi için yanıcı maddenin cinsine göre kapalı hacmin yeterli oranda karbondioksit gazı ile doldurulması gerekir. Karbondioksitin söndürme özelliği yanıcı maddenin üzerinden havayı kovarak,yani oksijensiz bırakarak yangını boğma yolu ile söndürmektir. Akaryakıt dolu madeni kaplardaki yangının söndürülmesi mümkün ise de, kaplar kızgın olduğundan karbondioksit dağıldıktan sonra alevlenme tekrar edebilir. Çünkü karbondioksit yangını boğmuş fakat soğutmamıştır.

    Karbondioksit yalıtkan olduğu için elektrik kaynaklı yangınlarda da etkilidir. Zira elektrik genelde kıvılcım çıkararak çevresindeki maddelerin yanmasına neden olur. Bu nedenle çevrede tutuşan madde karbondioksit ile sönebilecek cinsten ise karbondioksitli cihazların kullanılması doğru olur. Aksi halde beklenen sonucu alamayabiliriz. Bu nedenle, elektrik kaynaklı yangınlarda önce elektriğin kesilmesi, daha sonra yangının sınıfına göre yangına müdahalede bulunulması gerekir.

    C - KURU KİMYEVİ TOZLAR

    B ve C sınıfı yangınlar için kullanılan tozlar, sodyum bikarbonat asıllı tozlardır. A, B, C sınıfı yangınlarında kullanılan tozlar ise Amonyum Fosfat asıllı bileşiklerden meydana gelmektedir. Kuru kimyevi tozlar, akaryakıt yangınlarında, elektrikle çalışan makinelerin yangınlarında kullanılmaktadır. Kuru kimyevi tozlar, genellikle sodyum, bikarbonat (Na HC03) asıllıdır. Ancak depolama muhafaza ve kullanılışı kolaylaştırmak amacıyla içlerine bir takım maddeler katılır. Bu maddeler içinde en çok kullanılanları ise stearatlar, Trikalsiyum fosfattır. Bu iki madde, tozun rutubetle toprak haline gelmesine engel olmak amacıyla kullanılır.

    Kuru kimyevi tozlar ateşin üzerine tatbik edildikleri zaman ısı ile kimyasal reaksiyona uğrayarak ayrışır ve her biri ayrı ayrı sınıf yangınlara etkin olan sodyumbikarbonat su ve karbondioksite dönüşerek ve ateşi söndürür. Kuru kimyevi tozlar zehirli değillerdir. Ancak teneffüs edilen yerde bol miktarda bulunuşu, solunumu güçleştirir. Sis gibi etrafı kapladıkları için de görüşü azaltabilirler.

    Kullanım Alanları; Kuru kimyevi tozlar genellikle akaryakıt yangınlarını söndürmede kullanılırlar. Aynı zamanda elektrik akımını geçirmedikleri için elektrikle çalışan makinelerle ilgili akaryakıt yangınlarında da kullanılırlar. Kuru kimyevi tozlar B ve C sınıfı yangınlar için daha etkili olmaktadırlar. Ayrıca yanma sadece satıhta ise A sınıfı yangınlarda da kullanılabilirler. Ancak şurası unutulmamalıdır ki, kuru kimyevi tozlarla söndürülen yangınlardan sonra yangın yerinde sıcak maddeler özellikle metaller yangın mahallinden alınmalıdır. Çünkü tekrar alevlenme meydana gelebilir. Kuru kimyevi tozların hassas elektrik cihazlarının, telefon santrallerinin üzerine püskürtülmesi bu cihazların faaliyetlerini durdurur, zararlı olabilir.

    D - KÖPÜK

    Köpük kimyasal bileşiktir. Basınçlı su ile karıştığında, karışım köpük yapıcıdan tazyikle geçerken hava ile karışır ve köpüğü meydana getirir. Yanan yüzeyi kaplayarak yanıcı maddenin oksijenle olan irtibatını keser. Soğutma,

    boğma, bastırma, ve ayırma özelliği vardır. Bu nedenle iyi bir söndürücüdür. B sınıfı ve kontrol altına alınamayan A sınıfı yangınlarda kullanılır.

    Kullanım Alanları ;


    E - HALOJENLİ HİDROKARBONLAR

    Alevden ısıyı emerek yanma reaksiyonunu sürdüremeyecek kadar alevi soğutmak suretiyle söndürmektir. İz, leke ve artık bırakmayan gazlaşarak uzaklaşan bir söndürücüdür. Hassas cihazların korunmasında, bilgi işlem merkezlerinde, laboratuarlarda, telekomünikasyon merkezleri vb. yerlerde kullanılır. Kullanılan malzemeye zarar vermeyen, çok etkin söndürme özelliği vardır.

    YANGIN SÖNÜDÜRME CİHAZLARI

    Küçük çaptaki yangınları söndürmeye yarayan ve gövdesi içerisinde mevcut yada çalıştırılması anında ayrı bir tüpte bulunan bir basınçla söndürme maddesini dışarı püskürten bir cihazdır. Yangın söndürme cihazları, kuru kimyevi tozlu, Karbondioksitli, halojenli, sulu ve köpüklü olmak üzere beş (5) sınıftan oluşmaktadır.

    YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ YERLEŞTİRİLMESİ

    YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARININ KULLANILMASI HAKKINDA

    Yazı kaynağı : www.efkimya.com

    Yangin güvenli̇ği̇ sistemleri 0212 417 6034 https://www.enerji.life

    Türkiye'nin Özel Güvenlik Portalı

    YANGIN GÜVENLİĞİ VE TABİİ FELAKETLERDE MÜDAHALE TARZI

    Yanma ve Yangın

    Yanma Nedir?

    Yanıcı maddenin oksijen ile ısı etkisi altında belirli oranda birleşmesi sonucu meydana gelen kimyasal bir reaksiyon’dur.

    Yanma olayının meydana gelebilmesi için üç faktör gereklidir. Bunlar: Yanıcı madde, ısı  ve oksijendir. Yanmanın olabilmesi gereken bu üç temel unsur YANGIN ÜÇGENİ olarak adlandırılır. Ortaya çıkan zincirleme reaksiyonu yanma olayını meydana getirir.       

    Yanma Olayının Gerçekleşmesi için gerekli olan Unsurlar                        

    1.            Oksijen(O2)       :             

                    Temiz bir ortamdaki havada %20,9 oranında oksijen (O2) vardır. Yanma olayının gerçekleşmesi için bu oranın %16’nın altına düşmemesi gerekir. Oksijen oranının  %16’nın altına inmesiyle yanma reaksiyonu yavaş yavaş sönmeye yüz tutar. Oksijen oranının %14 ün altına düşmesi halinde yanma reaksiyonu olmaz. Bazı maddeler yanma için gerekli olan oksijeni bünyelerinde bulundururlar.

    Havadaki mevcut gazları;              

    %78.1  Azot

    %20.9  Oksijen

    %0.93 Argon

                %0.03 Karbondioksit ve diğer  gazlar(Neon,Helyum,Kripton,Kresnon)ortamda bulunan havayı oluştururlar.   

    2.            Isı           :

    Maddeleri oluşturan atom veya moleküllerin yüksek düzeyindeki titreşimlerinden doğan bir enerji türü olup; aynı zamanda sıcaklığın bir fonksiyonudur. Bütün maddeler belirli bir ısıya sahiptir, çünkü moleküller sürekli hareket etmektedir. Bir madde ısıtıldığı zaman moleküllerin hızı artar ve dolayısıyla ısıda artış olur. Bir maddenin moleküllerini hızlandıran herhangi bir şey o madde içerisinde ısı üretilir. Bu olay ise maddenin moleküllerin oksijen ile birleşmesine izin verir. Bu olayın adı yanmadır. Isı; mekaniksel, elektriksel ve kimyasal kaynaklardan elde edilir.

                    Yanmanın başlaması için gerekli olan şartlardan biri olan ısı birçok kaynaktan meydana gelir. Genel olarak bilinen ısı kaynakları aşağıda belirtilmiştir.

    Isı Kaynakları

    Isı kaynakları iki kısımda incelenir.

    a.            Doğal Isı Kaynakları      : Doğal nedenlerden oluşan ısı kaynaklarıdır.

    1) Güneş,

    2) Yıldırım,

    3) Volkanlar,

    b.            Suni Isı Kaynakları         : Isının, kimyasal, mekaniksel, elektriksel vs. kaynaklardan elde edilmesidir.

    1) Katı yakacaklı ısı kaynakları,

    2) Sıvı yakacaklı ısı kaynakları,

    3) Gaz yakacaklı ısı kaynakları,

    4) Elektrik, e) Patlayıcı maddeler,

    5) Sürtünme

    3.            Yanıcı Madde   : Isı karşısında yanıcı buhar ya da gaz çıkarılabilen kolaylıkla korlaşabilen maddelere yanıcı madde denir.           

    Maddeler bilindiği gibi tabiatta üç halde bulunurlar. Yanıcı maddelerde tabiatta bulunan maddeler olduğundan üç halleri ile vardırlar.

     Bunlar ;              

    Katı haldeki yanıcı maddeler.

    Sıvı haldeki yanıcı maddeler.

    Gaz haldeki yanıcı maddelerdir.

    a.            Katı yanıcı maddeler:

    Bu sınıftaki maddeler, genel olarak ısı etkisi ile yanıcı buhar veya gaz çıkartmakta ve oksijen ile birleşmeleri halinde yanma meydana gelmektedir. Bu gruptaki bazı yanıcı maddeler ise önce eriyerek sıvı hale geçmekte daha sonra buhar haline geçerek yanmaktadır.(Parafin, mum, katı yağlar gibi.)Bazıları ise doğrudan buhar haline geçerek yanmaktadır.( Naftalin gibi.)   

    b.            Sıvı haldeki yanıcı maddeler:

    Sıvı yanıcı maddeler genelde buharlaştıktan sonra yanarlar. Bunların pek çoğu normal havada buharlaşırlar. Bazıları ise (Örneğin; Benzin) -7 CO de buharlaşmaya başlar. Bu gruptaki yanıcılar, katı yanıcı maddelere göre daha kolay ve hızlı yanarlar. Sıvı yanıcı maddelerin çoğunluğunun buharı (Benzin, mazot, tiner vs.) havadan ağırdır.

    c.            Gaz haldeki yanıcı maddeler:

    Diğer yanıcı maddelere oranla daha kolay ve daha hızlı yanarlar. Oksijenle temasa getirilmeleri çok küçük kütleler halinde olmalıdır. Aksi halde yanmaları patlama şeklinde olacaktır. Gaz halindeki yanıcı maddeler çoğu zaman çeşitli gazların karışımından meydana gelmektedir. (Örneğin; Hava gazı) Bundan dolayıdır ki zehirleme özellikleri de bulunabilmektedir.

    Yanma Çeşitleri               :

    1.            Yavaş Yanma   : Yavaş yanma şu durumlarda meydana gelir.

    Yanıcı maddenin bünyesi itibariyle,

    Yanıcı buhar veya gaz meydana getiremediği halde,

    Yeterli ısının olmaması halinde,

    Yeterli oksijen olmaması halinde,

    Yavaş yanma meydana gelmektedir.

     2.           Hızlı Yanma      : Yanmanın bütün belirtileri ile oluştuğu bir olaydır.

    Yanmanın belirtileri Alev, Isı, Işık ve korlaşmadır. Bazı maddeler, katı halden önce sıvı hale, daha sonrada buhar veya gaz haline geçerek yanarlar.

    Bir alevde üç kısım bulunur.

    Dış Kısım              ; Parlaktır ısı yüksek derecededir ve yanma tamdır.

    Orta Kısım          ;Yanma tam değildir, zira oksijenle temas olanağı daha azdır. Isı derecesi de azdır.

    Çekirdek Kısım  ; Bu bölgede yanma yoktur, yanıcı buhar veya gazların yanmak için sıra beklediği bölge de denebilir. İç ve orta kısımdan hava akımı dolayısıyla bir takım yanmamış maddeler de çıkar ki bunlar duman ve kurumdur

     3.           Parlama ve Patlama     : Parlama, kolayca ateş alan maddelerde görülen bir olaydır. (Örneğin Benzin gibi) Patlama ise; tamamen bir yanma olayıdır. Burada dikkati çeken husus maddenin tamamının bir anda yanmasıdır

    Patlamada; bir anda parlayarak yanan madde çeşitli gazlar haline gelmekte ve son derece büyük bir hacim genişlemesine uğrayarak etrafını zorlamakta ve patlamalar olmaktadır.           

    Patlama ve parlama yangın nedeni değil bir sonuçtur.

    4.            Kendi Kendine Yanma  :

    Yavaş yanmanın zamanla hızlı yanmaya dönüşmesidir. Özellikle bitkisel kökenli yağlı maddeler normal hava ısısı ve oksijeni içinde kolaylıkla oksitlenmekte bu oksitlenme sırasında ise gittikçe artan bir ısı çıkmaktadır. Zamanla doğru orantılı olarak artan bu ısı, bir süre sonra alevlenmeye yetecek dereceyi bularak maddenin kendiliğinden tutuşmasına neden olmaktadır.

    Alev, kuvvetli ısı, ışık, korlaşma gibi dışarıdan görülen yanma şeklidir. Alevli yanma ve Alevsiz yanma (kor halinde yanma) gibi iki şekilde olmaktadır.  Alevli ve Alevsiz Yanmanın bir arada görüldüğü yakıtlar;

    Kömür içeren katı yakıtlar,

    Karbonhidrat içeren katı yakıtlar(Nişasta şeker),

    Selüloz/lignin vb bitkisel esaslı maddeler(tahta, saman),

    Erimeyen ısıya dayanaklı plastikler,

    Sadece Yüzey Yanmasının görüldüğü yanıcı maddeler;

    Saf karbon, kolay oksitlenen ametaller(Kükürt, Fosfor),

    Kolay oksitlenen metaller(Magnezyum, Alüminyum, Uranyum, Sodyum) ,

    Yanmanın Ürünleri        : Yanmanın ürünleri; duman, ısı, alev ve zehirli gazlardır.

    Yangın yerinde yüksek sıcaklık nedeniyle kişi de susuzluk, solunum yollarında yanma kalp atışlarında artış meydana getirir. Alev ise insan vücudunda 1.2.3.4 derece yanıklara  neden olur.

    Yangın yerinde dumanın bileşiminde zehirli gazlar vardır. Bunlar; karbonmonoksit, karbondioksit, kükürt dioksit, kükürtlü hidrojen, siyanid akrolin ve amonyak gibi gazlardır.

    Yangın Nedir?

    İnsan istekleri dışında çıkan ve menfaatlerimize aykırı olan (sabotajla çıkarılan yangınlar hariç), gelişen ve istenildiği zaman kontrol altına alınıp söndürülemeyen yanma olaylarına Yangın denir.

    Yangın Sınıfları

    “A” SINIFI YANGIN         : ( Katı Maddeler )           

    “B” SINIFI YANGIN          : (Akaryakıt Yangını)     

    “C” SINIFI YANGIN          : (Gaz ve Elektrik Yangını)          

    “D” SINIFI YANGIN         : ( Metal Yangını )

    “F” SINIFI YANGIN          : ( Yağ Tavası Yangınları)

    Yangının türü yanmakta olan maddeye göre değişir. Yangın Sınıfları; TS EN 2 ve TS EN 2/A1 Türk Standartlarına göre aşağıdaki şekilde tarif edilmiştir;

     A -         SINIFI YANGINLAR (Adi Yangınlar)        : Ağaç ve ağaç ürünleri, tekstil ürünleri, orman, kâğıt ve kâğıt ürünleri, bina, vb. maddelerin meydana getirdiği Katı Madde yangınlardır. Bu malzemeler genellikle karbon bileşikleri olan organik yapıda malzemelerdir ve yanmaları sonucunda korlaşma ve kül meydana gelir.  A  sınıfı yangınlar, Gri veya Kahverengi DUMAN, Sarı/Kırmızı ALEV, AĞIR DUMAN görüntülü yangınlardır.

    Genelde “Solid Su” veya “Pulvarize Su” ile söndürülür.

    Ağaçtan ve prefabrike konutlarda meydana gelen yangınlarda, % 3 konsantrasyonlu FOAM KÖPÜĞÜ kullanmak en etkili yöntemdir.

    B -          SINIFI YANGINLAR        : Genellikle petrol türevi ürünler ve bitkisel yağların tutuşması ile oluşan Akaryakıt yangınlarıdır. Bu sınıf yanıcı maddelerde yanma yüzeyde olur. B  sınıfı yangınlar,  Siyah DUMAN,         Sarı veya Beyaz ALEV açığa çıkaran  AĞIR ALEV görüntülü yangınlar.

    Benzin, Benzol, Mazot, Fuel-Oil, Madeni Yağlar,

    Vernik, Boya, Tiner, Alkol, Parafin, Aseton, Asfalt, Tutkal                     

    Bu sınıf yangınların söndürülmesinde en etkili yol yanıcının hava ile temasının kesilmesidir, bunu da en iyi FOAM KÖPÜĞÜ sağlar.

     C -         SINIFI YANGINLAR        : Elektrik enerjisi taşıyan kablo, şalter, trafo, elektrik motorları, elektrikli/elektronik cihazlarda ve doğal gaz ve LPG kaçağı sonucu meydana gelen Gaz ve Elektrik yangınlarıdır.

    C  sınıfı yangınlar,  Dumansız,    Sarı ve Beyaz ALEV açığa çıkaran ANİ ALEV PARLAMASI görüntülü yangınlar. (Örnek: LPG Yangınları) 

    Doğal ve Üretilmiş Gazlar, Metan, Hidrojen, Asetilen

                    LPG, Propan, Doğal Gaz,          

    “C” Sınıfı olarak başlayan yangınlar, ilerleyen safhada “A” veya “B” Sınıf yangına dönüşebilirler.

    “C” Sınıfı Yangınların en ideal ve ekonomik söndürücüsü Karbondioksit” (CO2) gazı’dır.

    D -          SINIFI YANGINLAR        : Alüminyum, magnezyum, titanyum, fosfor, sodyum, kalsiyum gibi metallerin yanmasından meydana gelen Hafif Metal Yangınları yangınlarıdır.

    Titanyum, Magnezyum, Alüminyum

    Uranyum, Fosfor, Sodyum

    Bu sınıf yangınların en etkili söndürücüsü  “Trimotoksinboraksin” olup ayrıca “ Kuru Kum, Toprak, Grafit Tozu” da tavsiye edilen söndürme maddelerindendir.

    F -           SINIFI YANGINLAR        : Yağ Tavası Yangınları 

    F Sınıfı yangınlar, Bitkisel ve hayvansal pişirme yağlarının yangınlarını kapsar. Sulu Kimyasal söndürücüler tada toz söndürücüler ile söndürülür.                      

    " ASLA SU İLE SÖNDÜRMEYİNİZ. AKSİ HALDE PARLAMA VE PATLAMA OLUR."

    Çünkü; Bir birim su :

                    100 ºC de 1700 kat genleşir.

                    126 ºC de 1827 kat genleşir.

                    226 ºC de 2298 kat genleşir.

                    326 ºC de 2760 kat genleşir.

                    426 ºC de 3230 kat genleşir.

                    526 ºC de 3690 kat genleşir.         

    Buda yangının müthiş şekilde parlamasına ve patlamasına neden olur. Kızgın yağ su ile buluştuğunda beraberce genleşerek yangının aniden yüzlerce kez büyümesine neden olur.

    Yangının Oluşum Safhaları

    Başlangıç Safhası           : Bu aşamada alevler zararsız ve her şey kontrol altındadır. Yangının yayılması için geçerli her türlü şart hazırdır. Ortam yanmaya hazır eşyalarla doludur ve ortamda oksijen vardır.

    Yayılma Safhası              : Yayılma aşamasında alevler etraftaki eşyaları sararak büyür odanın tavanına doğru ilerler. Odanın yüksek kısımlarındaki sıcaklık 700 C’ ye ulaşır.

    Korlaşma Safhası           : Korlaşma aşamasında içi mekândaki oksijen giderek azalmaktadır. Yanıcıların üzerindeki alevler küçülür. Odalar iç mekân zehirli gazlarla dolar. Duman ve zehirli gazlar kapı altları pencereler ve çatı aralarından sızmaya başlarlar. İçerideki sıcaklık bu arada 550 C civarındadır. Bu durumda temiz hava solunum cihazları ve yangına yaklaşma elbiseleri olmayan hiç kimse içeriye girmemelidir.

    Yangının Büyüme Hızı  : Yangın geometrik olarak büyür.

    YANGINLARIN NEDENLERİ

    1.            Korunma Önlemlerinin Alınmaması     : Yangına sebebiyet veren nedenlerin başında kullanılan madde ve malzemelerin özelliklerine göre yanmalarını önleyici tedbirlerin alınmaması gelmektedir. Özellikle büyük yerleşim alanlarında konut ve işyerlerinde çıkan yangınların büyük bir kısmı elektriğin ve LPG’nin yanlış kullanımından kaynaklanmaktadır.

    Elektrik sistemi ile ilgili gerek tesisat gerekse sigorta sistemlerinin yeterli düzeyde yapılmaması, binalarda çatı kirişler ile baca ilişkilerinin gereği gibi düzenlenmemesi, LPG kullanılırken tüp kullanımı ile ilgili gerekli önlemlerin alınmaması, kalorifer sistemlerinde gerekli tertibatın alınmayışı periyodik bakımlardaki aksaklıklar nedeni ile yangın çıkmaktadır.

    2.            Bilgisizlik            : Kullanılan madde ve malzemelerin yangına sebebiyet verebilecek özelliklerinin bilinmemesi ve yangın önlemlerinin ne şekilde alınacağına dair eğitim alınmaması da yangının en önemli nedenlerindendir.

    Elektrikli aletler kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arası, bodrum ve çatıya kolay ve çabuk tutuşabilecek eşyalar koymak, yakıt depoları veya yakıtla çalışan yerlerde kıvılcım çıkartacak etkenlerin bilinmemesi vb. durumlar yangının çıkmasına neden olur.

    3.            İhmal    : Bilgi sahibi olunduğu halde gerekli tedbirleri almamaktır. Söndürülmeden atılan kibrit, sigara izmarit gibi maddeler, Likit Petrol Gazı Tüplerinin kibritle kontrol edilmesi, prizde ütü ve ocak fişi unutulması, piknik tüpleri üzerine geniş tabanlı tencere, kazan konularak uzun süre ısıtılması, sigortaya gereğinde fazla tel sarılması vb. yapılmaması bilindiği halde ihmal edilerek yapılan işler yangına sebep olur.

    4.            Kazalar                               : İstem dışı oluşan olaylardan bazıları da (Kalorifer kazanının patlaması, trafik kazaları v.b.) yangına neden olur.

    İki aracın çarpışması ya da bir aracın sert bir zemine çarpması sonucu araçlarda bulunan yakıtların boşalarak buharlaşmasından ve küçük bir kıvılcımdan yangın meydana gelmektedir.

    5.            Sabotaj                               : Yangına karşı gerekli önlemler alındığı halde çeşitli amaçlar için bilerek ve isteyerek yangın çıkartılmasıdır. (Tarla, ev yeri açmak amacıyla ormanların yakılması, bina, işyeri ve tesislerin kundaklanması.)

    6.            Akma/ Sıçrama               : Direkt olarak yangın sebebi olmamakla birlikte yanıcı maddenin üzerine düştüğü zaman yangına sebebiyet veren yanan cisimlerden koparak etrafa sıçrayan parçacıklardan meydana gelen yangın etkenidir. (Fabrika ve atölyelerde kaynak ve taşlama makinelerinden sıçrayan kıvılcımların etrafta bulunan benzin, mazot vb. maddeler üzerine düşmesi, sobadan sıçrayan yanan kömür parçalarının halı, kilim vs. maddeler üzerine düşmesi sonucu çıkan yangınlar.)

    7.            Tabiat Olayları : Doğal olarak kendiliğinden ortayı çıkan yangınlardır. (Deprem, yıldırım düşmesi, güneş ışınlarından meydana gelen yangınlar.)

    YANGINLARIN ETKENLERİ

    1.            Bacalar                : Bacaların uygun ebatta ve dış duvarlarının üzerinde yapılmaması, ocak bacalarının müşterek yapılması, bacanın fazla meyilli olması, bacada çatlak oluşması dâhili gaz çıkışına sebep olacak sert köşelerin olması yangının etkenleridir. Kullanılan yakıtın cinsine göre; soba boruları 1-2 ayda bir temizlenirken bunların bacaları yılda en az 2, kalorifer ve mutfak bacaları ise yılda 1 kez temizlenmelidir.

    2.            Sigara ve Kibrit                : Sigara ateşinin ortalama sıcaklık derecesi 800 ºC civarındadır.  Söndürülmeden atılan sigara ve kibritin yanıcı, patlayıcı ve parlayıcı maddelere teması neticesinde yangın çıkabilir. Yangınların %22’si sigaradan çıkmaktadır.                                

    3.            Kıvılcım               : Yanan bir kütleden koparak etrafa sıçrayan küçük parçacıklardır. Bu parçacıkların yanar veya kor halde bulunması düştüğü yerdeki maddenin cinsine göre yanma olayının meydana gelmesine sebebiyet verir. Rüzgâr, kıvılcımın etrafa yayılmasında büyük etken olduğu kadar kül halinde ve kor halinde bulunan parçacıkların ateş (alevli) haline dönüşmesinde de büyük etkendir. Çok süratli rüzgârlarla sağa sola sürüklenen kıvılcımı yok etmek için öncelikle çıkış noktasını bularak buradaki yanma olayını yok etmek gerekmektedir.            

    4.            Elektrik                : Elektrikten çıkan yangınların nedenlerini genel olarak iki ana gurupta toplanır;

    a.             Kullanıcıdan kaynaklananlar  : Elektrik enerjisinden ısı kaynağı olarak yararlanmak amacı ile yapılan cihazların kullanılmaları esnasında kullanma talimatlarına uygun kullanılmaması, İhmal ve tedbirsizlik sebebiyle kullanımlarının bitiminden sonra fişlerinin çekilmemesi sebebiyle yangınların çıkmasına neden olurlar.

    b.            Tesisattan kaynaklananlar        : Elektrik tesisatları talimatlara uygun şekilde yapılmaması, ısı nedeniyle elektrik kablolarında erimeler meydana gelmesi neticesinde tellerin bir birine teması (kısa devre) ile ortaya çıkan şiddetli akımın kolay yanabilen maddeleri tutuşturması yangının çıkma sebebidir.

    Kısa devreler elektrik nakil hatlarının kemirici hayvanlar tarafından tahribi neticesinde de oluşabilirler. Elektrik sigortalarının atması halinde yenisi ile değiştirilmeyip tel sarılarak kullanılması, sarılan bu telin kalın olmasının yangınlara sebebiyet verdiği de bilinen bir gerçektir.

    5.            Parlayıcı ve Patlayıcı maddeler               : Bu tür maddeler petrolden elde edilen kolaylıkla yanabilen sıvı maddelerdir. Sıvı maddeler olarak bilinen (Benzin, mazot, tiner, alkol, solvent, gazyağı vb.) kolaylıkla buhar haline geldiklerinden hava ile karışarak kolaylıkla yanıcı hale gelirler. Bu maddelerin buharları bulunan veya bulunabilecek yerlerde alev ve kıvılcım çıkartan alet, malzeme kullanılmamalıdır. Örneğin; Benzin ısı 40-41 santigrat derece olduğundan tamamen buharlaşır ve buharı kapalı yerlerde patlama açık yerlerde parlama şeklinde yanma meydana getirir.

    6.            Gaz halindeki maddeler (Likit Petrol Gazı, Doğal Gaz, Hidrojen, Biyogaz )       : LPG Ham petrolün damıtılması sırasında elde edilen ürünlerin yanı sıra hidrokarbon sınıfı (etan, metan, propan, bütan, etilen metilen vb. gazlar) gaz maddelerde ortaya çıkmaktadır. Doğal gaz yeraltında organik maddelerin çürümesi sonucu oluşmaktadır. Bu gazlar kullanılması sırasında gerek kullanan gerekse imalat hataları nedeniyle yangınlara sebebiyet vermektedirler. Hidrojen ve biyogaz da tesislerde üretilerek kullanıma sunulan gazlardandır.

    7.            Hayvanların Sebep Olduğu Yangınlar  : Açık ateş kullanılan yerlerde başıboş bırakılan hayvanlar yangın çıkarabilirler.    

    8.            Yıldırımların Sebep Olduğu Yangınlar :  Yıldırım parlayıcı ve patlayıcı bir maddeye rastlayacak olursa yangın çıkartabilir. Ayrıca yıldırımlar, orman yangınlarına ve kısmen de olsa işyeri ve bina yangınlarına sebep olabilir.

    9.            Güneş Isısının Sebep Olduğu Yangınlar              : Güneş ışığı doğrudan yangın çıkaran bir unsur olabileceği gibi yangının oluşumuna doğrudan bir etkende olabilir. Güneş ışığı özellikle metal ve yansıtıcı olmayan yüzeyler üzerinde sıcaklık artışına neden olduğundan bu tip yüzeylerin altında bulunan kolay yanıcı maddelerin tutuşmasına ve buhar çıkarmasına neden olabilir.

    İçinde hava kabarcığı bulunan camlar, gözlük camları, dolu veya boş cam şişeleri güneş ısısını bir noktaya toplayarak ısıyı artırırlar.  Yanabilen cisimler üzerinde ise yangın çıkabilir. Bulundukları kapları patlatan cisimleri ise güneş ısıları altında buhar veya gaz haline geçerler ve patlamalar sebep olurlar (benzin, eter, aseton, ham petrol) Güneş ısısı kurumuş saman ot keten yün pamuk gibi cisimlerin yeterince ısı almaları neticesinde yangın çıkabilir. Rüzgâr yakıcı ve yanıcı madde üzerinde soğutucu etkisi olduğundan, yanmanın olabilmesi için rüzgârın şiddetinin yanıcı ve yakıcı madde üzerinde soğutucu etkisinin olmaması gerekiyor.

    YANGIN YERİNDEKİ TEHLİKELER

    1.            Yangının yayılma tehlikesi,

    2.            Binaların çökme tehlikesi,

    3.            Göçük altında kalma tehlikesi,

    4.            İtfaiyecinin yanma tehlikesi,

    5.            Zehirlenme tehlikesi,

    6.            Patlama tehlikesi,

    -              Gaz Patlaması,

    -              Basınçlı Kapların Patlaması,

    -              Mühimmat Patlaması, 

    -              Toz  Patlaması,

    7.            Elektrik çarpma tehlikesi,

    8.            Kimyasal tehlikeler,

    ÖZELLİK ARZ EDEN YANGIN TÜRLERİ VE MÜDAHALE YÖNTEMLERİ

    1.            Doğal Gaz Yangınları

    2.            LPG Yangınları 

    3.            Bina Yangınları,

    4.            Orman Yangınları,

    5.            Akaryakıt Yangınları,

    6.            Uçak Yangınları,

    7.            Gemi yangınları,

    1.            Doğal Gaz Yangınları   :

    Doğalgaz yangınları alevli yangınlardır. Yanma için gereken oksijen ile irtibatın kesilerek reaksiyonun sona erdirilmesi gerekir. İçerisinde kuru kimyevi toz bulunan (NaHCO3, KHCO3, KCL, NH4H2PO4) yangın söndürme tüpleri yardımıyla, alevin oluştuğu yer ile gazın çıkış yeri arasına, basınçlı olarak kuru kimyevi toz püskürtmek suretiyle alev söndürülebilir. Bu işlemi yaparken rüzgârı arkamıza almaya dikkat etmek gerekir. Yanan gaz basıncının yüksek olduğu durumlarda yangına müdahale etmek için en uygun yöntem gaz basıncının düşürüldükten sonra yangının söndürülmesidir.

    2.            LPG Yangınları                                :

    Halk arasında tüp gaz veya kısaca tüp olarak bilinen LPG tüpleri taşıma kolaylığı nedeni ile ülkemizde çok kullanılan enerji kaynaklarında biridir.                 

                    LPG açık havada gaz halinde bulunur. LPG havadan ağır olduğu için hemen havaya karışıp uçup dağılmaz. Havadan ağır olduğu için döşemeye doğru çöker ve yavaş yavaş hava ile karışarak tavana doğru yükselir. Bu hava gaz karışımında oksijen miktarı çok az olacağından odada uyuyanlar havasızlıktan boğulabilir.            

                    LPG gazları zehirsizdir. Olay havasızlıktan boğulma olayıdır 

    3.            Bina Yangınları               :

    Binalarda ortaya çıkan yangınlar çöp veya kâğıt kutusunun tutuşması, elektrik kontağı, soba, baca gibi etkenlerledir. Bu etkenlerin binanın esas yapı malzemelerini de sararak tüm binanın tutuşması şeklinde büyük bir yangın ortaya çıkar.

    Genel olarak ahşap yangınlarını her türlü söndürme vasıtası ve söndürme cihazları ile söndürebiliriz. (Su, CO2, Kuru Kim yevi Toz gibi) Ancak bina yangınları geniş çap ve alanda ortaya çıkacağı için yanıcı maddeyi ve oksijeni ortadan kaldırarak söndürme olanağı yok gibidir. Bu tür yangınlar ancak ısı derecesini düşürerek (soğutarak) söndürülebilir. Isı düşürerek söndürme vasıtası sudur. 

    Su, yangını söndürmede hem en kolay hem de ucuz bir maddedir. Ancak suyu kullanırken yangından kurtarılacak şeylerin en az şekilde zarar görmesini sağlayıcı şekilde söndürme işlemini yapmak gerekir.

    Bina içinde bulunan ve su işlendiğinde zarar görecek gizli ve değerli evrakların bulunduğu yerlerde (Arşiv gibi) çıkan yangınları söndürmede ıslanmadan dolayı çok zarar vermemek için karbon dioksit veya kuru kimyevi toz kullanmak yerinde olur.

    4.            Orman Yangınları          :

    Orman yangınlarının söndürülmesinde en önemli konu yangın üçgeninde (ısı, yanıcı maddenin) kırılmasıdır. Orman yangınları meydana gelişlerine ve ormanda yaktıkları kısımlara göre esasen üç kısma ayrılır.

    Örtü Yangını,

    Tepe Yangını,

    Gövde Yangını

    Örtü Yangını     ; Örtü yangınları toprağı örten ot, funda, yaprak, dal, kütük, ibre, yosun, çalı ve devriklerin yanması ile meydana gelen yangındır. Örtü yangınının söndürülmesi daha kolaydır.

    Tepe Yangını     : Örtü yangınlarına zamanında müdahale edilmezse, tepe yangınına dönüşür. Örtü yangınında meydana gelen yüksek hararet neticesi ağaçların üst kısımları da tutuşur ve tepelerine kadar sirayet eder. Bu çeşit yangınlar daha ziyade sık ve genç ormanlarda çok olur. Tepe yangınlarını söndürmek daha zor olur.

    Gövde Yangını : Gövde yangınları ağaçlara yıldırım düşmesi sonucu veya ağaçlardaki balları almak için ateş ve tütsü yakılması sonucu ağaçların gövdelerinde meydana gelir, zamanında söndürülemezse tepe yangını veya örtü yangınına sebebiyet verebilir.

    5.            Akaryakıt Yangınları    :

    Günlük yaşantımızın türlü alanlarında kullandığımız benzin, gaz yağı, motorin uçak yakıtı fueloil yer altından çıkarılan ve adına ham petrol denilen ağır sıvı bir maddeden elde edilir. Yanıcı ve akıcı olduklarından genel olarak akaryakıt adı verilir.

    Akaryakıt yangınları genellikle dolum ve boşaltım tesisleri, depolama tesisleri (Depolama tankları) ve nakliye sırasında tankerlerde meydana gelmektedir.    

    Akaryakıtlar sıvı maddeler olduğundan depolanmaları ve kullanılmaları sırasında kapalı kaplarda bulundurulmaları zorunludur. Bu tesis ve nakil araçlarında her hangi bir nedenle meydana gelen yangınlara müdahale etme metodu, yangın söndürme prensiplerinden boğma ile yangın söndürmedir. Bu sistemde yanıcı madde ile havanın ilişkisi kesilmelidir.

    6.            Uçak Yangınları                              :

    Uçaklar hava araçları olup yolcu taşıma amaçlı, kargo taşıma amaçlı, sportif amaçlı, kurtarma ve yangın söndürme amaçlı ve askeri amaçlı olmak üzere sınıflandırılabilir. Ve gövde imalatlarında alüminyum ve alüminyum alaşımları, magnezyum ve magnezyum alaşımları, çelik, titanyum ve kompozit malzemeler kullanılır. 

    Yakıt sistemleri, hidrolik sistemleri, tekerlek sistemleri, elektrik sistemleri, radar sistemler, yedek sistemler, yangın söndürme sistemleri, acil çıkış sistemlerinden oluşur. Bu sistemlerin hemen hepsi yangınla mücadele ve kurtarma faaliyetlerinde potansiyel tehlikeler oluştururlar.

    7.            Gemi Yangınları             :

    Gemi yangınlarında geminin cinsi ( yolcu, yük, tanker, roro vs), yapısı ( kaç katlı olduğu kaç bölümden oluştuğu vs), savaş gemilerinde silahların yeri, yük gemilerinde yükün ne olduğu ve miktarı, yakıt durumu, sintine durumu vs. gemi kaptanı veya teknik personelinden veya gemi işletmesi teknik personelinden bilgi alınmalıdır.              

    Gemi yangınlarında gemiyi açık denizlere çekerek yanmaya terk etme dünyada uygulanan söndürme yöntemlerindendir.

    Yangın Güvenliği Önlemleri

    Aktif Yangın Güvenliği Önlemleri :

    1.            Erken Uyarı Sistemleri:               

                     Isı ve dumanı algılayabilen detektörlü erken uyarı sistemleri, yangını nispeten ufak ve kolay söndürülebilir durumda iken haber verir.

                    Yeni sistemlerde, YİS (Yangın İhbar Santralı), YKP (yangın Kontrol Paneli)  binanın Kolay ulaşılabilen ve 24 saat personel bulunabilecek yerlere,  ilk kattaki lobi alanında, güvenlik odasının yakınında bulunmaktadır.

                    Bir yangın algılama sistemini oluşturan öğeler üçe ayrılır.

                    Giriş cihazları, değerlendirme ünitesi ve çıkış cihazları. Giriş cihazları duman ve sıcaklık detektörleri, alev detektörleri ve alarm ikaz düğmeleri gibi fiziksel uyarıları algılayan cihazlardır. Bu cihazlardan gelen uyarılar, merkezi bir değerlendirme ünitesinde (panelde) toplanır.

                    Panelde tanımlı olan parametre ve programlara bağlı olarak değerlendirilen uyarılar neticesinde çıkış cihazları vasıtasıyla gerekli önlemler alınır. 

                    Çıkış cihazları arasında sesli ve ışıklı cihazların yanı sıra havalandırmaya kumanda eden çıkışlar veya itfaiyeye telefonla haber ileten cihazlar da olabilir.

    2.            Mekanik Uyarı Sistemi               

                    Çok basit sistem olan yangın çanı ve kamu binaları,  endüstriyel ve ticari yapıların birçoğunda bulunan kontrol panolu ve ihbar düğmeli (butonlu) uyarı sistemleri vardır.

    Butonlu sistem

                    Bütünüyle elektrikli zil sistemine dayanmaktadır. Binada yangın çıkma olasılıklı yerlerin duvarlarına camlı bir koruyucu içine konulmuş bir zil düğmesidir. 

                    Yangın anında cam kırılır ve düğmeye basılarak uyarı yapılır. Sesli ve ışıklı uyarıcı ile panodan yangının yeri belirlenerek yangına ekiplerle müdahale edilir. 

    3.            Otomatik Uyarı Sistemleri

                    İçinde insanın bulunmadığı yerlerde hem bina içindekilere, hem de söndürme sistemini harekete geçirmede otomatik çalışan ayrıca itfaiye birimlerini de aynı anda bildirebilen sistemlerdir.

    a.       Isı Duyar Elemanları            :  Ortam sıcaklığında oluşan değişmeyle uyarı veren araçlardır. Bunlar iki tiptirler.

                    -Birinci tip; Normal sıcaklık üstü ayarlaması yapılır, ortamının sıcaklığı ayarlanan sıcaklığın üstüne çıktığında uyarı veren tiptir.           

                    -İkinci tip; Sıcaklığın çok kısa zamanda ve hızlı yükselebileceği yerlerde tehlike sınırına ulaşmadan uyarı veren yükseltmeli tiptir.           

    b.            Duman Duyar Elemanlar           : Genellikle yanma olayında öncelikle duman (gazlar) oluşur, dumana hassas olup uyarı veren bu araçlar iki tiptir.      

                    -Birinci tip, Gaz değişimini içindeki radyoaktif kaynak vasıtasıyla duyar elemandır. Ortamdaki duman (gazların) değişmesiyle uyarı verir.        

                     -İkinci tip, Optik olarak çalışan foto-sel prensipli duyar uyarı elemanıdır.

    c.            Alev Duyar Elemanlar :               Bazı yanma olaylarında duman (gaz) ve sıcaklık belirtilerinden önce alevle birlikte hızla yayılan yangınlar oluşur. 

                    Bu tür yangınlar için kullanılan alev duyar elemanları 5–20 sn zaman aralığında frekanslar içinde alevin yayıldığı ultraviole radyasyonu hissedebilmekte ve uyarı vermektedir. 

    d.            Patlama Duyar Elemanlar : Patlayıcı maddelerin depolandığı yerlerde kullanılan bu araçlar, patlama öncesi oluşan gazlahissederek uyarı vermektedir. 

    e.            Birleşik dedektörler       : Ortamdaki duman ve toz partikülleri yoğunluğu prensibine göre algılama yapar

    Yangından Korunma/Söndürme Tesisatı

                    Yangından korunma tesisatı bina içi ve bina dışı olarak iki kısımda incelenir.

    1.            Bina Dışı Yangından Korunma Tesisatı               

                    Merkezi su besleme sistemleri yalnız içme ve kullanma suyu sağlamaya değil aynı zamandan Yapılarda Yangın Güvenliği ve Söndürme Sistemleri,  yangından korunmaya da hizmet eder.

                    Şebekeye yalnızca yangın hidrantları ve bu hidrantların üzerinde bulunduğu boru devreleri kurulur. 

    2.            Bina İçi Yangından Korunma/Söndürme sistemleri      

                    Sprinkler(yağmurlama) sistemleri ve kimyasal söndürücüler daha çok endüstriyel ve ticari yapılarda kullanılır. Konut tipi yapılarda ise temel yangından korunma sistemi boru-hortum tesisatıdır.

    3.            Boru-Hortum Sistemleri :           

                     A sınıfı yangınları su kullanarak önlemek amacıyla bina içine yerleştirilen sabit boru tesisatı, yangın dolapları ve hortumları sabit boru-hortum sistemlerini oluştururlar.

    4.            Otomatik Sprinkler (Yağmurlama/fıskiye) Sistemleri  :              

                    Yangın sırasında çıkan ısının etkisiyle katı bağlantı elemanın erimesi ya da cam bir ampul içinde bulunan sıvının sıcaklık etkisiyle genişleyerek ampulü kırması sonucu suyun önü açılır ve yangın mahalline akar.

    Yangın Söndürme Maddeleri

    Yangın Söndürmede Kullanılan Söndürücüler

    1.            Su           :

                    A sınıfı yangınların ideal söndürücüsüdür. Su, yangınlarda; solid (Kesintisiz); Uzak mesafelere ulaşabilme, soğutma ve parçalama özelliğine sahiptir ve pulvarize (Sprey) olarak, Yanan yüzeylerde, buhar bulutu oluşturarak kaplama/boğma özelliği gösterir.  

    Suyun Fom ile kullanımı 

                    B sınıfı yangınlarda, fom köpüğü elde etmek için kullanılırken soğutma görevini de yerine getirir. Köpük olmadığı durumlarda pulvarize su veya su sisi B sınıfı yangınlar için iyi bir söndürücüdür. Yangın söndürme maksatlı kullanılacak suyun basıncı en az 75 lb/pus2 (5 bar) olmalıdır.

    2.            Kum      :

                    Yanıcı maddenin oksijen ile ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır. Kullanma sırasında kumun yanıcı maddeyi tamamen örtmesi gerekmektedir.

    3.            Karbondioksit  (CO2)    : 

                    Akaryakıt ve elektrik kaynaklı yangınlar da kullanılacak C02 yanıcı olmayıp kimyevi maddelerle pek kolay birleşmez. Gaz halinde olduğu için ateşin üzerine kolayca dağılarak yanıcı maddenin üzerini kaplar.

                    Yanıcı madde üzerine kendi tazyiki ile püskürür, elektriği iletmez, yalıtkandır.

    Karbondioksit pratik olarak yalnız boğma etkisi gösterir. Havadan 1.5 kat daha ağır olduğundan zeminden itibaren alevli yangının üzerine yayılır ve oksijenin girmesini engeller.

    4.            Kuru Kimyasal Tozlar  (KKT)      :

                     B ve C sınıfı yangınlar için kullanılan tozlar, sodyum bikarbonat asıllı tozlardır. 

                    A, B, C sınıfa yangınlarda kullanılan tozlar ise Amonyum Fosfat asıllı bileşiklerden meydana gelmektedir. 

                    Kuru kimyevi tozlar, akaryakıt yangınlarında, elektrikle çalışan makinelerin yangınlarında kullanılmaktadır. 

    Kuru kimyasal tozlarla söndürme yapıldığında soğutma yapılması gereklidir. 

                    Kuru kimyevi tozlar ateşe Püskürtüldükleri zaman çıkardıkları karbondioksitle alevi kısmen boğarlar.

    a.            “BC” Tipi Kuru Kimyasal Tozlar

                    Genelde kolay bulunabilen Sodyum Bikarbonat, Potasyum Bikarbonat, Potasyum Sülfat, veya Potasyum Klorit’ ten yapılmış olan tozlara BC tozları denir.

                    BC tipi kuru kimyasal tozlar; Akaryakıt yangınlarının (B Sınıfı) ve gaz yangınlarının etkili söndürücüsü olup elektriği iletmezler (Yalıtkandır).

    b.            “ABC” Tipi Kuru Kimyasal Tozlar

                    ABC Tipi Kuru Kimyasal Tozlar; elektriği iletmezler (Yalıtkandır), adi yangınların (A sınıfı), akaryakıt yangınlarının (B sınıfı) ve gaz yangınlarının etkili söndürücüsü olup ayrıca 1000 voltu geçmeyen elektrik tesisatı yangınlarının söndürülmesinde etkili şekilde kullanılırlar.

    c.            “D” Tipi Kuru Kimyasal Tozlar

    D tipi kuru kimyasal tozlar; metal yangınlarının (D sınıfı) etkili söndürücüsüdür.

    5.            Köpük söndürücüler (Foam)

    a.            Köpük (FOAM):

    Foam kimyasal bileşiktir. Basınçlı su ile karıştığında, karışım köpük yapıcıdan tazyikle geçerken hava ile karışır ve köpüğü meydana getirir. Köpük; yangın yüzeyini battaniye gibi tamamen kaplar, hava ile teması keser, ayrıca soğutma özelliği vardır. Bu nedenle iyi bir söndürücüdür. 

                    Köpük, hiçbir zaman elektrik devreleri üzerine sıkılmamalıdır.

                    Köpük; A ve B sınıfı yangınlarda kullanılmaktadır. A sınıfı yangınlarda alevlere uygulanan suyun sadece % 10’ unun söndürücü etkisi vardır. Geri kalan ise yanıcıların üzerinde akar gider. Köpük ise yanıcıya yapışarak temas halinde kalır ve yangını söndürür

                    Köpükler yangına 4 (Dört) şekilde müdahale ederler. Kaplar, bastırır, ayırır, soğutur.

    b.            FM-200 Gazı

    FM-200 gazı temiz bir söndürme elemanı olup özellikle elektrikli ve elektronik donanımların bulunduğu hacimlerde kullanıldığında, kullanım sonrası temizlik ihtiyacı doğurmamaktadır.

                    FM-200 gazının kimyasal yapısı, hiçbir iletkenlik özelliği göstermez. Bu nedenle yüksek gerilim üniteleri veya bunların kullanıldığı sistemlerin korunmalarında da etkin bir söndürücü eleman olarak kullanılır.

    c.            Inergen Gazı (Argon,Azot, CO2 karışımı)

    Kimyasal reaksiyona girmeyen, hiçbir korozif özellik taşımayan insan sağlığına dost ve atmosferde bol miktarda bulunan gazların belirli oranlarda karışımı yoluyla elde edilen özel bir söndürücüdür. 

    Yangını boğar ve kısa sürede söndürür.               Her tür A, B, C ve gaz yangınlarına müdahale edilebilir.

    Yangın Söndürme Prensipleri

                    Yangının sınıfı yanıcı maddenin cinsi ne olursa olsun yangını söndürmenin temel prensipleri aynıdır. Bu prensip yanmayı oluşturan yangın üçgenini bozmak ve kimyasal reaksiyonu durdurmaktır.

    1.            Yanıcı maddeyi yok etmek

                    Yanma olayını meydana getiren üç şarttan yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak suretiyle yanma olayının ortadan kaldırılması.

    a.            Yanıcı maddeyi ortadan kaldırmak 

                    Bu yöntemle yapılan söndürmelerde bizzat yanan maddelerin ortadan kaldırılması gerekmektedir.

                    Bu yöntem genellikle gaz halindeki yanıcı maddeler yangınlarında etkendir. Vanaların kapatılması ile yangın durdurulabilir veya kontrol altına alınabilir.  A sınıfı yangınlarda ise yanıcı maddeler uzaklaştırılarak yanma kontrol altına alınabilir.

    b.            Yanıcı maddeyi ısıdan ayırmak 

                    Katı yanıcı maddenin ana kütleden ayrılması suretiyle yapılan söndürmedir. Bu konuda yanıcı maddeyi dağıtma izah edilirken geniş bilgi verilmiştir. 

    c.            Ara boşluğu meydana getirmek

                    Bu yöntem yangının genişlemesini önleyerek zamana bağlı olarak söndürülmesini sağlar. Meydana gelmiş yangınların rüzgar etkisiyle civardaki yanıcı diğer maddeleri etkileyerek yanma olayının büyümesi söz konusu olduğu durumlarda yanan kısım ile yanabilecek kısım arasındaki yanıcı maddelerin ortadan kaldırılmasıyla meydana getirilen boşluklardır.

    2.            Oksijeni yok etmek (havayı kesmek)

                    Yanmanın sürdürülebilmesi için havaya yani yakıcı madde olan oksijene ihtiyaç vardır. Yanıcı madde ile yakıcı maddenin irtibatını kesmek istisnai durumlar haricinde yanmayı durduracaktır. Genellikle bu işlem ağır gazlar ve aerosollerle veya köpük maddesi, kum, toprak vb. malzemelerle yüzeyi kaplamak veya örtülemek suretiyle gerçekleştirilir.

    a.            Havayı kesme   : Yanma olayının meydana gelebilmesi için gerekli üç şarttan biri olan oksijen yanma esnasında ortadan kaldırılır veya %14’ün altına düşürülürse yanma olayı ortadan kalkacaktır. Oksijeni azaltarak ortadan kaldırarak yangının söndürülmesi usulüne havayı kesme denilmektedir. Bu olayı genelde örtme, boğma, oksijeni azaltma şeklinde inceleyebiliriz.

    b.            Örtme   : Yanan maddelerin üzerine havayı kesmek (Oksijeni ortadan kaldırmak) için örtülen veya yayılan maddelerle yapılan söndürme işlemine örtme denir.

    Kuru yanıcı madde (katı) yanıcı madde yangınlarında ve başlangıç halindeki yangınlarda örtü olarak halı, kilim, branda, battaniye ve kum gibi maddeler kullanılırlar.

    Akaryakıt yangınlarında örtü olarak köpük, klor, azot, karbonamonyak gibi maddeler kullanılır.

     Örtü olarak kullanılan malzemeler yanan cismin üzerinde bir tabaka teşkil ederek yangının hava ile temasını keser. 

    c.            Boğma                 : Oluşan yangının oksijenle ilgisini önlemek veya yanma için gerekli oksijen oranını azaltmak amacıyla yapılan işlemdir. Bu tür söndürmeler özellikle kapalı yerlerdeki yangınlarda kullanılır. (örneğin, bir odada oluşan yangına gerekli oksijenin gelmesini önlemek amacıyla kapı, pencere havalandırma bacaları gibi hava gelebilecek açıklıkların kapatılmasıyla oksijen yenilenmesine mani olunarak yangın söndürülür.

    d.     Oksijeni Azaltma   : Yanma olayının olabilmesi için diğer şartlar yanında oksijenin ortamda %14 nispetinde bulunması gerekmektedir. Hava karışımında %21 oranında oksijen bulunduğundan normal koşullarda her yerde yanma olayı meydana gelebilmektedir. 

                    Şayet oksijeni ortamda %14 ‘ün altına düşürürsek yanma olayı ortadan kalkacaktır. Bu esasa dayanılarak oluşturulan söndürme prensibine ise oksijeni azaltma yöntemi denilmektedir. Oksijeni azaltıcı maddeler kimyevi tozlar karbondioksit gazı gibi maddelerdir. Bunlar hem örtme (oksijeni kesme) hem de oksijeni azaltma suretiyle yangınları söndürücü niteliktedirler. 

    3.            Isıyı yok etmek (Soğutma)

                    Yanıcı bir maddenin tutuşması ve yanmayı sürdürebilmesi için belirli bir sıcaklığa yükselmesi gerekir. Yanmakta olan madde soğutulursa yanmada yavaşlayacak ve sönecektir. Soğutma genelde su ile gerçekleştirilmektedir. Bazı hallerde dağıtma ve küçük parçalara ayırma yöntemleri veya inert gazlarla da yapılmaktadır.

    a.            Su ile soğutma :

                    Su ile soğutma soğutarak söndürme prensipleri içerisinde en başta gelir. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanında bol bulunması ve ucuz olması nedeniyle en çok kullanılan yangın söndürme maddesidir. 

                    Su yangının söndürülmesinde yanıcı maddeden ısı alarak yanma ısısını düşürme özelliğine sahiptir                Böylelikle yanan cismin ısısı buharlaşan suya aktarılmış olur. Yanıcı madde ısısı düştüğünden yanma olayı da ortadan kalkar. 

                    Su yalnızca soğutma yoluyla değil aynı zamanda pülvarize (Atomize, yağmurlama) şeklinde kullanıldığı zaman oksijeni kesme özelliğine de haizdir.

                    Su genellikle ahşap yangınlarında ( A sınıfı) kullanılır. Ancak ahşap yangının çıkış nedeni elektrik ise yanan ortamdaki elektrik akımının kesildiği kesinlikle tespit edilmedikçe su ile yangın söndürülmesi yapılmaz. Çünkü su iletken bir maddedir. 

                    Su yukarıda bahsedildiği gibi pülvarize şekilde kullanıldığı takdirde (Akaryakıt yangınlarında) B sınıfı yangınlarda söndürücü olarak kullanılır.

    Su yangın söndürmesinde olduğu kadar yangının yayılmasına da engel olmaktadır. Yangının yayılması muhtemel bölgelerdeki yanmaya müsait maddeler su ile ıslatılarak yanma ısıları yükseltilir. 

    b.            Yanıcı maddeyi dağıtma            :

                    Soğutarak söndürmenin bir başka türü de yanıcı maddeyi dağıtmaktır. Yanıcı maddenin dağıtılması bir an için daha geniş alanı hava ile (Oksijen) temasa geçmesini sağlayacağından yangının genişlemesine neden olacaktır. Ancak yanan maddenin dağıtılmasıyla yangından oluşan toplam ısı bölünecek, yanan cismin bir kütlesine düşen ısı azalacak ve yangın yavaş yavaş sönecektir. 

                    Genellikle bu tip söndürmeler ahşap gibi kütlesel olan A sınıfı yangınlarda kullanılır.

                    Unutulmamalıdır ki bu tip söndürmeler anında yangını söndürmez. Zamana bağlı olarak sönme olayı meydana gelir. Bu tip söndürmeler yangının yayılmasına sebebiyet verdikleri için akaryakıt yangınlarında kati surette kullanılmaz.

    c.            Kuvvetli üfleme               :

                    Yanan madde üzerine kuvvetli olarak üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının belirli oranda azalmasına neden olacaktır. Bu tip söndürme ilkesiyle başlangıç yangınlarında başarı elde edilebilir.

                    Zincirleme yanma reaksiyonu; yanma bölgesinde kimyasal tepkime esnasında açığa çıkan köklerin yanmayı sürdürme özelliğine denilmektedir.  Hidrojen, oksijen, hidroksit gibi.  Bazı söndürücüler yanma bölgesine atıldığında bu köklerle birleşerek yanmayı durdururlar. Örneğin halojenli söndürücüler gibi.  

    Yangın Organizasyonu

                    İşletmeler herhangi bir yangına hazırlıklı olmak ve yangın olayının meydan gelmesi durumun da hızlı ve etkin müdahaleyi sağlamak üzere, her işletme Binaların Yangından korunması Hakkında Yönetmelik’e (BYKHY) ve İşci Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğüne (İSİGT) uygun olarak aşağıdaki organizasyonu yapmak zorundadır.

                     Yangın ekiplerinin birinci derecede görevi; ÖNCE CAN sonra da SÖNDÜRME ve KURTARMA olduğu, bir insanın hayatının kurtarılması yanan bir yerin kurtarılmasından daha da önemli olduğu hiçbir zaman unutulmamalıdır.

    Ekiplerin kuruluşu

                    Yapı yüksekliği 30.50 m.’den fazla olan konut binaları ile içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda, binada, tesiste, işletmede ve içinde 200’den fazla kişinin barındığı sitelerde aşağıdaki acil durum ekipleri oluşturulur.

                    a)           Söndürme Ekibi,

                    b)           Kurtarma Ekibi,

                    c)            Koruma Ekibi,

                    d)           İlk yardım Ekibi,

                    Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er kişiden; koruma ve ilk yardım ekipleri ise, en az 2'şer kişiden oluşur.

                    Kurumda sivil savunma servisleri kurulmuş ise, söz konusu ekiplerin görevleri bu servislerce yürütülür.

                Her ekipte bir ekip başı bulunur. Ekip başı, aynı zamanda iç düzenlemeleri uygulamakla  görevli amirin yardımcısıdır.

                    Acil durum ekiplerinin görevleri ile isim ve adres listeleri bina içinde kolayca görülebilecek yerlerde asılı olarak bulundurulur.

    Ekiplerin Görevleri

    a)           Söndürme Ekibi: Binada çıkacak yangına derhal müdahale ederek yangının  genişlemesine mani olmak ve söndürmek,

    b)           Kurtarma Ekibi: Yangın ve diğer acil durumlarda can ve mal kurtarma işlerini yapmak,

    c)            Koruma Ekibi: Kurtarma ekibince kurtarılan eşya ve evrakı korumak, yangın nedeniyle  ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek,

    d)           İlk Yardım Ekibi: Yangın sebebiyle yaralanan veya hastalanan kişilere ilk yardım yapmak.

    Ekiplerin çalışma esasları

    Ekiplerin yangın anında sevk ve idaresi, itfaiye gelinceye kadar iç düzenlemeyi uygulamakla  görevli amir veya yardımcılarına aittir. 

    Bu süre içinde ekipler amirlerinden emir alırlar. İtfaiye gelince, bu ekipler derhal itfaiye amirinin emrine girerler.

    Yazı kaynağı : www.ozguv.com

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Ali 10 Ay önce
    0

    bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yorum yap