Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    cumhuriyetin ilk yıllarında mesleki ve teknik eğitim alanındaki çalışmalar

    1 ziyaretçi

    cumhuriyetin ilk yıllarında mesleki ve teknik eğitim alanındaki çalışmalar bilgi90'dan bulabilirsiniz

    Cumhuriyet Döneminde Eğitim Alanındaki Gelişmeler – Tarih Bilimi

    Cumhuriyet Döneminde Eğitim Alanındaki Gelişmeler – Tarih Bilimi

    Cumhuriyetin ilanı ile Türkiye’de bir çok alanda yenilikler gerçekleşmiştir. Cumhuriyet Dönemi’nde Eğitim alanındaki gelişmeler ve eğitim-öğretim alanındaki gelişmeleri başlıklar halinde derledik.

    Mustafa Kemal, Millî Mücadele’nin henüz sonuçlanmadığı bir ortamda, Maarif Kongresi’ni (1921) toplayarak eğitime ve bilime büyük önem verdiğini göstermiş, bu kongrede yaptığı konuşmada Türkiye’nin millî bir eğitim sistemi kurması gerektiğini vurgulamıştır.

    1922 yılı ekim ayında Bursa’da öğretmenlere seslenirken;

    demiştir.

    Millî Mücadele kazanılıp 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildikten sonra, siyasi ve ekonomik alanlarla birlikte hukuk ve kültür alanlarında da birçok değişim yaşanmıştır. Atatürk, tebeşiri eline alarak kara tahtanın başına geçmiş, Başöğretmen unvanıyla halka ders vermiş ve halkın eğitim düzeyinin yükselmesi için özel çaba sarf etmiştir.

    Mustafa Kemal Atatürk, eğitimin temel hedeflerinin gerçekleştirilmesi ve hedefe ulaşacak eğitim politikalarının tespit edilmesi için 1924-1934 yılları arasında altı defa rapor hazırlatmıştır. Bu raporlar doğrultusunda eğitimin çağdaş ilkeleri ortaya çıkarılmaya çalışılmış, böylece eğitimin yaşanılan çağa uygun laik, akılcı, bilimsel, karma, disiplinli ve işe yarar olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

    Eğitimin ülke kalkınmasını hedeflemesi ve kendine güven duyan nesiller yetiştirmesi gerektiği vurgulanmış, eğitim ülküsünün Türkiye’nin bağımsızlığına, kendi benliğine ve millî geleneklerine uygun olması kararlaştırılmıştır.

    Cumhuriyet Dönemi’nde Eğitim Alanındaki Gelişmeler

    Cumhuriyet Dönemi’nde çocukların; bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimlerinin iyi yönde gerçekleşmesini sağlamak ve çocukları temel eğitime hazırlamak amacıyla okul öncesi eğitime büyük önem verilmiştir.

    Bu dönemde ilköğretim alanında önemli gelişmeler yaşanmıştır. 1924 Anayasası’nda ilköğretimin zorunlu ve parasız olduğu karara bağlanmış, bu kararla ilköğretim yaygınlaştırılarak herkesin okuryazar olması için çalışılmıştır.

    Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde ülkede yaklaşık 72 ortaokul mevcuttu. 1927-1928 öğretim yılında bazı ortaokullarda karma eğitim uygulanmaya başlanmış, ortaokulların sayısının artırılması için çalışmalar yapılmıştır. Atatürk zamanında yapılan bu çalışmalar sonucunda, o dönemdeki ortaokulların sayısı %100 oranında artmıştır.

    İdadî ve sultaniler, 1924 yılında üç yıllık ortaokul ve üç yıllık liselere dönüştürülmüştür. 1924’te Türkiye’deki toplam lise sayısı 23 iken, Atatürk Dönemi’nde bu sayı %300 oranında artmıştır. Bu dönemde Atatürk, bazı ders kitaplarının yazımı ve bu dersleri verecek öğretmenlerin yetiştirilmesi ile yakından ilgilenmiştir.

    Cumhuriyet’in ilan edildiği dönemde, mesleki ve teknik eğitim yeteri kadar gelişmemişti. Mesleki ve teknik okulların gelişerek Türk toplumunun ihtiyaçlarını karşılayacak seviyeye getirilmesi için araştırma ve çalışmalar başlatılmış, bu amaçla 1927 yılında akşam ticaret okulları açılmıştır. Kız sanat okullarının ismi bu tarihten itibaren Kız Enstitüsü olarak değiştirilmiş ve kız sanat okullarının sayıları artırılmaya çalışılmıştır. 1928-1929 öğretim yılında, bölge sanat okulları bünyesinde, akşam erkek sanat okulları bölümü açılmıştır. Bu okulların sayısı her geçen yıl artmış ve 1938 yılında bu okulların sayısı 64’ü bulmuştur.

    Atatürk Dönemi Eğitim

    Atatürk Dönemi’nde bilimsel ve kültürel gelişmelere öncülük etmek ve çağdaş bir yüksek öğretim oluşturmak amacıyla, 1933 yılında üniversite reformu yapılmıştır. Bu reform ile birlikte İstanbul Üniversitesi, Yüksek Ziraat Enstitüsü, Orman Fakültesi ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi gibi üniversiteler açılmış, 1938 yılına gelindiği zaman, üniversite ve yüksek okul sayısında %189 oranında bir artış sağlanmıştır.

    Yeni Türk harflerinin kabulünden sonra eğitim seferberliğine daha fazla önem verilmiş, yeni harfleri tanıtmak ve halkın okuma yazma oranını artırmak amacıyla millet mektepleri açılmıştır (1928).

    Halkevleri, 1912 yılında kurulan Türk Ocakları’nın yerini almış Atatürk, şehirlilerden köylülere kadar herkesin ilmî ve fikrî gelişimine katkı sağlamak amacıyla, yeni halk evlerinin kurulmasını istemiştir (1932). Bu konudaki çalışmaları bizzat takip eden Atatürk, birçok halk evini de ziyaret etmiştir. Halk evleriyle ilgili kendisine sorulan bir soruya “Mutluyum, çünkü başardım.” diye cevap vermiştir.

    Cumhuriyet Döneminde Eğitim Alanındaki Değişimler

    Cumhuriyet Dönemi’nde Bilim

    İnkilap Tarihi

    Yazı kaynağı : www.tarihbilimi.gen.tr

    Milli Eitim Dergisi-160

    G�R��

    Cumhuriyetimizin kurulu�uyla ba�lat�lan e�itim hamlesi �lkemizin �a�da�la�mas�nda �nemli bir etken olmu�tur. G�n�m�zde ya�anan h�zl� geli�menin en �nemli itici g��lerinden birisi de ��phesiz e�itimdir. Hem toplumsal hem de bireysel ya�amda �nemli rol oynayan e�itime, cumhuriyet d�nemi i�erisinde talep artm��t�r. Artan e�itim talebine paralel olarak okul, ders ara�-gereci ve ��retmen say�lar�nda da b�y�k art��lar ger�ekle�tirilmi�tir.

    Cumhuriyet d�nemi e�itim politika ve stratejileri; Atat�rk ilkelerine ba�l� mill�, demokratik, l�ik ve �a�da� e�itim-��retim esaslar�na dayanmaktad�r. Olu�turulan politika ve stratejiler �����nda �a��m�z�n se�kin, sayg�n ve kat�l�mc� birer orta�� olacak bireyleri yeti�tirebilmek i�in; e�itimin t�m alanlar�ndaki geli�meleri takip etmek ve uluslararas� standartlar� yakalam�� olmak bir gerekliliktir. Mill� E�itim Bakanl����n�n �e�itli alanlar�nda y�r�tt��� projelerde, �a�da� uygarl���n ve bilimsel geli�melerin gerekleri do�rultusunda s�rekli geli�menin hedeflendi�ini g�rmek m�mk�nd�r.

    Bu �al��mada, cumhuriyetin ilk y�llar�ndan itibaren e�itim uygulamalar�ndaki geli�im ve kurumsalla�ma ile son y�llarda e�itimin kalitesini art�rmaya y�nelik proje kapsam�nda yap�lan toplam kalite y�netimi �al��malar�na yer verilmi�tir.

    A- CUMHUR�YET�N �LK YILLARINDA E��T�M STRATEJ�LER� VE UYGULAMALARI

    Mustafa Kemal Atat�rk, �stiklal Sava���n�n en kritik g�nlerinde bir yandan Cumhuriyeti kurma �al��malar�n� s�rd�r�rken, di�er yandan Mill� E�itim sistemimizin esaslar�n� belirleme��al��malar�na y�nelmi�tir.

    Kurtulu� Sava�� sonras� Mustafa Kemal Atat�rk; yeni ulus olu�turma s�recinde e�itimin �nemine i�aret etmi� ve toplumun, �a��n ve �evrenin beklentilerini tatmin edecek bir e�itim anlay���n� �u �ekilde tarif etmi�tir.

    �En �nemli ve verimli vazifelerimiz Mill� e�itim i�leridir.

    Mill� e�itim i�lerinde kesinlikle zafere ula�mak laz�md�r. Bir milletin ger�ek kurtulu�u ancak bu �ekilde olur. Bu zaferin sa�lanmas� i�in hepimizin tek v�cut ve tek d���nce olarak esasl� bir program �zerinde �al��mas� laz�md�r. Bence, bu program�n iki esasl� noktas� vard�r:

    ��Sosyal hayat�m�z�n ihtiya�lar�na uygun olma

    ���a��n gereklerine uygun olma� (Bursa, 27 Ekim 1922, Palazo�lu, 1999, 213).

    Atat�rk�e g�re e�itim, ulusal idealleri beslemek, �zg�r ve ulusal bir devlet yaratmak, dinamik ve �a�da� bir toplum kurmak i�in en �nemli ara�t�. Bu nedenle at�lmas� gereken ilk ad�m, mill� bir e�itim sitemi olu�turmakt�r.

    Mustafa Kemal Atat�rk bu e�itim sisteminin amac�n�; �Mill� E�itimin gayesi yaln�z h�k�mete memur yeti�tirmek de�il, daha �ok memlekete ahlakl�, karakterli, cumhuriyet�i, ink�l�p��, olumlu, at�lgan, ba�lad��� i�leri ba�arabilecek kabiliyette, d�r�st, d���nceli, iradeli, hayatta rastlayaca�� engelleri a�maya kudretli, karakter sahibi gen� yeti�tirmektir. Bunun i�in de ��retim programlar� ve sistemleri ona g�re d�zenlenmelidir.� (1923) �eklinde belirtmi�tir (Palazo�lu, 1999, 213).

    Cumhuriyetin kurulu�uyla ba�lat�lan yeni toplumsal yap�n�n amac�, geleneksel toplum yap�s�na �a�da� bir y�n vermek, �a�da� yurtta�l�k bilincini kazand�rmak ve toplumsal yap�y� e�itimle olu�turmakt�r. Bu anlamda Cumhuriyet d�neminde e�itimin temel �zelliklerini 4 ba�l�k alt�nda toplamak m�mk�nd�r.

    1. ��retimin Birle�tirilmesi

    Cumhuriyet �ncesi e�itim kurumlar� mill� olmaktan uzakt�. Okullar, birbirine kapal� dikey kurulu�lar halinde �� ayr� kanalda (1.Mahalle mektepleri ve medreseler, 2- Tanzimat okullar�, 3 kolejler ve az�nl�k okullar�) yap�lanm��t�. Bu �� kanalda �� ayr� g�r���n, �� ayr� ya�am bi�iminin, hatta �� ayr� �a��n insan� yeti�tirilmekteydi. 3 Mart 1924�de 430 say�l� Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile de�i�im s�reci ba�lat�lm�� oldu. ��retimin Birle�tirilmesi anlam�na gelen bu yasan�n; e�itim sisteminin demokratikle�tirilmesi ve l�ikli�in eyleme d�n��t�r�lmesi olmak �zere iki temel �zelli�i bulunmaktad�r.

    2. E�itimin �rg�tlenmesi

    22 Mart 1926 y�l�nda ��kar�lan 789 say�l� Maarif Te�kilat�na Dair Yasa ile;

    *�T�rkiye�de hi�bir okulun Mill� E�itim Bakanl����n�n izni ve uygun g�r��� al�nmadan a��lamayaca��,

    *�Di�er Bakanl�klara ba�l� orta��retim kurumlar�ndaki ��retim programlar�n� da yapma g�revinin Mill� E�itim Bakanl����na ait oldu�u,

    *�Yerel y�netimlerce y�r�t�len meslek� teknik ��retim kurumlar�n�n Bakanl�k b�nyesine al�nmas�,

    *��lk��retim okullar�n�n �ehir, kasaba ve k�ylerde g�nd�zl�-yat�l� olarak, orta��retim okullar�n�n; liseler, orta okullar, ilk ��retmen okullar� ve k�y ilk ��retmen okullar� olarak d�zenlenmesi h�km� getirilmi�tir. Ayr�ca yasada y�ksek ve orta ��retmen okullar�na da yer verilmi�tir.

    Bakanl�k b�nyesinde bir �Dil Heyeti� ile bilim ve uzmanlardan olu�acak Talim ve Terbiye Kurulunun olu�turulmas� da bu yasa ile h�k�m alt�na al�nm��t�r.

     3. E�itimin Niteli�ini Geli�tirme

    Cumhuriyet d�neminde Heyet-i �lm�ye ve E�itim ��ras� ad� alt�nda e�itim toplant�lar� yap�larak, bu toplant�larda e�itimin niteli�ini geli�tirmeye y�nelik e�itim-��retim konular� tart���lm�� ve baz� temel ilkeler tespit edilmi�tir.

    Bu toplant�lardan ilki 1921 y�l�nda, Ankara�da top seslerinin duyuldu�u bir ortamda yap�lan 1. Maarif Kongresidir. Kongrenin e�itim tarihimiz i�inde �nemli bir yeri vard�r. Bu kongre okul ve ��renci durumunu g�zden ge�irmek, yap�lmas� gereken �al��malar� belirlemek ve e�itime Mill� bir y�n vermek amac�yla toplanm��t�r. Bu ��ra�ya yurdun her yan�ndan gelen 250�den fazla erkek ve bayan ��retmen kat�lm��t�r. Mustafa Kemal ise cepheden gelerek kongreyi a�m�� ve Mill� Maarif Te�kilat�n�n kurulmas�n� istemi�tir. �ura�da;

    1-Halk� e�itmenin devletin en �nemli ve en verimli g�revinin oldu�u,

    2-K�y ��retmenlerinin yeti�tirilmesi,

    3-�lkokul ve orta ��retim programlar�n�n d�zenlenmesi, kararlar� al�nm��t�r.

    Ayr�ca 3 kez (Temmuz 1923, Nisan 1924, Aral�k 1925-Ocak 1926) Heyet-i �lmiye toplanm��t�r. 1926 y�l�nda Talim ve Terbiye Kurulunun kurulmas� ile bu toplant�lar�n organizasyon g�revi Mill� E�itim �uralar� ad�yla bu Kurula verilmi�tir. �lki 1939 da olmak �zere, 1999 y�l�na kadar 16 Mill� E�itim �uras� toplanm�� ve e�itim programlar�ndan ��retmen yeti�tirmeye, e�itimin yap�sal d�zenlemesinden,� i�levsel�d�zenlemeye kadar �ok say�da konuyu geni� bir platformda tart��arak karara ba�lam�� ve e�itimimize yans�tm��t�r.�

    4. E�itimi Yayg�nla�t�rma

    Okur-yazar oran�n� y�kseltmek, ��retimi kolayla�t�rmak ve T�rk�e�yi ortak dil yapmak amac�yla 1928 y�l�nda L�tin temelli yeni bir alfabe kabul edili�tir. T�rk�e�nin yabanc� dillerin sarmal�ndan kurtar�lmas�, bilimin gere�ine g�re geli�tirilmesi ve yanl�� kullan�m�n�n �n�ne ge�ilmesi amac�yla 1931 y�l�nda T�rk Tarih ve 1932 �de de T�rk Dil Kurumu kurulmu�tur.

    *�Yeni alfabenin halka ��retilmesi i�in geni� bir okuma yazma faaliyeti ba�lat�lm��t�r.

    *�Ders kitaplar�, s�zl�kler, t�m bas�l� resmi yay�mlar yeniden haz�rlanm��t�r.

    *�G�nl�k dilde oldu�u gibi, bilimsel terimlerde de �ok geni� bir T�rk�ele�tirme faaliyetine girilmi�, okullarda ��retim bu yeni terimlerle yap�lm��t�r.

    Cumhuriyetin ilk y�llar�nda okur-yazar oran� %10 civar�nda idi. (Harf devrimi ile birlikte bu oran�n s�f�ra indi�i s�ylenebilir.) Bu sebeple Mill� E�itim Bakanl��� cumhuriyetin ilk y�llar�ndan itibaren uzun y�llar e�itimin alt yap�s�na d�n�k �al��malar yapm��t�r. Bu ba�lamda;

    *�Okur-yazar n�fusu art�rmak,

    *�Okul yapmak, yapt�rmak,

    *�Okullar� gerekli ara�-gere�le donatmak,

    *���retmen yeti�tirmek gibi niceli�e d�n�k �al��malar hep �n pl�nda olmu�tur (Tablo-1).

    Tablo 1. 1923�den G�n�m�ze E�itimle �lgili Genel Say�sal Durum

    Kaynak: MEB (2003-2). Mill� E�itim Bakanl��� Say�sal Veriler 2002-2003, s.13.

    5- Yasalarda E�itimin Amac�

    Cumhuriyet d�neminde e�itimin ba�l�ca amac�; her d�zeydeki okullarda ��rencilere cumhuriyet�i ve demokratik bir siyasi e�itim vermek olmu�tur. Cumhuriyetin ilk y�llar�nda yay�mlanan genelgelerde; �okullar Cumhuriyet esaslar�na sad�k kalmay� telkine mecburdur (12 Aral�k 1923)� ve ��ocuklar�m�z kalplerinde ve ruhlar�nda Cumhuriyet i�in fedakar olmak mefkuresini ta��mal�d�r (8 Eyl�l 1924)� ifadeleri yer almaktad�r. 1931 y�l�nda yay�mlanan bir ba�ka genelgede ise; �her dersin amac� ��rencileri, Mill� hayata intibak ettirmek ve onlar� T�rk milletine ve T�rkiye Cumhuriyetine azami derecede ba�l� ve azami derecede faydal� birer vatanda� haline getirmektir� denilerek e�itimin amac� a��klanm��t�r (Aky�z, 1982, s. 206-207).

    1973 tarihli 1739 say�l� �Mill� E�itim Temel Kanunu�nda T�rk Mill� E�itiminin genel ama�lar� ve T�rk Mill� E�itiminin Temel �lkeleri a��klanm��t�r (Resmi Gazete, 1973):

    T�rk Mill� E�itiminin genel amac�,T�rk Milletinin b�t�n fertlerini,

    1. (De�i�ik: 16/6/1983 - 2842/1 md.) Atat�rk ink�lap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atat�rk Mill�yet�ili�ine ba�l�;T�rk Milletinin Mill�, ahl�k�, insan�, manev� ve k�lt�rel de�erlerini benimseyen, koruyan ve geli�tiren; ailesini, vatan�n�, milletini seven ve daima y�celtmeye �al��an; insan haklar�na ve Anayasan�n ba�lang�c�ndaki temel ilkelere dayanan demokratik, l�ik ve sosyal bir hukuk Devleti olan T�rkiye Cumhuriyetine kar�� g�rev ve sorumluluklar�n� bilen ve bunlar� davran�� haline getirmi� yurtta�lar olarak yeti�tirmek;

    2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bak�mlar�ndan dengeli ve sa�l�kl� �ekilde geli�mi� bir ki�ili�e ve karaktere, h�r ve bilimsel d���nme g�c�ne, geni� bir d�nya g�r���ne sahip, insan haklar�na sayg�l�, ki�ilik ve te�ebb�se de�er veren, topluma kar�� sorumluluk duyan; yap�c�, yarat�c� ve verimli ki�iler olarak yeti�tirmek;

    3. �lgi, istidat ve kabiliyetlerini geli�tirerek gerekli bilgi, beceri, davran��lar ve birlikte i� g�rme al��kanl��� kazand�rmak suretiyle hayata haz�rlamak ve onlar�n, kendilerini mutlu k�lacak ve toplumun mutlulu�una katk�da bulunacak bir meslek sahibi olmalar�n� sa�lamak;

    B�ylece bir yandan T�rk vatanda�lar�n�n ve T�rk toplumunun refah ve mutlulu�unu art�rmak; �te yandan Mill� birlik ve b�t�nl�k i�inde iktisadi, sosyal ve k�lt�rel kalk�nmay� desteklemek ve h�zland�rmak ve nihayet T�rk Milletini �a�da� uygarl���n yap�c�, yarat�c�, se�kin bir orta�� yapmakt�r.

    T�rk Mill� E�itiminin 14 Temel �lkesi;

    ��Genellik ve e�itlik

    ��Ferdin ve toplumun ihtiya�lar�

    ��Y�neltme

    ��E�itim hakk�

    ��F�rsat ve imkan e�itli�i

    ��S�reklilik

    ��Atat�rk �nk�lap ve �lkeleri ve Atat�rk Mill�yet�ili�i

    ��Demokrasi e�itimi

    ��L�iklik

    ��Bilimsellik

    ��Pl�nl�l�k

    ��Karma e�itim

    ��Okul ile ailenin i�birli�i

    ��Her yerde e�itim

    olarak s�ralanm��t�r.

    6- ��retmen Yeti�tirme Stratejileri

    a) K�y Enstit�leri

    E�itimin yayg�nla�t�r�lmas� ve niteli�inin art�r�lmas� s�recinde K�y Enstit�leri �nemli bir rol oynam��t�r. K�rsal kesime y�nelik e�itim uygulamas�nda uygun ko�ullar�n olu�mas�n� sa�lamak amac�yla,�1936 y�l�nda �K�y E�itmeni Projesi� ba�lat�lm��t�r. Bu proje kapsam�nda, askerli�ini onba�� veya �avu� olarak yapan gen�ler, Ziraat Bakanl����n�n i�birli�iyle, modern tar�m tekniklerini uygulayan Mahmudiye Devlet �retme �iftli�i�nde yeti�tirilerek halk ile kentliler aras�ndaki bozuk dengeyi e�itlemek ve k�y halk�na pratik bilgi vermek amac�yla k�ylere g�nderilmi�tir. Bu uygulama daha sonra kurulan K�y Enstit�leri�ne ge�i�i kolayla�t�rm��t�r. 1937 ve 1939 y�llar�nda ��kar�lan yasalarla k�y e�itmeni yeti�tirme deneyimi yayg�nla�t�r�lm��t�r.

    17 Nisan 1940�ta �K�y Enstit�leri Yasas�� ��kar�larak k�y okullar�nda g�rev alacak olan ��retmenleri yeti�tirmek �zere kent ve kasabalardan uzak, geni� arazisi bulunan uygun yerlerde K�y Enstit�leri kurulmaya ba�lanm�� ve enstit�lerin ilk resm� ��retim program� 1943 y�l�nda yay�mlanm��t�r. 1942-43 ��retim y�l�nda da, K�y Enstit�leri�ne ��retmen, b�lge okullar�na y�netici, gezici ba���retmen ve ilk��retim m�fetti�i yeti�tirmek amac�yla Hasano�lan K�y Enstit�s� b�nyesinde Y�ksek K�y Enstit�s� a��lm��t�r.

    �K�y Enstit�leri sisteminin e�itimimize en b�y�k katk�s�, o g�ne kadar yaln�zca e�itim kitaplar�nda g�r�len, fakat geleneksel e�itimin etkisiyle, okula ve s�n�flara giremeyen e�itim ilke ve y�ntemlerini, do�an�n i�inde hayata ge�irmek olmu�tur. Bunlar�n somut birer �rne�ini vermi�tir. Buralarda binlerce ��retmen aday�, bunlar� bizzat ya�ayarak ��renmi�ler ve gittikleri okullara da bunlar� ta��m��lard�r� (http://www.meb.gov.tr/meb/hasanali/egitimekatkilari/koy enstitu.htm).

    K�y Enstit�lerinde kabul edilip uygulanan e�itim programlar�n�n temelinde; �retim i�inde e�itim-��retim, beceriye ve i�e dayal� e�itim ile g�zlem, deney, ara�t�rma, inceleme ve tart��man�n yer ald��� bir e�itim felsefesinin oldu�u�bilinmektedir. B�men�e (2002, s. 111-112) g�re ise, K�y Enstit�lerinde kabul edilip uygulanan e�itim anlay���, 1990 y�l�ndan sonra d�nyaca tart���lan ve �nerilen ��oklu zeka kuram�na dayal� ��retim� anlay���yla benzerlik g�stermektedir. Enstit�lerde do�ac� zeka ile ilgili becerilerin her g�n en �ok ger�ekle�tirilen oldu�u ve bir dersin ��retimi ile e�itsel kol faaliyetlerinde bedensel, m�zikal, s�zel, g�rsel, �zed�n�k, mant�k-matematik ve sosyal zekalar birbirleriyle b�t�nle�erek kullan�lm��t�r.

    K�y Enstit�leri o g�n�n T�rkiye �artlar�n�n do�urdu�u bir ger�ektir. Zira o d�nemde �zellikle k�rsal kesimde yap�, tar�m, hayvanc�l�k, ziraat vb. bilgisi yetersiz oldu�u i�in bu alanlarda faaliyetler olduk�a ilkel usullerle ger�ekle�tiriliyordu. K�y Enstit�leri bu alanlarda k�rsal kesim insan�n�n daha iyi �artlarda ya�ayabilecekleri, her alanda bilimsel bilgi birikiminin toplum hayat�yla birle�tirilmesinde bu okul mezunlar�n�n liderlik yapmalar� bekleniyordu.

    Di�er taraftan K�y Enstit�lerinin ��rencileri genellikle k�ylerdeki zeki �ocuklardan se�iliyordu. Bu durum bug�n�n de b�y�k sorunu olan k�y ve k�rsal kesimde ��retmen istihdam�n� b�y�k nispette ��z�me kavu�turuyordu. ��nk� k�y �artlar�ndan�gelen ve bu okullardan yeti�en mezunlar k�ylerde ya�amaya yabanc� olmad�klar� gibi, m�thi� bir azim ve yenilik�ilik pe�inde ko�uyorlard�. Toplumu yeni bir ya�am seviyesine ta��ma misyonu onlar� yapt�klar� i�ten onur ve b�y�k heyecan� duyan noktaya ta��yordu. Ayn� zamanda ihtiya� sahibi olan ancak okuma imkan� k�s�tl� k�y �ocuklar�n�n yat�l� olarak bu okullara kabul� e�itimde f�rsat e�itli�i ilkesinin bir uygulamas� olarak de�erlendirilmesi gerekir.

    K�y Enstit�lerinin sistem olarak oturmas� ve g�n�n �artlar�nda topluma hizmet sunmas� o g�n�n e�itim liderlerinin b�y�k gayretleriyle ger�ekle�tirilmi�tir. Bu e�itim liderlerinden Hasan �li Y�CEL�in K�y Enstit�lerinde heyecan uyand�ran azmi ve uygulamalar� ayr� bir inceleme konusudur.

    K�y Enstit�leri, kapat�ld�klar� 1953 y�l�na kadar 1308�i bayan 15 943�� erkek olmak �zere 17 341 k�y ��retmeni mezun etmi�tir. T�rk toplumunun ihtiya�lar�ndan do�an ve kendine �zg� bir model olan k�y enstit�leri �zerinde bir �ok boyutta,Nisan 1923 �de 13�� erkekler i�in, 7 si k�zlar i�in olmak �zere 20�ye indirilmi�tir. 1932-1933 ��retim y�l� ba��nda, ilk Muallim Mektepleri/�lk��retmen Okullar�, iki devreli alt� y�ll�k birer okul haline getirilmi�tir. �lk��retmen Okullar�n�n say�s�, 1940-1941 ��retim y�l�nda 27�ye, 1950-1951�de 31�e ��kar�lm��t�r.

    �ubat 1954�te yay�nlanan 6234 say�l� kanunla k�y enstit�leri, geleneksel �lk��retmen Okullar�yla birle�tirilmi�tir. 18 Mart 1970 tarih ve 44 nolu Talim ve Terbiye Kurulu karar� ile �lk��retmen Okullar� ortaokul �zerine 4, ilkokul �zerine 7 y�la ��kar�lm��t�r. 1976 y�l�nda �lk��retmen Okullar�n�n ��retmen yeti�tirme g�revleri �zerlerinden al�narak birer yat�l� klasik lise haline d�n��t�r�lm�� ve say�lar� da azalt�lm��t�r (Terzi, http://oyegm.meb.gov.tr/).

    90�l� y�llarda ��retmen Liseleri, y�ksek ��retimdeki ��retmen yeti�tiren kurumlar�n kayna��n� olu�turmak �zere yeniden g�ndeme gelmi�tir. Bug�n yabanc� dil haz�rl�k s�n�f� uygulamas�yla Anadolu ��retmen Lisesi ismi ile a��lan okul say�s� 100�� a�m��t�r.

    c) Y�ksek ��retmen Okullar�

    1959 y�l�na kadar lise ve dengi okullara ��retmen yeti�tirmek amac�yla kurulan tek okul �stanbul Y�ksek ��retmen Okulu�dur. T�rkiye�deki h�zl� n�fus art��� nedeniyle, h�zla say�lar� artan ve yenilerinin a��lmas� pl�nlanan liselerin ��retmen ihtiyac�n� kar��lamak i�in �e�itli tedbirler d���n�lm��t�r (Geli�li, 2001).

    I, III ve IV. Maarif �ura�lar�nda haz�rlanan ��retmen yeti�tirme ile ilgili raporlarda, orta��retimin ��retmen ihtiyac� i�in �stanbul Y�ksek ��retmen Okulu�nun geli�tirilmesi ve yeni bir modelle Ankara�da ikinci Y�ksek ��retmen Okulu�nun a��lmas� �nerilmi�tir.

    �stanbul�da tek olan Y�ksek ��retmen Okulu�na, hem fak�ltelerce a��lan giri�, hem de okulca a��lan yar��ma s�navlar�nda ba�ar�l� olanlar�n al�nmas� nedeniyle yeterli ba�vuru olmad��� g�r�lm��t�r. Bu okulun mezunlar ise �o�unlukla ��retmenlik d���nda g�revler �stlenmeyi tercih etmi�lerdir.

    Artan lise ��retmeni gereksinimini kar��lamak �zere 1959 y�l�nda Ankara�da ve 1964 y�l�nda �zmir�de iki yeni Y�ksek ��retmen Okulu a��lm��t�r. Bu okullar�n haz�rl�k s�n�flar�na �lk��retmen Okullar��n�n en ba�ar�l� ��rencileri se�ilerek al�nm�� ve haz�rl�k s�n�f�nda ilgili fak�lteye girebilecek d�zeye getirilmi�tir. (Terzi, http://oyegm.meb.gov.tr/).

    Y�ksek ��retmen Okullar��n�n kapat�lmas�yla ilgili olarak; �lk��retmen Okullar��n�n lise durumuna d��t���, b�ylece Y�ksek ��retmen Okullar��n�n ��renci kayna��n�n kurudu�u belirtilmi�, Y�ksek ��retmen Okulu ��rencilerinin hem fak�ltelerde lisans ��renimi g�rmelerinin, hem de ak�amlar� okulda meslek dersleri ��renimi g�rmelerinin yetersiz bir e�itim bi�imi oldu�u ifade edilmi�tir. Kapat�lma gerek�esi olarak; Y�ksek ��retmen Okullar��n�n bir t�r ��renci yurtlar�na d�n��t���, meslek derslerinin �o�u kez yap�lmad���, bu okullar�n i�levini yitirdi�i �eklinde kanaatler olu�mu��ve 1970�li y�llar�n sonunda kapat�lm��t�r (Geli�li, 2001).

    d) E�itim Enstit�leri

    �lk kez 1926-1927 ��retim y�l�nda, ortaokul T�rk�e ��retmeni yeti�tirmek �zere, Konya�da iki y�l s�reli olarak Orta Muallim Mektebi a��lm��t�r. Bu okul, e�itim enstit�lerinin temelini olu�turmu�tur. An�lan okul, 1927-1928 ��retim y�l�nda Pedagoji B�l�m� eklenerek Ankara�ya ta��nm��t�r. 1928-1929 ��retim y�l�nda Matematik, Fiziki ve Tabii �limler, Tarih-Co�rafya b�l�mleri eklenmi� ve ��retim s�resi iki y�l haz�rl�k bir bu�uk y�l meslek e�itimi olmak �zere �� bu�uk y�la ��kar�lm��t�r. 1929-1930 ��retim y�l�nda okulun ad� Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstit�s� olarak de�i�tirilmi�tir. 1932 y�l�nda bir y�l� haz�rl�k olmak �zere, ��retim s�resi d�rt y�la ��kar�lm��t�r ve Resim-��, ile Beden E�itimi B�l�mleri a��lm��t�r. 1934-1935 ��retim y�l�nda haz�rl�k s�n�flar� kald�r�lm��t�r. Enstit�de, 1937-1938�de M�zik B�l�m�, 1941-1942�de Frans�zca , 1944-1945�te �ngilizce, 1947-1948� Almanca B�l�mleri a��lm��, ��retim s�resi M�zik, Resim-��, Beden E�itimi B�l�mleri ��, di�er b�l�mler iki y�l olarak d�zenlenmi�tir. 1968-1969 ��retim y�l�nda t�m b�l�mler �� y�l olarak d�zenlenmi�tir. 1979-1980 ��retim y�l�nda E�itim Enstit�lerinde ��retim s�resi d�rt y�la ��kar�lm�� ve 1982 y�l�ndan sonra �niversitelere ba�lanm��t�r.

    e) �ki Y�ll�k E�itim Enstit�leri

    Temel e�itimin 1. kademesine, s�n�f ��retmeni yeti�tirmek �zere, 1974-1975 ��retim y�l�ndan itibaren �lk��retmen Okullar� b�nyesinde lise ve ��retmen liselerine dayal� iki y�ll�k e�itim enstit�leri a��lm��t�r. Bu geli�meye paralel olarak, daha �nce de belirtildi�i �zere eski ��retmen okullar� 1973-1974 ��retim y�l�ndan itibaren liseye d�n��t�r�lm��t�r.

    �ki y�ll�k e�itim enstit�lerinin say�s� Kas�m 1975�te 33, 1976�da 50�ye ula�m��t�r. Bu okullar genellikle �niversite se�me s�navlar�nda d���k puanl� ��rencilerin gittikleri kurumlar olmu�tur. �ki y�ll�k e�itim enstit�lerine 80 bini a�k�n ��renci al�nm��, sonra da bu birikimi eritmek amac�yla, ders y�llar� ��er haftal�k h�zland�r�lm�� ��retim programlar�na s��d�r�lm��t�r. �ki y�ll�k e�itim enstit�leri 20 Temmuz 1982�de e�itim y�ksek okullar�na d�n��t�r�l�p, �niversitelerin b�nyesinde bulunan e�itim fak�ltelerine ba�lanm��t�r.

    B- 90�LI YILLARDAN G�N�M�ZE E��T�M UYGULAMALARI

    Mill� E�itim Bakanl����nda 1990 y�l�ndan itibaren d�nyadaki geli�me ve de�i�meler dikkate al�narak e�itimin �e�itli alanlar�na y�nelik yap�lan projelerle bir dizi �al��malar ba�lat�lm��t�r. Bu projelerin baz�lar� sonu�lan�rken baz�lar� devam etmektedir.

    1. Mill� E�itimi Geli�tirme Projesi (MEGP)

    Mill� E�itim Sisteminde kaliteyi art�rmak amac�yla 1990 y�l�nda ba�lat�lan Mill� E�itimi Geli�tirme Projesi �� hedef belirlemi�tir:

    1- ��retmen e�itiminde kaliteyi ve ge�erlili�i art�rarak OECD �lkeleri ortalamas�na yakla�t�rmak

    2-��lk ve orta��retimde kaliteyi art�rarak ��renci ba�ar�s�n� OECD �lkeleri ortalamas�na yakla�t�rmak

    3-�E�itim y�neticilerinin y�netim ve i�letme becerilerini geli�tirerek kaynak kullan�m�nda daha ekonomik ve etkili olabilmeyi sa�lamak.

    MEGP Kapsam�nda yukar�da ifade edilen �� hedefi ger�ekle�tirme boyutunda �al��malar ger�ekle�tirilmi�tir.

     1.1. ��retmen Yeti�tirmede Kalite

    Projenin ama�lar� 1996 y�l�nda yeniden g�zden ge�irilerek, ��retmen yeti�tirme sisteminde yenile�meyi sa�layacak �ekilde geni�letilmi�tir. Proje kapsam�nda; MEB ve Y�K i� birli�inde s�rd�r�len �al��ma sonucunda e�itim fak�ltelerinde yeniden yap�lanmaya gidilmi�tir.

    *�Okul�ncesi ve ilk��retim ��retmenlerinin lisans d�zeyinde,

    *�Orta��retim ��retmenlerinin ise baz� bran�larda 4 y�ll�k lisans ve

    *�Fen, matematik ve sosyal alan ��retmenlerinin ise tezsiz y�ksek lisans (3,5+1,5 y�l veya 4+1,5 y�l) e�itimi ile yeti�tirilmesi esas� getirilmi�tir.

    ��retmenlerin genel ve ortak yeterliliklerini �l��lebilir bi�imde ortaya koyabilmek amac�yla MEB ve ��retmen yeti�tiren y�ksek��retim kurumlar� temsilcilerinden olu�an ��retmen yeterlik g�stergelerinin tespiti �al��mas� sonu�land�r�lm�� ve rapor halinde kamu oyuna a��klanm��t�r. A��klanan ��retmen yeterlilikleri; 1. E�itme-��retme yeterlilikleri, 2. Genel k�lt�r bilgi ve becerileri ve 3. �zel alan bilgi ve becerileri olmak �zere �� ana ba�l�kta toplanm��t�r.

    1.2. Akreditasyon �al��malar�

    Her �ocu�un nitelikli bir ��retmen taraf�ndan yeti�tirilmesi i�in gerekli olan kalite g�vence sistemi anlam�na gelen akreditasyon ile ilgili MEB ve ��retmen yeti�tiren y�ksek ��retim kurumu temsilcilerinden olu�an bir �al��ma grubu olu�turulmu�tur. Bu grup, pilot olarak se�ilen ODT�, Anadolu, �ukurova, Gazi, Dokuz Eyl�l ve Karadeniz Teknik �niversitelerinin e�itim fak�ltelerinde �al��malar�n� s�rd�rmektedir.

    MEGP�nin uyguland��� s�re i�erisinde merkez� ve yerel d�zeyde 12.542 faaliyet d�zenlenmi� ve 998.203 ��retmen hizmet i�i e�itimden ge�irilmi�tir. Ayr�ca MEB merkez �rg�t� ve il mill� e�itim m�d�rl�klerini birbirine ba�layacak Y�netim Bilgi Sistemi (MEBS�S) olu�turulmu�tur. Konu ile ilgili merkez ve ta�ra �rg�t� personeli e�itimden ge�irilmi� ve Sistem faaliyete ge�irilmi�tir. 2003 y�l� ��retmen atamalar� MEBS�S�in bir alt sistemi olan �LS�S veri taban� kullan�larak e-atama ger�ekle�tirilmi�tir. Bu uygulama ile hi�bir ��retmen aday�, hem kuyruklarda bekleme stresi ya�amam��, hem de kurum olarak yakla��k bir trilyon tasarruf sa�lanm��t�r.

    1.3. Okul Geli�im Modeli (Pl�nl� Okul Geli�imi)

    Okul Geli�im Modeli ile okullarda hedeflenen, pl�nl� �al��ma sisteminin yerle�mesini sa�lamakt�r. Okul Geli�im Modeli birbirini izleyen on ad�mla ger�ekle�mektedir. �ocuklar�m�za daha nitelikli bir e�itim sunabilmek i�in okullar�n oldu�u kadar �niversitelerin, e�itime hizmet veren b�t�n sekt�rlerin ve �zellikle de velilerin, okullar�n geli�imine katk�da bulunmalar� bir ihtiya� durumuna gelmi�tir. �Pl�nl� Okul Geli�im Modeli� ile bu sorumlulu�un payla��laca�� ve i�birli�i i�erisinde �al��arak okullar�n her g�n daha iyiye ula�acaklar� beklenmektedir. Bu model, M�fredat Laboratuar Okullar�(MLO)�nda uygulanmakta, di�er okullarda da yayg�nla�t�rma �al��malar� devam etmektedir (MEB, 1999-1).

    Pl�nl� okul geli�imi modeli uygulamalar�nda �ne ��kan bir boyutun da i�birliklerini geli�tirilmek oldu�u g�r�lmektedir. Okul-aile i�birli�i bunlar�n ba��nda gelmektedir. Bu boyutun Mill� E�itim �uralar�n�n tart��t��� konular aras�nda g�rmek m�mk�nd�r.

    ���nc� Mill� E�itim �uras��nda, (daha �nce ilkokullardaki �Himaye Heyetleri�nin yerini alacak olan) okul-aile i�birli�ini kurmak amac�yla ilk, orta ve lise basama��ndaki her okulda bir �Okul-Aile Birli�i� kurulmas� �uraya sunulmu�, bu birliklerin hangi problemler �zerinde �al��acaklar� belirtilmi� ve okul m�d�r�n�n okul-aile birliklerinin as�l �ye ve ba�kan� olmas� kabul edilmi�tir (MEB, 1991, s.49,93).

    2. Temel E�itim Program� (TEP)

    Temel E�itim Program�, h�k�metin yeni temel e�itim stratejisini uygulayaca�� bir eylem program�d�r. TEP; okul �ncesi e�itim, ilk��retim, ��rencilere y�nelik meslek� rehberlik hizmetleri, ��rencilere ��retim materyalleri sa�lama, yeti�kin e�itimi, �zel e�itim ve sosyal yard�mlar� i�eren kapsaml� bir e�itim yat�r�m� program�d�r.

    TEP�in faaliyetleri, her biri bir�ok alt faaliyeti kapsayan d�rt b�l�mden olu�maktad�r.

    1. Temel E�itim Kapsam�n�n Yayg�nla�t�r�lmas�,

    2. Temel E�itim Kalitesinin Art�r�lmas�,

    3. Program Y�r�tme Deste�i,

    4. �zleme ve De�erlendirme.

    3. E�itim Y�netiminde Kalite

    MEGP, kaliteli e�itim ��retim programlar� ve kaliteli ��retmen yeti�tirme sistemi yan� s�ra sistemin bilgili, kaliteli y�neticilere sahip olmas� gere�ini vurgulam�� ve bu alanda bir dizi �al��ma ba�lat�lmas�n� �ng�rm��t�r. Bu kapsamda, Mill� E�itim merkez ve ta�ra te�kilat� y�netimini de�erlendirerek geli�tirmek, b�ylece e�itim sisteminde etkinli�in ve verimlili�in dolay�s�yla kalitenin art�r�lmas� �al��malar� daha bir h�z kazanm��t�r.

    VII. Be� Y�ll�k Kalk�nma Pl�n��nda e�itim sistemimizin yap�lanmas�ndan ve i�leyi�inden kaynaklanan sorunlar�n hal� �nemini korudu�u ve sorunlar�n giderilmesi i�in e�itim y�netiminde yeniden yap�lanmaya gidilmesi gerekti�i belirtilmi�tir. Bu tespit do�al olarak e�itim y�netiminde insana de�er veren, kaynaklar� etkili ve verimli kullanan, s�rekli geli�meyi politika olarak benimseyen, e�itim payda�lar�n�n e�itim y�netiminde karar alma s�re�lerine kat�l�m�n� esas alan yeni bir y�netim felsefesinin kabul�n� sab�rla ve heyecanla uygulamay� zorunlu k�lm��t�r.

    Yukar�da belirtilen y�netim felsefesini kar��layan toplam kalite y�netimi (TKY) anlay���n�n MEB�de uygulanmas� ile kurumsal anlamda ya�anan yap�sal ve i�levsel problemlerin giderilebilece�i, hizmet kalitesi ve personel yeterlili�i a��s�ndan ya�anan sorunlar�n ��z�lebilece�i d���n�lmektedir. TKY�nin d�nya genelinde ba�ar�l� sonu�lar�n�n olmas� da bu d���nceyi kuvvetlendirmektedir.

    3.1. TKY Uygulama Y�nergesi ve Projesi

    MEB merkez, ta�ra ve yurt d��� te�kilat� ile ba�l� okul ve kurumlarda y�r�t�len faaliyetlerin �Toplam Kalite Y�netimi� anlay���yla ger�ekle�tirilmesine ili�kin esas ve usulleri d�zenlemek amac�yla��Toplam Kalite Y�netimi Uygulama Y�nergesi (MEB. Tebli�ler Dergisi,1999 Say�s�: 2506) ve TKY Uygulama Projesi� haz�rlanm��� ve y�r�rl��e konmu�tur.

    E�itim sisteminin TKY�anlay���yla y�netilmesi durumunda kurumsal a��dan;

    *�Kaynaklar�n etkili ve verimli �ekilde kullan�m�n�n�sa�lanmas�,

    *�E�itim personelinin ekip �al��mas� anlay��� ile ve s�rekli kendini yenileyerek, art� de�er yaratmada grup dinamizminin olu�turulmas�,

    *���renen birey, ��renen organizasyon felsefesinin yerle�tirilmesi,

    *��ocuklar�m�z�n ve gen�lerimizin iyi insan, iyi meslek adam� ve iyi vatanda� olarak yeti�melerinin yan�nda, �evreleriyle ve d�nya ile rekabet edebilme becerisini kazanmalar�,

    *�Bilgiye �nem verilmesi, bilginin �retilmesi, payla��lmas� yan�nda bilgi ve teknolojinin etkin kullan�lmas�,

    *�Hizmetin gerek �retiminde, gerekse t�ketiminde rol alan �insana� de�er verilmesi ve bireyin toplumla birlikte de�erlendirilmesi,

    *�E�itim hizmetlerinden yararlananlar�n beklentileri kar��lanarak memnun olacaklar� kaliteli bir e�itim hizmeti sunulmas�,

    *�Merkez ve ta�ra te�kilat�nda hizmet alan ve�hizmet veren taraflar�n olu�turacaklar� kurullar ve ekiplerle y�netimde kat�l�mc� bir yakla��m�n ger�ekle�tirilmesi,

    *�Kurumsal anlamda demokratik k�lt�r�n olu�umuna katk�da bulunulmas�,

    *�S�re�lerin rasyonelle�tirilmesi

    *�Kurumun s�re�lerinin s�rekli sorgulanarak hatalar�n saptanmas� ve �nlem al�nmas�,

    *�Hizmet sunumunun g�venilir ve g�ncel olmas�,

    *�Uygun bir kurum k�lt�r�n�n olu�turulmas�,

    *�Her okulun kalite kurulu, kalite geli�tirme ekibi ve kalite �emberleri arac�l��� ile sorunlara ��z�m getirilmesi

    sa�lanm�� olacakt�r.

    Kurum �al��anlar� a��s�ndan ise;

    *�Kurum i�i koordinasyon sa�lanarak, �al��anlar�n birbirlerini hizmet sunumundan yararlanan bireyler olarak g�rmelerinin �zendirilmesi ve i� m��teri bilincinin geli�tirilmesi,

    *�Kurum �al��anlar� aras�nda i�birli�ine ve g�vene dayal� bir anlay���n olu�turulmas�,

    *�Bilgi ak��� ve kat�l�mc�l�kla �� doyumuna ula��lmas�,

    *�Karar verme yetki ve sorumluluk alman�n �zendirilmesi,

    *�A��k ve objektif bir de�erlendirme yap�larak, personelin eksiklerini g�rmeleri ve kendilerini yeti�tirmeleri

    beklenmektedir.

    MEB�de kaliteye d�n�k �al��malar artarak s�rmektedir. TKY�de hedef okulda/s�n�fta kaliteyi yakalamak olarak belirlenmi�tir. E�itimde kalitenin yakalanmas� ile T�rkiye�de toplumsal hayat�n her alan�na kalitenin gelece�i bir ger�ektir. Yeti�tirilen her ��renci sahip oldu�u kalite bilincini istihdam edilece�i i� koluna ta��yabilecek veya hizmet ve mal talep ederken en �nemli kriteri kalite olacakt�r. Bu durumda kalitenin hayat�n her alan�nda aran�r bir olgu olmas� sa�lanacakt�r.

    3.2.  MEB�de TKY Uygulama S�reci

    E�itim y�neticilerinin y�netim ve i�letme becerilerini geli�tirerek, kaynak kullan�m�nda daha ekonomik ve etkili olabilmeyi sa�lamak �zere; e�itim sisteminin TKY yakla��m� ile y�netilmesine ili�kin gerekli e�itim ve uygulamaya y�nelik projelendirme faaliyetleri yap�lm��t�r.

    MEB�de TKY uygulama s�recinde bir sivil toplum �rg�t� olan T�rkiye Kalite Derne�i (KalDer) ile Mill� E�itim Bakanl��� aras�nda ��yiniyet Bildirgesi� imzalanm��t�r. �yiniyet Bildirgesi; Ulusal Kalite Hareketine kat�lan t�m kurum ve kurulu�larla imzalanan ve Ulusal Kalite Hareketine kat�l�m�n ana �artlar�n� i�eren temel dok�man niteli�indedir.

    TKY uygulamalar� �er�evesinde, birimlerin �zde�erlendirmelerini bir modele g�re yapmalar� istenmektedir. Bakanl�k olarak �zde�erlendirmelerde kullan�lacak modelin EFQM (Avrupa Kalite Y�netimi Vakf�) taraf�ndan geli�tirilen �M�kemmellik Modeli� olmas� kararla�t�r�lm��t�r.

    TKY Uygulama Projesi �er�evesinde bakanl�k merkez te�kilat�nda TKY uygulamalar�na ili�kin 3 a�amal� bir ge�i� �ng�r�lm�� ve 1. ve 2. a�amada yer alan baz� birimler �zde�erlendirme �al��mas�n� tamamlam�� ve iyile�tirme��al��malar�n� s�rd�rmektedirler. Bu �er�evede birimlerde Kalite Kurulu (KK) ve Kalite Geli�tirme Ekibi (KGE) olu�turulmu�tur. KK, KGE�nin verece�i mevcut durum analizine g�re birimin stratejik pl�n�n� haz�rlamakta ve yap�lan geli�tirme faaliyetlerinin sonu�lar�n� de�erlendirmektedir. Di�er taraftan KGE birimde yap�lan i� ve i�lemler ile �retilen hizmetlerin kalitesini geli�tirmeye y�nelik al�nmas� gereken �nlemleri;

    *�Birim taraf�ndan al�nacak �nlemlerle yap�lacak iyile�tirmeler,

    *�Bakan onay� ile yap�labilecek iyile�tirmeler ve

    *�Mevzuat de�i�ikli�i ile sa�lanabilecek iyile�tirmeler

    olarak �� kategoride ele al�r ve KK�ya sunar (MEB, 1999-2).

    3.3. E�itim Faaliyetleri

    TKY kapsam�nda e�itimlere �st y�netimin bilgilendirilmesine y�nelik e�itim programlar�yla ba�lanm��t�r.

    Bug�ne kadar merkezden ba�lanarak, il, il�e y�neticileri ile okul m�d�rleri ve ilk��retim m�fetti�lerini i�ine alacak �ekilde 20 binin �zerinde e�itim y�neticisi ve deneticisi konu ile ilgili (MEB ve T�rkiye Kalite Derne�i (KalDer) uzmanlar�, �niversite ��retim �yeleri kaynakl�) e�itimde TKY seminerlerine al�nm��t�r (MEB, 2003-1).

    3.4. TKY Uygulamalar�n�n Yayg�nla�t�r�lmas�

    MEB ta�ra te�kilat�nda TKY uygulamalar� ile �Pl�nl� Okul Geli�imi Uygulamalar�n�n Yayg�nla�t�r�lmas�� �al��malar�n�n paralel y�r�t�lmesi sa�lanm��t�r. TKY uygulama i�lem basamaklar� ile Pl�nl� Okul Geli�imi Uygulama i�lem basamaklar� uyumla�t�r�lm��t�r.

    TKY uygulamalar�nda hedef s�n�ftaki ��renci oldu�u i�in, ta�ra te�kilat�nda d�zenlenecek e�itimleri organize etmek, personeli bilgilendirmek ve okullar�m�za rehberlik yapmak �zere illerin b�y�kl�kleri dikkate al�narak 205 TKY il format�r� yeti�tirilmi�tir.

    Ta�ra Te�kilat�nda TKY uygulamalar�na katk� sa�lamak amac�yla �MEB Ta�ra Te�kilat� TKY Uygulama Projesi K�lavuzu� haz�rlanm��t�r. K�lavuzda okul ve kurumlarca yap�lmas� gereken �al��malar ayr�nt�l� olarak belirtilmi�tir. Ayr�ca�k�lavuzda, m�kemmellik modelinde yer alan kriterler ba�lam�nda �� y�ll�k perspektif �izilmi� ve her y�l�n asgari hedefleri belirlenmi�tir.

    2002 y�l�nda KalDer taraf�ndan d�zenlenen 3. Kamu Kalite Sempozyumunda �Kamuda Kalite �d�l��ne ba�vuran MEB merkez te�kilat�ndan E�itimi Ara�t�rma ve Geli�tirme Daire Ba�kanl��� (EARGED) ile �stanbul-Kad�k�y Anadolu Lisesi J�ri Te�vik �d�l� alm�� ve ayr�ca 3 okulumuz da �d�l s�recinde saha ziyaretine kalm��t�r.

    4. E�itimde Yerelle�me ve Kat�l�mc�l�k

    Haz�rlanan �Mill� E�itim Bakanl��� E�itim B�lgeleri ve E�itim Kurullar� Y�nergesi� (MEB Tebli�ler Dergisi, 1999 Say�s�: 2506) ile de�i�ik t�r ve derecedeki e�itim kurumlar�n�n T�rk Mill� E�itiminin genel ama� ve temel ilkeleri do�rultusunda i�levlerini y�r�t�rken;

    * Birbirlerini tamamlamalar� ve uygun b�y�kl�kte bir b�t�n olu�turmalar�,

    * E�itim personeli ve fiziki kapasiteyi, ders ara� gerecini ortak, etkili ve verimli kullanmalar�,

    Okulun i� ve d�� ��eleri ile yerel�y�netimlerin, �zel sekt�r ve g�n�ll� kurulu� temsilcilerinin e�itimde karar alma s�re�lerine belli oranlarda katk� ve kat�l�m�n� ger�ekle�tirmeleri ve etkile�im ve payla��m� en �st seviyeye ula�t�rmalar�,

    *E�itim kurumlar�n�n �evre ile b�t�nle�meleri ve �evrenin �v�n� kayna�� haline gelmeleri,

    *Bu kurumlar�n akademik �evre ile her alanda i� birli�ine gitmeleri ve e�itim standartlar�n� y�kseltmeleri,

           E�itim kurumlar�n�n her ya�ta insan�n her zaman yararlanaca�� �bilgiye eri�im merkezleri� olmalar�,

           B�ylece e�itimde kalitenin y�kseltilmesi ve bunun s�reklili�inin sa�lamas�

    amac�yla; n�fusu 30 000�e kadar olan yerle�im yerleri bir e�itim b�lgesi olarak belirlenmi�tir. Ayr�ca bu say�n�n �zerindeki yerle�im yerlerinde; okul t�rleri ve ��renci say�lar�, okullar�n donan�m� ile di�er tesislerin kapasitesi, ula��m kolayl��� ve g�venli�i, co�rafi b�t�nl�k, ileti�im ve koordinasyon kolayl��� vb. �l��tler dikkate al�narak e�itim b�lgesi olu�turma komisyonunca bir il�ede ve il merkezinde birden fazla e�itim b�lgesi olu�turulabilece�i h�kme ba�lanm��t�r.

    Bu d�zenleme ile yerel d�zeyde kat�l�m sa�lamak �zere; okulda ���renci Kurulu�, �Okul Z�mre Ba�kanlar� Kurulu� ile E�itim b�lgesinde �E�itim B�lgesi Dan��ma Kurulu�, �E�itim B�lgesi M�d�rler Kurulu� ve �E�itim B�lgesi Z�mre Ba�kanlar� Kurulu� olu�turularak e�itim yerel d�zeyde problemlerinin ��z�m� hedeflenmi�tir.

    5. Yap�lacak Faaliyetlere �li�kin Genel Stratejiler

    1997 y�l�nda ba�lat�lan; t�m e�itim d�zey ve t�rlerinde, �a��n gereklerine ve toplumun gereksinimlerine uygun, ��renci merkezli e�itim ��retim yap�lmas�, hi�bir nedenle hi�bir�bireyin e�itim s�reci d���nda kalmamas� ve ��retmenlerin mesleki geli�im ve istihdam ko�ullar�n�n iyile�tirilmesini sa�layacak �ok y�nl� ve geni� kapsaml� e�itim reformu 2000�li y�llarda da s�rd�r�lecektir. Bu ama�la gelece�e d�n�k Bakanl���m�z�n yapaca�� �al��malara ili�kin temel stratejiler �u �ekilde belirlenmi�tir (MEB, 2001, s.59-60):

    Genel Stratejiler;

    ��E�itimin her kademesinde teknolojinin sa�lad��� olanaklardan, �zellikle bilgisayar teknolojisinden azami �l��de yaralan�larak, uzaktan e�itim y�ntemleri geli�tirilecektir.

    ���ncelikle ilk��retim kurumlar�nda olmak �zere e�itimin her kademesinde bilgisayar destekli e�itim yayg�nla�t�r�lacak ve okullar�n 21. y�zy�l�n gereklerine uygun ara� ve gere�lerle donat�lmas� sa�lanacakt�r.

    ��E�itimin her kademesinde ��retmen gereksiniminin kar��lanabilmesi amac�yla; mevcut ��retmen yeti�tirme sistemi yan�nda, ilk��retim kurumlar� ile y�r�t�lmekte olan ��retmen yeti�tirme projesi s�rd�r�lecek; ayr�ca kaynak ve �cret yetersizli�i nedeniyle yeterli say�da ��retmen istihdam edilemeyen alanlarda, daha iyi ko�ullarda, s�zle�meli stat�de ��retmen istihdam�na y�nelik �al��malar yap�lacakt�r.

    ��E�itim kurumlar�n�n ba�ar� de�erlendirmesi i�in TKY�yi de dikkate alan, performans �l��m�ne dayal� bir model geli�tirilecektir.

    ��E�itimin kalitesini do�rudan etkileyen fiziki alt yap�, donan�m, e�itim program�, ��retmen a��s�ndan e�itim kurumlar�n�n yeterli d�zeye getirilebilmesi i�in finansman olanaklar� geli�tirilecek ve var olan kaynaklar etkin kullan�lacakt�r.

    ��E�itimin yayg�nla�t�r�lmas�nda merkezi y�netimin yan� s�ra yerel y�netimler, g�n�ll� kurulu�lar ve �zel sekt�r�n katk�s�n�n sa�lanmas� i�in gerekli �al��malar yap�lacakt�r.

    ��E�itim sisteminde kaynak kullan�m�nda verimlilik sa�lanabilmesi i�in e�itim b�lgeleri uygulamas�n�n etkinli�i art�r�lacakt�r.

    ��Rehberlik hizmetleri, okul�ncesinden ba�lanarak e�itimin her kademesinde etkin bir �ekilde uygulanacakt�r.

    SONU�

    Sonu� olarak MEB, cumhuriyetin kurulu�undan itibaren cumhuriyetin temel niteliklerinin hayata ge�irilmesinde �rnek ve �nder olmu�tur. Bu �zelli�ini bug�n de s�rd�rmenin gayreti i�indedir.

    MEB �zellikle son y�llarda insan kaynaklar� y�netiminden, hizmette kalitenin art�r�lmas�na kadar bir �ok alanda benimsedi�i ve y�r�tt��� projelerle di�er kamu kurum ve kurulu�lar�na �rnek olacak uygulamalar i�indedir.

    KAYNAK�A

    AKY�Z, Y. (1982). T�rk E�itim Tarihi (Ba�lang��tan 1982�ye). Ankara: Ankara �niversitesi E�itim Bilimleri Fak�ltesi Yay�nlar�, No:114.

    B�MEN, N. T. (1999). Okulda �oklu Zeka Kuram�. Ankara: Pegem A Yay�nc�l�k Tic. Ltd. �ti.

    GEL��L�, Y. (2001). ��retmen Yeti�tirmede Ankara Y�ksek ��retmen Okulu Uygulamas�. Ankara: Mill� E�itim Dergisi, Say�: 149

    PALAZO�LU, A. B. (1999). Atat�rk��n E�itimle �lgili D���nceleri. Ankara: Mill� E�itim Bakanl��� E�itim Ara�lar� ve Donat�m Dairesi Ba�kanl��� Yay�n�.

    MEB. (1991). 3. Mill� E�itim �uras�. �stanbul: Mill� E�itim Bakanl��� Yay�nlar�, no: 2310. Mill� E�itim Bas�mevi.

    ............... Mill� E�itim Bakanl��� Toplam Kalite Y�netimi Uygulama Y�nergesi. Tebli�ler Dergisi, Cilt:62, Say�: 2506, Kas�m 1999.

    ............... Mill� E�itim Bakanl��� E�itim B�lgeleri ve E�itim Kurullar� Y�nergesi. Tebli�ler Dergisi, Cilt:62, Say�: 2506, Kas�m 1999.

    ............... (1999-1). Okul Geli�im Modeli Pl�nl� Okul Geli�imi. Ankara: Mill� E�itim Bakanl��� E�itim Ara�t�rma ve Geli�tirme Dairesi Ba�kanl��� Yay�nlar�,No: 038.

    ............... (1999-2). MEB Merkez Te�kilat� TKY Uygulama Projesi. Y�netimi De�erlendirme ve Geli�tirme Dairesi Ba�kanl���.

    ............... (2001). 2002 Y�l� Ba��nda Mill� E�itim. Ankara: Mill� E�itim Bakanl��� Ara�t�rma, Pl�nlama ve Koordinasyon Kurulu Ba�kanl��� Yay�n�.

    ............... (2003-1). TKY Uygulamalar� Raporu ve Brifing Notlar�. Personel Genel M�d�rl��� Y�netimi De�erlendirme ve Geli�tirme Dairesi Ba�kanl���.

    ............... (2003-2). Mill� E�itim Say�sal Veriler 2002-2003. Ankara: Mill� E�itim Bakanl��� Ara�t�rma, Pl�nlama ve Koordinasyon Kurulu Ba�kanl��� Yay�n�.

    ............... Mill� E�itim Temel Kanunu. Resmi Gazete, Yay�m Tarihi: 24/06/1973. Say�s�: 14574. Numaras�: 1739.

    ............... K�y Enstit�leri. http://www.meb.gov.tr/meb/hasanali/egitimekatkilari/koyenstitu.htm

    TERZ�, H. T�rkiye�de ��retmen Yeti�tirmenin Tarih�esi. http://oyegm.meb.gov.tr/

    * MEB Personel Genel Md.l��� Y�netimi De�erlendirme ve Geli�tirme Dairesi B�k.
    ** ��retmen

    Yazı kaynağı : dhgm.meb.gov.tr

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap