Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    göstermeye bağlı edebi metinler nelerdir

    1 ziyaretçi

    göstermeye bağlı edebi metinler nelerdir bilgi90'dan bulabilirsiniz

    G�stermeye Ba�l� Edebi Metinler (Tiyatro)

    G�stermeye ba�l� edeb� eserler tiyatrolard�r.

    Olmu� ya da olmas� d���n�lm�� birtak�m olaylar�n sahne �zerinde, ger�e�e uygun bir �ekilde oyuncular taraf�ndan g�sterilmesine tiyatro denir.

    Tiyatro t�r�, Yunanl�lar�n M� 6. y�zy�ldaki dinsel t�renlerinden (Bereket tanr�s� Dionysos ad�na d�zenlenen �enliklerden) do�mu�tur.

    Tiyatronun �geleri:

    Tiyatronun ;

    gibi ��eleri vard�r.

    Tiyatro eserlerinde oyunun temeli konu�maya (diyalo�a) dayan�r. Bu bak�mdan tiyatroda konu�ma �slubu a��r basmaktad�r.

    Tiyatro eserinin di�er temel �zelli�i okunmak i�in de�il, oynanmak i�in yaz�lm�� olmas�d�r.

    T�rk Tiyatrosunu iki grupta ele alabiliriz:

    1. Geleneksel T�rk Tiyatrosu
    2. Modern T�rk Tiyatrosu

    1. GELENEKSEL T�RK T�YATROSU T�RLER�, �ZELL�KLER�

    �a�lar boyunca s�r�p geldi�i ve do�rudan do�ruya T�rk k�lt�r�n�n �r�n� oldu�u i�in geleneksel T�rk tiyatrosu ad� verilen tiyatro t�rleri �unlard�r:

    KARAG�Z

    Karag�z

    Bir beyaz perdenin arkas�na konulan bir ���kla ve bu �����n �n�nden ge�irilerek perdeye yans�t�lan �ekillerle oynanan bir perde oyunudur.

    Oyunun kahramanlar�ndan Karag�z; saf ve temiz ruhlu, olaylar�n g�l�n� taraflar�n� b�y�k ustal�kla yakalayan, zeki, okumam�� fakat irfan sahibi insan tipini temsil etmektedir.

    Hacivat ise medrese tahsili g�rm��, g�rg�l�, yabanc� kelimelere s�k�a yer veren bir tiptir.

    Karag�z oyunu, seyircileri g�ld�rmeyi fakat g�ld�r�rken d���nd�rmeyi ama�lar.

    Karag�z g�lge oyunu 4 b�l�mden olu�ur:

    1. Giri� (Mukaddime): Hacivat'�n m�zik e�li�inde perdeye geldi�i k�s�md�r. Bu b�l�m, Hacivat ile Karag�z'�n kavga etmesine kadar s�rer.

    2. Muhavere (S�yle�me): Oyunun ana tipleri olan Karag�z ve Hacivat aras�nda ge�er. Bu b�l�m yanl�� anla��lmalarla geli�ir. Olmayacak bir olay ger�ekmi� gibi anlat�l�r, sonra bunun bir r�ya oldu�u anla��l�r.

    3. Fas�l: As�l oyunun bulundu�u b�l�md�r. Bu b�l�me Zenne, Tuzsuz Delibekir, Efe gibi tipler de kat�l�rlar.

    4. Biti�: Oyundan ��kart�lacak dersin s�ylenip, kusurlar i�in �z�r dilendi�i b�l�md�r.

    ORTA OYUNU

    Orta oyunu

    D�rt bir yan� seyircilerle �evrilmi� bir meydanda, herhangi bir yaz�l� metne ba�l� kalmadan oynanan oyundur. XIX y�zy�lda Karag�z ve meddah oyunlar�n�n geli�mesiyle ortaya ��km��t�r.

    Oyunun kahramanlar�ndan Pi�ekar, Karag�z oyunundaki Hacivat'�n; Kavuklu da Karag�z'�n kar��l���d�r.

    Orta oyunu d�rt b�l�mden olu�ur:

    1. Giri�: Pi�ek�r�n m�zik e�li�inde oyunu takdim etti�i b�l�md�r.

    2. Tekerleme: Pi�ek�rla Kavuklu aras�nda ge�en ve Kavuklu'nun ger�ekle�mesi m�mk�n olmayan hayal� bir olay� ( genellikle r�yay�) olmu� gibi anlatt��� k�sa konu�mad�r.

    3. Fas�l: As�l oyunun ortaya konuldu�u b�l�md�r. Bu b�l�mde Pi�ek�r ve Kavuklu'nun yan�s�ra zenne, Kayserili, K�lhanbeyi, C�ce ve Kambur, Laz, Arnavut, �elebi, Rumelili gibi oyunun di�er kahramanlar� da yer al�r.

    4. Biti�: Pi�ek�r ile Kavuklu, kendi aralar�nda k�sa bir konu�ma yapt�ktan sonra "Her ne kadar s�r�-i lisan ettikse affola" diyerek bir sonraki oyunun ad�n� ve yerini belirtirler ve oyun sona erer.

    Karag�z oyunundan tek fark�, Karag�z oyununun perdeye yans�t�lan g�lgeler taraf�ndan, orta oyununun ise canl� ki�iler taraf�ndan sergilenmesidir.

    Gerek Karag�z oyunu, gerekse ortaoyununda konu ve olay�n ana hatlar� bellidir. Fakat yaz�l� bir metin olmad��� i�in oyuncular kendi yetenekleri do�rultusunda do�a�lama olarak oyunu sergilerler.

    MEDDAH

    Meddah

    Bir tek ki�inin bir olay� veya hik�yeyi seyirci �n�nde hareket ve taklitlerle canland�rmas� sanat�na meddahl�k denir. Bu sanat� sergileyene de meddah denir.

    Meddahl�k hareketten �ok ses taklidi, jest ve mimiklere dayanan bir sanatt�r. Meddah her t�rl� insan sesini, a�lama, g�lme gibi her t�rl� duyguyu, hareketi, do�ayla ilgili t�rl� durumlar� ba�ar�yla taklit eder.

    Aksesuar olarak kulland��� mendil ve sopas�yla bir iskemleye oturarak s�ze, n�kteye ve taklide dayanan h�nerini sergiler.

    K�Y SEY�RL�K OYUNLARI

    K�y seyirlik oyunlar�

    K�y seyirlik oyunlar�; y�l�n belli g�nlerinde, d���nlerde, bayramlarda, kutlama t�renlerinde oynanan k�y oyunlar�d�r.

    Bu oyunlarda da ana �ge taklittir ve yaz�l� bir metin bulunmaz. Oyuncular da halktan insanlard�r. Oyun belli bir olay se�ilerek hi� haz�rl�k yap�lmadan sergilenir. Ama� birlikte e�lenerek ho� vakit ge�irmektir.

    K�y oyunlar�n�n Karag�z ve orta oyunundan farkl� y�n�, oynad�klar� y�relerin �zelliklerini ta��malar�d�r. Y�re insan�n�n ya�ay�� bi�imi, gelenekleri, mizah anlay��� oyunlara b�y�k �l��de yans�r.

    2. MODERN T�RK T�YATROSU

    T�rk edebiyat�nda ilk tiyatro eseri �rne�i Tanzimat D�neminde Bat� etkisiyle verilmi�tir. �lk tiyatro eseri, �inasi'nin "�air Evlenmesi" adl� oyunudur.

    Modern tiyatro eserleri konular�na g�re ��e ayr�l�r:

    1. TRAJED�

    �lk tiyatro t�r�n�n ad�d�r. Klasik d�nem trajedisinin �zellikleri �unlard�r:

    2. KOMED�

    �nsanlar�n ve olaylar�n g�l�n� yanlar�n� g�stermek i�in yaz�lan tiyatro t�r�d�r. Klasik komedyan�n �zellikleri �unlard�r:

    3. DRAM

    Dramlarda, trajedilerde i�lenen ac�kl� olaylarla komedi oyunlar�nda i�lenen g�ld�r� unsurlar� bir arada i�lenir.

    Bu t�r�n �zellikleri �unlard�r:

    Ba�l�ca dram �e�itleri �unlard�r:

    Modern tiyatro ile geleneksel T�rk tiyatrosu aras�ndaki farkl�l�klar:

    1. Modern tiyatro, bir metne dayan�larak haz�rlan�r. Geleneksel T�rk tiyatrosunda ise metin yoktur, tespit edilmi� bir olay vard�r ve bu olay metinsiz ve haz�rl�ks�z olarak sahnede canland�r�l�r.

    2. Modern tiyatroda, sergilenmeden �nce defalarca prova yap�l�r. Geleneksel T�rk tiyatrosunda ise prova yapmadan sahnelenme s�z konusudur.

    Bkz. Tiyatro Terimleri S�zl���

    Yazı kaynağı : www.turkedebiyati.org

    Göstermeye Bağlı Edebi Metinler Nedir, Özellikleri Nelerdir?

    Göstermeye bağlı metinler nedir, kaça ayrılır ve özellikleri nelerdir?

    Göstermeye bağlı metinler nedir, kaça ayrılır ve özellikleri nelerdir?

    Göstermeye bağlı metinler kurgulanmış veya yaşanmış olayların sahnelenerek oynanması yani tiyatro haline getirilmesi anlamına gelmektedir.

     Göstermeye Bağlı Metinler Nedir?

     Milattan önceki tarihlerde Yunanlıların dini törenleri ile başlayan kültür tiyatroya dönüşmüştür. Bu yapı içerisinde eser, konu, seyirci ve oyuncu yer almaktadır. Ayrıca eserin sahnelenmesi sırasında kullanılan dil ve ifade şekli önemli olmaktadır. Yaratılan bir eserin görüntülü hale getirilmesi sanatı olarak düşünülmelidir. Eserin dillendirilmesi ile birlikte konuşma ön plana çıkmaktadır. Göstermeye bağlı metinlerde okunma ağırlıklı değil oynanma ağırlıklı bir yazım vardır.

     Göstermeye bağlı metinler Yunan kültüründen hayatı geçirilmiş olsa bile İlk modern tiyatro topluluğu İtalya’da kurulmuştur. 17. YY’da kurulan Farnese tiyatrosu modern tiyatronun öncüsü olmaktadır. Türk tiyatrosunda ise Anadolu Selçuklu Döneminde başlamıştır. Geleneksel ve modern Türk tiyatrosu olarak iki ayrı grupta ele alınmaktadır.

     Göstermeye Bağlı Metinler Kaça Ayrılır?

     Göstermeye bağlı metinler geleneksel metinler ve modern metinler olarak iki gruba ayrılmaktadır. Bu tiyatro yapıları kendi içlerinde de ikiye ayrılmaktadır. Geleneksel tiyatro Türk yapısını, örf ve adetlerini yansıtmaktadır. Meddahlık, orta oyunu, karagöz- Hacivat, köy seyir oyunları olarak ayrılmaktadır. Her biri farklı bir yapısı ve anlatım şekli olan eserlerdir.

     Göstermeye Bağlı Metinlerin Özellikleri Nelerdir?

     Geleneksel ve modern tiyatro kendi içinde sınıflara ayrılmaktadır. Bunların her birinin kendi içinde incelenmesi gerekir.

     Geleneksel göstermeye bağlı metinlerin özellikleri şu şekildedir;

     Karagöz- Hacivat: Günümüzde etkisini kaybetmiş ama varlığı hiç unutulmamış bir tiyatro türüdür. Sahne olarak beyaz bir perde kurulmakta ve ışık ile sahne tamamlanmaktadır. Perdede yansıyan şekillerin oynatılması ve seslendirme yapılması ile hayata geçirilmektedir. Karagöz iyi niyetli, komik ve cahil birini tasvir ederken Hacivat okumuş, bilgili insan tipini ortaya koymaktadır. Bu iki kahraman ve diğer kahramanların diyalogları üzerine kurulmaktadır. Oyunlar dört bölümden meydan gelmektedir. Giriş, söyleşme, fasıl ve bitiş olmak üzere kurgulanır.

     Meddahlık: Göstermeye bağlı metinler diğer bir örnek meddahlık sanatı denmektedir. Bu sanatı icra eden kişi ise meddah olmaktadır. Tüm oyunu bir kişi hikaye üzerinden sürdürmektedir. Jest, mimik ve taklitlerin yoğun olduğu bir oyun türüdür.

     Orta Oyunu: Bu oyun karagöz ve meddah oyunlarından etkilenerek ortay çıkmış bir tiyatro yapısıdır. Oyunda herhangi bir yazılı metin üzerinde ilerlememektedir. Oyun içinde dört ayrı bölümü bulunmaktadır. Giriş, tekerleme, fasıl ve bitiş olarak tanımlanmaktadır.

     Köy Seyir Oyunları: göstermeye bağlı metinler arasında yer alan bir diğer tiyatro eseri köy seyir oyunlarıdır. Bu oyunlar kutlama töreni olarak bilinmektedir. Düğünlerde veya yılın bazı günlerinde oynanmaktadır. Oyuncular halktan oluşur ve herhangi bir metin hazırlanmaz.

     Modern Türk tiyatrosu Tanzimat dönemi ile başlamaktadır. Tiyatro kendi içinde üç konuya ayrılmaktadır. Trajedi, komedi, dram olarak ayrılır.

     Modern göstermeye bağlı metinlerin özellikleri şu şekildedir;

     Trajedi: Konusunu tarihten alan, açık bir dil ile yazılan eserlerdir. Trajedi oyunundaki kahramanlar soylu kişiler arasından seçilir. Öldürme, yaralama gibi durumlar sahnelenmez.

     Komedi: Konuların veya insanların komik yanlarının sergilendiği oyunlar olmaktadır. İnsanların gülerken düşünmesi amaçlanmaktadır. Konuşma dili ile canlandırılmaktadır.

     Dram: Trajedi içinde yer alan konuların güldürü ile harmanlandığı oyunlardır. Tarihten veya sıradan olaylardan etkilenir.

     Modern ve geleneksel göstermeye başlı metinlerin arasında bazı farklar bulunmaktadır. Modern tiyatroda önceden hazırlanmış ve prova edilmiş bir metin vardır. Geleneksel tiyatro ise doğaçlama olarak sahnelenmektedir.

    Yazı kaynağı : www.hurriyet.com.tr

    Göstermeye Bağlı Metinler

    Göstermeye Bağlı Metinler

    Sanatlar metinlerinin merkezinde yer alan “Olay çevresin oluşan metinlerde” olayların okuyucuya aktarılması iki şekilde olmaktadır: Anlatmaya Bağlı ve Göstermeye Bağlı.

    Metin içerisinde anlatılan olayların sahnede oyuncular tarafından gösterilmesi esasına göre yazılan metinlere “Göstermeye Bağlı Metinler” denir.

    Amaç insanı insana, insanla anlatmak olan tiyatronun Türk edebiyatında gelişimi “Geleneksel Türk Tiyatrosu” ve “Modern Tiyatro” olmak üzere iki başlıkta incelenmektedir.

    1) Modern Tiyatro
    Trajedi
    Komedi
    Dram

    2) Geleneksel Türk Tiyatrosu
    Karagöz
    Orta Oyunu
    Meddah
    Köy Seyirlik Oyunları

    Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler

    Modern Tiyatro

    Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel olayların sahnede oyuncular tarafından gerçeğe uygun bir şekilde sahnelenmesine “Tiyatro” denir.

    → Tiyatro, Eski Yunan’da MÖ 6.yüzyıldaki dinsel törenler sırasında düzenlenen ayinlerin zamanla sahnelenmesiyle doğan bir türdür.

    → Tiyatro eserleri hakkında bugün “oyun, piyes” gibi isimlerle de bahsedilir.

    → Türk edebiyatında ilk tiyatro örneği Şinasi’nin Şair Evlenmesi adlı eseridir.

    → Edebiyatımızda sahnelenen ilk tiyatro ise Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre adlı eserdir.

    → Tiyatronun yapı unsurları:

    Dramatik Örgü: Tiyatroda ele alınan olay dramatik örgü denilmektedir.

    Mekan: Olayların geçtiği yerdir ve bu yer dekor yardımıyla sahnede tasvir edilir.

    Zaman: Olayların gerçekleştiği an ve gerçekleşme süresi zamandır.

    Kişiler: Eserde özellikleri ve konuşmaları belirtilmiş olan kahramanlar kişileri oluşturmaktadır.

    Çatışma: Oyun içinde olay örgüsünü geliştiren, kişiler arasındaki mücadeleler, anlaşmazlıklar ve zıtlıklar çatışmayı oluşturur.

    → Tiyatroda üç birlik kuralı:

    Tiyatroda olay, zaman ve mekan birliğine “Üç birlik kuralı” denir. Üç birlik kuralına göre tiyatroda tek bir olay tek bir mekanda gerçekleşir ve olaylar 24 saati geçmeyecek şekilde gerçekleşir.

    → Tiyatro Terimleri

    Aktör: Sahnede karakteri canlandıran erkek oyuncu.

    Aktris: Sahnede karakteri canlandıran kadın oyuncu.

    Dekor: Eserde tasvir edilenlere yönelik olarak sahneyi oluşturan nesneler.

    Diyalog: Oyunda en az iki kişinin karşılıklı konuşması.

    Dublör: Oyundaki yedek oyuncu.

    Fasıl: Oyun esnasındaki perde ya da bölümler.

    Jest: Oyuncuların sahnede yaptıkları her türlü el, kol, ayak ve beden hareketleri.

    Koro: Oyunlarda kadın ve erkeklerden oluşan ve şarkı söyleyen topluluk.

    Kostüm: Sahnede oyuncuların rollerine uygun olarak giydikleri kıyafet.

    Kulis: Sahnenin arkasında yer alan ve seyircinin göremediği oda.

    Pandomim: Sadece jest ve mimiklerle yapılan sözsüz oyun.

    Perde: Oyunu oluşturan bölümler.

    Sahne: Oyuncuların rol için çıktıkları ve oyunun oynandığı bölüm.

    Suflör: Oyun sırasında arkadan konuşmaları fısıldayan kişi.

    Tuluat: Metne dayanmayan, doğaçlama oyun.

    Modern Tiyatro Türleri

    Trajedi (Tragedya):

    Konusunu tarihten ve efsanelerden alan, ağırlıklı olarak acıklı olayları konu edinen tiyatrolara “Tragedya” denilmektedir.

    → Trajedinin konuları tarihten ve mitolojiden oluşur.

    → Kahramanlar sıradan insanlar değil kral, kraliçe, prensler ve tanrılar gibi soylulardan oluşur.

    → Trajedide kaba ve çirkin sözlere yer verilmez.

    → Öldürme, yaralama gibi olaylar sahnede canlandırılmaz ancak sesle tasvir edilir.

    → Trajediler nazım şeklindedir.

    → Sahnede üç̧ birlik kuralına ( yer, zaman, olay) uyulur.

    → Trajedi genellikle beş perdeden oluşur ve aralıksız oynanır.

    Komedi (Komedya):

    Kişilerin ve toplumun aksayan yönlerini güldürücü ögelerle iç içe yansıtan tiyatro türüdür.

    → Komedide korkaklık, cimrilik, dalkavukluk gibi huy ve davranışlar abartılarak seyirciyi güldürürken düşündürmek amaçlanır.

    → Konular günlük yaşamdan alınır. Kahramanlar, halktan seçilen sıradan kişilerdir.

    → Üç birlik kuralına uyulur ve manzumdur.

    → Kaba şakalar, söz oyunları, öldürme ve yaralama sahneleri vardır.

    → Komedinin en önemli temsilcileri Eski Yunan edebiyatında Aristophanes (Aristofanes) ve XVII. yüzyıl Fransız edebiyatında Molière’dir.

    → Komediler, beş bölümden oluşur.

    → Komedi tiyatroları karakter komedisi, töre komedisi, entrika komedisi gibi türlere ayrılır.

    Dram:

    Hayatı hem acıklı hem gülünç yönleriyle bir bütün olarak yansıtmayı amaçlayan tiyatro türüdür.

    → Hem acıklı hem de güldürücü olaylar, bir arada bulunabilir.

    → XVIII. yüzyılda klasisizme tepki olarak doğan romantizm akımıyla ortaya çıkmıştır.

    → Konularını millî tarihten, günlük yaşamdan almıştır. Kahramanlar toplumun alt ve üst tabakasından olmak üzere her kesimden oluşabilir.

    → Üç birlik kuralına uyma zorunluluğu yoktur.

    → Dram, nazım ve nesir şeklinde yazılabilir.

    → İlk örneklerini İngiliz sanatçısı William Shakespeare’in (Vilyım Şekspir) verdiği dramın ilkelerini XIX. yüzyıl Fransız sanatçısı Victor Hugo (Viktor Hügo) belirlemiştir.

    Geleneksel Türk Tiyatrosu

    Modern tiyatronun dışında kalarak kökeni eski inanç ve geleneklere dayalı olan göstermelik türlere genel olarak “Geleneksel Türk Tiyatrosu” denilmektedir.

    → Bir yazılı metne dayanmaz, doğaçlama bir şekilde sahnelenir.

    → Geleneksel tiyatronun ürünleri sözlü edebiyat ürünleri olarak kabul edilir.

    → Bu gösteriler şarkı, dans ve söz oyunlarına dayanmaktadır.

    → Ana unsur olarak güldürü ön plana çıkmakla birlikte ders ve öğüt verici bir yönü de vardır.

    → Modern tiyatroda olan sahne, kostüm, dekor ve ışık gibi teknik unsurlar geleneksel tiyatroda yok denecek kadar azdır.

    Karagöz

    Bir gölge oyunu olan Karagöz, deriden kesilmiş tasvirlere ışık yansıtılmasıyla sahnelenen bir tiyatro çeşididir.

    → Karagöz, perdenin arkasında bulunan hayali ya da hayalbaz tarafından oynatılmakla birlikte yine hayalbaz tarafından seslendirilir.

    → Oyunda hayaliye yardım eden, tef çalarak şarkı söyleyen kişiye de yardak denir.

    → Bu oyunun kurucusu Şeyh Küşteri olduğundan sahne de Küşteri meydanı olarak adlandırılmaktadır.

    → Türk halk geleneğinin önemli bir unsuru olan Karagöz oyunun kaynağı hakkında çeşitli rivayetler bulunmaktadır.

    → Karagöz oyunları yazılı bir metne dayanmaz, oyun doğaçlama olarak sahnelenir.

    → Oyun, ağırlıklı olarak Karagöz ile Hacivat arasındaki diyaloglardan oluşmaktadır.

    → Güldürü ağırlıklı olan oyunda en önemli güldürü unsuru Karagöz’ün her şeyi yanlış anlamasına dayanmaktadır.

    → Oyunun merkezinde iki oyuncu bulunmaktadır: Karagöz ve Hacivat

    → Karagöz; okumamış, halk ağzıyla konuşan, söylenen birçok sözü ve kelimeyi yanlış anlayıp ters anlamlar yükleyen bir tiptir.

    → Hacivat ise öğrenim görmüş, medrese diliyle konuşan, bilimle ilgilenen ve görgü kurallarına uyarak çevresini etkileyen bir tiptir.

    → Bunların dışında Çelebi, Zenne, Tiryaki, Beberuhi, Tuzsuz Deli Bekir, Zeybek (Efe), Külhanbeyi, Arap ve  Yahudi gibi kişiler de bulunmaktadır.

    → Karagöz kişileri Osmanlı toplumunun kültürel özelliklerini gösterir.

    Karagöz Oyunu Bölümleri:

    Giriş: Semai okuyarak Hacivat’ın sahneye gelerek oyunu başlattığı bölümdür.

    Muhavere: Hacivat’ın Karagöz’ü sahneye davet ettiği, Karagöz’ün sahneye gelerek Hacivat ile tartışarak güldürü unsurlarının sağlandığı bölümdür.

    Fasıl: Asıl oyunun sahnelendiği ve diğer kişilerin de dahil olduğu bölümdür.

    Bitiş: Karagöz ile Hacivat’ın kısa bir şekilde karşılıklı olarak konuştukları ve oyunu bitirdikleri bölümdür.

    Orta Oyunu

    Palanga adı verilen yuvarlak bir alanda yazılı olmadan doğaçlama bir şekilde oynanan, içinde dans, müzik ve şarkı bulunan geleneksel oyuna Orta Oyunu denir.

    → Orta oyununda dekor olacak sadece iki eşya bulunmaktadır: Yeni dünya olarak adlandırılan bir paravan ve iş yeri olarak kullanılan dükkan.

    → Orta oyunu, kişileri ve bölümleri bakımından Karagöz oyunuyla büyük bir benzerlik gösterir ve adeta Karagöz oyununun sahneye çıkılmış, vücut bulmuş halidir denilebilir.

    → Oyun güldürüye dayanır ve güldürü unsurları yanlış anlamalara, şakalara ve nüktelere dayanmaktadır.

    → Oyun kişilerinin sahip oldukları meslek ve yöresel özellikleri ağızlarıyla birlikte taklit edilir.

    → Oyunun merkezinde iki oyuncu bulunmaktadır: Pişekar ve Kavuklu

    → Kavuklu; okumamış, kelimeleri doğru telaffuz edemeyip sözleri yanlış ve ters anlayan bir tipi temsil eder. Bu anlamda Kavuklu, Karagöz’ün karşılığıdır.

    → Pişekar; öğrenim görmüş, aydın, görgü kurallarına sahip bir tipi temsil eder. Bu özellikleriyle Pişekar, Hacivat’ın karşılığıdır.

    → Pişekar ve Kavuklu dışında Zenne, Yahudi, Acem, Kürt, Rumelili, Arnavut, Ermeni, Kayserili, Frenk, Çelebi, Muhacir gibi kişiler de bulunmaktadır.

    Orta Oyunu Bölümleri:

    Mukaddime (Giriş): Zurnacının Pişekar havası çalmasıyla Pişekar’ın sahneye çıkıp seyircileri selamlaması ve aynı şekilde Kavuklu’nun sahneye çıktığı bölümdür.

    Muhavere (Söyleşme): Pişekar ve Kavuklu’nun karşılıklı konuşup güldürdükleri bölümdür. Burada, Kavuklu görmüş olduğu bir rüyayı sanki başından geçmiş bir olay gibi anlatır.

    Fasıl: Asıl oyunun sahnelendiği ve diğer kişilerin de dahil olduğu bölümdür.

    Bitiş: Kavuklu ile Pişekar’ın kısa bir şekilde karşılıklı olarak konuştukları ve oyunu bitirdikleri bölümdür.

    Meddah

    Yüksekçe bir yerde topluluk karşısında taklit, güldürü gibi tekniklere dayanarak hikaye anlatan kişiye meddah denir.

    → Meddah yüksek bir yere oturur; gündelik hayattan, efsanelerden ve masallardan alıntıladığı hikayeleri güldürü unsurlarıyla anlatır.

    → Meddah, hikayelerini anlatırken diyalog, taklit, kişileştirme gibi tekniklere başvurur.

    → Hikayeleri anlatırken ilgili karakterlerin seslerini, mimiklerini ve hareketlerini canlandırır.

    → Tek başına gösterisini yapan meddah, tüm kişilikleri kendi üzerinde toplayan bir oyuncu olarak yorumlanabilir.

    → Dekor olarak genellikle bir sandalye, mendil ve değnek kullanılır.

    Köy Seyirlik Oyunu

    Geleneksel Türk tiyatrosunun en ilkel ve basit hali olan köy seyirlik oyunları; perde, dekor, kostüm ve aksesuar olmadan kırsal kesimlerde oynanır.

    → Düğün, bayram ve köylerin özel günlerinde o bölgedeki yetenekli kişilerin sergiledikleri oyunlardır.

    → Köy halkı, yaşadıkları herhangi bir olayı ya da sıkıntıyı taklitler ve ağız özellikleriyle güldürü haline getirerek herhangi bir meydanda sergiler.

    → Genellikle eleştirel bir tutumla oynanan köy seyirlik oyunlarında alaycı bir üslup vardır.

    Göstermeye Bağlı Metinler PDF + Video

    Aşağıdaki bağlantılardan Deniz Hoca tarafından hazırlanmış olan “Edebiyat Ders Notları PDF” dosyası ile slaytını indirebilir, öğrencileriniz ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.

    Aşağıdaki bağlantılardan Deniz Hoca tarafından hazırlanmış olan “Göstermeye Bağlı Edebi Metinler PDF” dosyası ile slaytını indirebilir, öğrencileriniz ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.

    İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
    PDF / Slayt
    TYT Türkçe
    AYT Edebiyat Notları PDF

    Yazı kaynağı : www.edebiyatciyim.com

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap