Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız

    1 ziyaretçi

    bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız bilgi90'dan bulabilirsiniz

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Uydular,bir gök cisminin çekiminde kalarak onun çevresinde dolanan ve onunla birlikte Güneş çevresinde dönen daha küçük gök cisimleridir.

    başarılar

    Yazı kaynağı : eodev.com

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Bir gök cisminin uydu olduğunu gezegenin etrafında dönüyorsa bu bir uydudur diyoruz. Bir gök cisminin uydu olup olmadığını yörüngesinden anlayabiliriz. Gök cismi bir gezegen etrafında dönüyorsa uydu, güneş etrafında dönüyorsa gezegendir diyebiliriz.

    Uydu, bir gezegenin ya da başka bir uydunun etrafında belirli bir yörüngede dönen gök cismi. Yapay uydulardan ayırmak amacıyla doğal uydu veya tabii uydu olarak da adlandırılır. Dünya'nın tek doğal uydusu Ay'dır. "Ay" sözcüğü, cins isim olarak doğal uydu anlamında da kullanılır.

    Bir uydu, etrafında dolandığı gezegenden daha küçük boyuttadır fakat diğer gezegenlerden büyük olabilir. Örneğin Jüpiter’in uydularından biri olan Ganimet, Merkür gezegeninden daha büyüktür. Dünya’nın uydusu Ay, gökyüzünde rahatlıkla görülmektedir. Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün uydusu olan diğer gezegenlerdir.

    Merkür ve Venüs gezegenlerinin ise uyduları yoktur.

    Yazı kaynağı : www.koylerim.com

    Bir gök cisminin uydu olduğunu nasıl anlarsınız?

    Bir Gök Cisminin Uydu Olduğunu Nasıl Anlarsınız?

    Milli Eitim Dergisi-160


    �zet

    Bu ara�t�rman�n amac�, ilk��retim 6. s�n�f ��rencilerinin astronomiyle ilgili; evren, g�ne� sistemi, gezegen, y�ld�z, uydu, y�r�nge ve g�ne� kavramlar�n� anlama d�zeylerini ve bu kavramlarla ilgili yan�lg�lar�n� ortaya ��karmakt�r. Ara�t�rma i�in se�ilen kavramlar, ilk��retim sosyal bilgiler m�fredat program�ndan al�nm��t�r. Ara�t�rmada nicel ve nitel ara�t�rma y�ntemleri birlikte kullan�lm��t�r. Se�ilen astronomi ile ilgili kavramlar�n ��renciler taraf�ndan anla��lma d�zeylerini tespit etmek i�in pilot �al��ma yard�m�yla bir anket geli�tirilmi�tir. Haz�rlanan bu ankette yer alan sorular daha �ok, k�sa cevapl� ve a��k u�lu sorular �eklindedir. Bu anket, Trabzon il merkezinde ve Ak�aabat il�esinde bulunan be� ilk��retim okulunun 11-12 ya� gurubunda olan 6. s�n�f ��rencileri aras�ndan rastgele se�ilen 150 ��renciye uygulanm��t�r. Bununla birlikte ��rencilerin kavramlar hakk�ndaki anlamalar�n� daha derinlemesine incelemek amac�yla 10 ��renci ile de yar� yap�land�r�lm�� formda  m�lakat yap�lm��t�r. Ara�t�rma sonunda, ��rencilerin ara�t�r�lan kavramlar� yeterli d�zeyde anlayamad�klar� ve bu kavramlarla ilgili bir�ok kavram yan�lg�s�na sahip olduklar� tespit edilmi�tir. Ara�t�rmada, bu kavramlar�n ��rencilere ��retiminde ve ��rencilerin ��renmesinde ba�ar� sa�lanamad��� g�r�ld���nden, program geli�tirme uzmanlar�na ve bu kavramlar�n ��retimine ili�kin ��retmenlere baz� �nerilerde bulunulmu�tur.    

    Anahtar S�zc�kler: Sosyal bilgiler ��retimi, astronomi kavramlar�, anlama d�zeyi, kavram yan�lg�s�

    Giri�

    Kavram, insan zihninde anlaml� hale gelen farkl� obje ve olgular�n de�i�ebilen ortak �zelliklerini temsil eden bir bilgi yap�s�, olarak tan�mlanmaktad�r (�lgen, 2001). Bununla birlikte literat�rde, kavramla ilgili bir�ok farkl� tan�mlara rastlanm��t�r. Genel olarak kavram, ortak �zelliklere sahip belirli bir s�n�f�n veya nesneler grubunun ya da eylemlerin genellikle bir kelime ile ifade edilmesiyle olu�an genel bir d���nce, olarak d���n�lebilir. Ayr�ca kavramlar, genellenen ve soyut sembollerdir; objelerin, belirli bir s�n�f�na ait b�t�n bilgilerimizin  �zetlenmi� halidir (Martorella vd., 1972), �eklindeki tan�mlar bunlardan baz�lar�d�r.          

    ��renciler k���k ya�larda fiziksel ve sosyal d�nyay� kendi deneyimleri ile tan�yarak, zihinlerinde ger�ek bilimsel d���ncelerden farkl� bir d���nce s�reci olu�tururlar. Onlar�n zihinlerinde nesnelere ve olaylara ait olu�turduklar� kavramlar, bilimsel olarak kabul g�rm�� kavramlardan farkl�l�k g�steriyorsa bu kavramlara kavram yan�lg�lar� ad� verilir (B�y�kkasap vd., 1998). Bir�ok ara�t�rmada belirtildi�i gibi ��renciler  sahip olduklar� bu kavram yan�lg�lar�n� de�i�tirme konusunda genelde �ok tutucudurlar ve de�i�ikli�e diren� g�sterirler (B�y�kkasap vd., 1998; Cin, 1999; Driver, 1989; Harwood ve Jackson 1993; Platten, 1995). Driver (1983), ��rencilerin kendi zihinlerinde olu�turduklar�, bu bilimsel ger�eklerle ba�da�mayan d���nceleri �kavram yan�lg�s�� olarak de�il de �alternatif kavramlar� olarak adland�r�lmas�n�n daha do�ru olaca��n�  ileri s�rm��t�r. ��nk� bu alternatif kavramlar�n ��retim etkinliklerine kat�lmadan �nce ��renciler taraf�ndan geli�tirildi�ini, kavram yan�lg�lar�n�n ise ��retim s�reci sonunda yanl�� anlamalara ba�l� olarak  ortaya ��kan yanl�� d���nceler oldu�unu belirtmi�tir. Alternatif kavramlar, �ocuklar�n k�s�tl� bilgilerinin organize edilmesiyle olu�ur (Novak, 1998). ��rendikleri bu bilgi par�alar�, genellikle birbiriyle ba�lant�l� olmay�p, bireysel deneyim sonucunda ortaya ��kmaktad�r (Ekiz, 2001). ��retimdeki ama� ��rencilere do�ay� tan�tmak, etraflar�nda olup bitenleri g�zlemlemelerini sa�lamak ve mant�k s�zgecinden ge�irip yorumlamalar�na yard�mc� olmakt�r. Fakat bunu yaparken �ocu�un bildikleri ve bilmedikleri b�y�k �nem ta��r. Etkili ��retme-��renme faaliyeti �ocu�un �nceden ne bildi�ine dayan�r (G�rel ve G�rdal, 2002). Bu d���nceyi ilk olarak ifade eden, anlaml� ��renme teorisinin kurucusu olan David Ausebel�dir.  Ausebel�e g�re, ��renmeye etkide bulunan en �nemli fakt�r ��rencinin ne bildi�idir. Bunu tespit etmek ve ona g�re ��retim yapmak gerekir (Ekiz, 2001). White ve Gunstone ise etkili ��renmeyi, kavram de�i�imini veya inan� de�i�imini i�ine alan, ��rencilerin kendini ifade etme becerilerinin te�vik edildi�i ve kendi ��renmelerinde sorumluluk sahibi oldu�u ��renme bi�imi olarak a��klam��lard�r (Driver, 1989). 

    Kavramlar�n, ��renciler taraf�ndan alg�lanabilmesi i�in onlar�n �n bilgilerinin yeterli olmas�, etkin olarak kavramlar� ve o kavramlar aras�ndaki ili�kileri d���nmeleri de gereklidir (Demirel, 2000). Okullarda mill� e�itimin ama�lar�n�n ger�ekle�ebilmesi i�in kavramlar�n kazand�r�lmas�na �nem verilir. Mill� e�itimin ama�lar� ne denli ger�ekle�irse, ki�ilerin topluma daha kolay uyum sa�layabilecekleri ifade edilmektedir (�zy�rek, 1984). Temel kavramlar�n yeterli d�zeyde anla��lmas�n�n daha ileriki konular�n ��renilebilmesinde yard�mc� oldu�u de�i�ik ara�t�rmac�lar taraf�ndan savunulmaktad�r (Harwood ve Jackson 1993; Platten, 1995). Bu nedenle ��rencilerin astronomi kavramlar�n� anlama d�zeylerinin ortaya ��kar�lmas�, bu kavramlar hakk�ndaki g�r��lerinin ve yanl�� anlamalar�n�n  belirlenmesi etkili bir sosyal bilgiler ve  co�rafya ��retimi a��s�ndan b�y�k bir �neme sahiptir. Yap�lan bir�ok �al��mada, ��rencilerin Fizik� ve Be�er� Co�rafya�ya ait konular� ��renebilmeleri, co�raf� d���ncelerini geli�tirebilmeleri i�in temel kavramlar� kazanm�� olmalar�n�n gerekli oldu�u vurgulanm��t�r (Do�anay, 2002; Graves, 1975; Harwood ve Jackson 1993; Platten, 1995). Bununla birlikte ayn� ya�ta ve ayn� zihinsel d�nemde olan �ocuklar�n co�raf� kavramlar� anlama seviyeleri �ok farkl�l�k g�sterebilmektedir (Platten, 1995).

    �lkemizde sosyal bilgiler ve co�rafya  ��retiminde, �ahin�in (2001) ara�t�rmas� d���nda ��rencilerin astronomik  kavramlar� anlama d�zeyleri ve bunlar hakk�ndaki g�r��lerini ortaya ��karmay� ama�layan  ara�t�rmalara pek  rastlanamam��t�r.  Buna kar��l�k uluslararas�  literat�rde  bu alandaki �al��malara b�y�k �nem verildi�i g�r�lm��t�r. Bu �al��malarda de�i�ik e�itim seviyesindeki  ��rencilerin, Fizik� ve Be�er� Co�rafya konular�na ait temel kavramlar� ve astronomiyle ilgili kavramlar� (Harwood ve Jackson, 1993; Klein, 1982; Platten, 1995; Sheridan, 1968; Vosniadou, 1991) anlama d�zeyleri ve ��rencilerdeki kavram yan�lg�lar� ara�t�r�lm��t�r. Bu ara�t�rmalar sonunda ��rencilerin soyut co�raf� konular� ve astronomik kavramlar�  anlamakta zorland�klar�, bir�ok kavram yan�lg�lar�na sahip olduklar� belirlenmi�tir. Mill� E�itim Bakanl���n�n Sosyal Bilgiler i�in haz�rlad��� m�fredatlar�n temel ama�lar�ndan biri de temel kavramlar�n kazand�r�lmas�d�r (Anonim, 1998). Bu �al��mayla temel kavramlar�n anla��lmas�ndaki, aksakl�klar�n ve eksikliklerin neler oldu�u, bilimsel olarak ortaya ��kar�lmaya �al���lacakt�r.

    Bu �al��ma, ilk��retim 6. s�n�f ��rencilerinin astronomiyle ilgili; evren, g�ne� sistemi, gezegen, y�ld�z, uydu, y�r�nge, g�ne� kavramlar�n� anlama seviyelerini ve kavram yan�lg�lar�n� tespit etmek i�in yap�lm��t�r. Ara�t�rma �ncesinde bu kavramlar�n tespitinde ilgili literat�r�n taranmas� yan�nda, d���nceleri al�nan sekiz sosyal bilgiler ��retmeninin bu kavramlar�n ��retiminde zorluklar ya�ad�klar�n� ifade etmeleri etkili olmu�tur. S�z� edilen  astronomiyle ilgili temel  kavramlar�n ��renciler taraf�ndan ne seviyede ��renildi�inin bilimsel olarak ara�t�r�lmas�, �lkemiz sosyal bilgiler ve co�rafya ��retiminin bu alan�nda mevcut bulunan eksikli�in giderilmesine katk� yapaca��na inan�lmaktad�r.  

    �al��mada,  �ilk��retim 6. s�n�f sosyal bilgiler program�nda yer alan astronomiyle ilgili kavramlar�n bu seviyede ��renim g�ren ��renciler taraf�ndan anla��lma d�zeyleri nedir?�, sorusuna yan�t aranm��t�r. Bunun yan�nda  cevapland�r�lmaya �al���lacak di�er soru ise, �anket ve m�l�kat sorular�na verilen cevaplara g�re, ��rencilerin astronomiyle ilgili  kavramlar hakk�ndaki yan�lg�lar� nelerdir?�,  �eklindedir.       

    Ara�t�rman�n Metodolojisi Ve Metotlar�

    Bu �al��mada nicel ve nitel ara�t�rma metodolojileri birlikte kullan�lm��t�r. Nicel ve nitel ara�t�rma metodolojilerinin ve bunlara  ba�l� metotlar�n bir �al��ma i�inde birlikte kullan�lmas�n�n ara�t�rman�n do�as�na g�re m�mk�n oldu�u belirtilmektedir (Bryman, 1988; Ekiz, 2003). �al��man�n nicel boyutunda, daha geni� �rneklemi ara�t�rmaya katmak i�in �o�unlu�u a��k u�lu sorulardan olu�an bir anket uyguland�. Nitel boyutunda ise, ��rencilerin astronomik kavramlar hakk�nda g�r��lerini derinlemesine incelemek amac�yla ��rencilerle m�l�kat yap�ld�. Ara�t�rmada birden �ok metodun kullan�lmas� yoluyla ara�t�rman�n g�venirlili�inin artt�r�lmas� ama�lanm��t�r (Ekiz, 2003). Harwood ve Jackson (1993), �ocu�un kavramsal anlama d�zeyini tam olarak a���a ��karabilmek i�in yaln�z bir metodun kullan�m�n�n hatal� olaca��n� yapt�klar� ara�t�rmada  belirtmi�lerdir.

    Trabzon ilindeki b�t�n ilk��retim okullar� ara�t�rman�n evreni olarak belirlenmi�tir. Bu �al��maya kat�lan �rneklem gurubu, �rneklem se�me tekniklerinden �ans (random) y�ntemine g�re belirlenmi�tir. E�er evrende objeler benze�ik iseler, ayn� nedenlere dayanarak de�i�im da��l�m g�steriyorlarsa ve e�it de�i�ime sahip iseler, �rneklemi �ans y�ntemi ile se�mede yarar vard�r (Kaptan, 1993). Bu �al��ma, Trabzon ilindeki  �� merkez, bir il�e ve bir k�y ilk��retim okulu olmak �zere toplam be� okuldaki 150 ��renciyi kapsamaktad�r. Trabzon merkezdeki okullardan biri m�fredat laboratuvar okulu (MLO), biri merkez di�eri ise mahalle ilk��retim okuludur. Ara�t�rmaya katmak �zere, bu okullardaki 6. s�n�f ��rencileri aras�ndan rastgele 100, Ak�aabat il�esi ve k�y�ndeki iki ilk��retim okulundan ise 50 ��renci se�ilmi�tir (bkz. Tablo-1). �rneklemin, fizik� yeterlili�i ve sosyoekonomik �evresi farkl� olan okullardan se�ilmesine dikkat edilmi�tir.  

                     

    Veri Toplama Metotlar�          

    Ara�t�rmada ��rencilerin bilgi d�zeylerini tespit etmek amac�yla ara�t�rmac�lar taraf�ndan haz�rlanm��, �o�unlu�u k�sa cevapl� a��k u�lu sorulardan olu�an anket kullan�lm��t�r. Bununla birlikte ��rencilerin kavramlar hakk�ndaki g�r��lerini daha derinlemesine incelemek amac�yla m�l�kat metodu uygulanm��t�r. M�l�kat yap�lan ��renciler, Trabzon ili merkezinde bulunan bir ilk��retim okulundaki 6. s�n�f ��rencileri aras�ndan, ara�t�rmac�lar taraf�ndan notlar� s�n�f ortalamas�n�n alt�nda,  �zerinde ve s�n�f ortalamas�nda  olan, sosyal ileti�imi iyi olan ��renciler aras�ndan se�ilmi�tir. Kavram anlama d�zeyi ile ilgili �al��malarda (Klein,1982; Sneider ve Pulos, 1983) m�l�kat metodunun yayg�n olarak kullan�ld��� g�r�lmektedir. ��rencilerin kavramlar hakk�ndaki bilgi d�zeylerini belirlemek, yanl�� anlamalar�n� ortaya ��karmak amac�yla konu ile ilgili literat�r taranarak 8 soruluk a��k u�lu yaz�l� bir anket geli�tirilmi�tir. Ankette yer alan sorular �o�unlukla bilgi ve kavrama d�zeyini belirlemek amac�yla haz�rlanm��t�r.

    Yap�lan m�l�kat ile ara�t�rmada kullan�lan anketin aras�nda paralellik sa�lanabilmesi amac�yla m�l�kat sorular� anket sorular�na benzer �ekilde haz�rlanmaya �al���lm��t�r.Anket sorular� uygulanmadan �nce 13 ��renci ile pilot �al��ma yap�lm��t�r. Bu pilot �al��mada ��rencilere her kavramla ilgili bilgi, kavrama ve uygulama d�zeyinde sorular sorulmu�tur. Pilot �al��mas� sonucunda ��renci cevaplar� de�erlendirilerek, ifade bozuklu�u olan veya  anla��lmayan di�er sorular tespit edilmi�tir. Bu sorular�n anla��lmas�n� sa�layacak  daha anla��l�r ve a��k ifadelere yer verilmi�tir. Ara�t�rmada kullan�lan ankette, ��renciler i�in se�ilen kavramlar� genel olarak onlar�n ne d�zeyde anlad�klar�n� belirlemek amac�yla onlara; �evren  denince akl�n�za ne geliyor?�, �g�ne� sistemi ne demektir?�, �eklinde sorular sorulmu�, bunun yan�nda  kavrama d�zeyinde sorulara da yer verilmi�tir.

    M�l�kata ba�lamadan �nce ��rencilere, yap�lan �al��ma hakk�nda k�sa bir bilgi verilmi� ve m�l�kat sorular�na verdikleri cevaplar�n notlar�n� etkilemeyece�i anlat�larak ��renciler rahatlat�lmaya �al���lm��t�r. Ayr�ca, ��rencilerle rahatlamalar�n� sa�lamak amac�yla konuyla ilgili olmayan konu�malarda bulunulmu�tur. M�l�katta kaydetme arac� olarak teyp kullan�ld���ndan, ara�t�rman�n eti�i a��s�ndan ��rencilerden izin istenmi�tir. ��rencilerin haz�r olduklar�na karar verildikten sonra m�l�kat sorular� ��rencilere y�neltilmi�tir. Ara�t�rmada yar� yap�land�r�lm�� m�l�kat y�ntemi kullan�lm�� daha �nceden belirlenmi� ana sorular etraf�nda gerekli g�r�len yerlerde, �neden?� �ni�in?� �biraz daha a��klar m�s�n?� gibi sorularla ��rencilerin anlamalar�n� ve d���ncelerini ortaya ��karmada  yard�mc� olabilecek sorular sorulmu�tur. Ancak bunlar, y�nlendirici sorular de�ildir (Ekiz, 2003).

    Verilerin Analizi

    Ankette yer alan sorulara verilen cevaplarlardan elde edilen sonu�lar ayr� ayr� incelenmi�tir. ��rencilerin cevaplar�na g�re anlama seviyeleri kategoriler haline getirilmi�tir. Anlama d�zeylerini belirlemeye y�nelik �al��malarda ��rencilerin cevaplar�na g�re anlama seviyeleri kategoriler halinde incelenmektedir (Harwood ve Mcshane, 1996; Platten, 1995). Bu �al��mada kullan�lan anlama seviyelerini g�steren s�n�fland�rmalar (kategoriler) literat�rden de yararlan�larak a�a��da a��klanan �ekilde  belirlenmi�tir:

    1- Anlama: Soru ile ilgili bilimsel cevab�n b�t�n y�nlerini i�eren cevaplar� i�ermektedir.

    2- S�n�rl� anlama: Ge�erli olan bilimsel cevab�n bir ya da birka� y�n�n� i�eren fakat b�t�n y�nlerini i�ermeyen cevaplar� kapsamaktad�r.

    3- Anlamama: Soruyu aynen tekrarlama, ilgisiz ya da a��k olmayan cevaplar bu kategoride yer almaktad�r.

    4- Yanl�� anlama: Ge�erli olan bilimsel cevaplara alternatif olan ��renci cevaplar� bu kategoride toplanm��t�r. Bu kategorideki ��renci cevaplar� �ok de�i�ik olabilir ve genellikle bilimsel ger�eklere uymayan farkl� ��renci anlamalar�n� i�erir.

    5- Cevap vermeme: Bo� b�rakma, �bilmiyorum� ya da �unuttum�, �eklinde verilen cevaplar bu kategoride toplanm��t�r.

    ��rencilerin m�l�kat sorular�na verdikleri cevaplar anket sorular�n�n analizinde kullan�lan ve bu b�l�m i�inde daha �nce  a��klanan  kategorilere g�re incelenmi�tir. M�l�katlarda anlamama kategorisine uygun  cevaplar olamad���ndan m�l�kat analizlerinde bu kategoriye de�inilmemi�tir.  Her bir kategoriye uygun �rnek olabilecek ��renci cevaplar� hi�bir de�i�ikli�e u�rat�lmadan okuyucuya aynen yans�t�lm��t�r (Ekiz, 2003). Ara�t�rman�n eti�i a��s�ndan m�l�kata kat�lan ��rencilerin kimli�i gizlenmi� ve ��rencilere takma isimler verilmi�tir.

    Bulgular Ve Yorumlar

    ��rencilerin ara�t�r�lan kavramlar� ne d�zeyde anlad���n� belirlemek amac�yla ankette toplam sekiz soru  y�neltilmi�tir. Bunun i�in bulgular s�ras�yla; evren kavram�yla ilgili, g�ne� sistemi kavram�yla ilgili, y�ld�z ve gezegen kavramlar�yla ilgili, y�r�nge kavram�yla ilgili,  ��rencilerin anlama d�zeyleri �eklinde 4 ba�l�k alt�nda ve buna ba�l� olarak sorular ile birlikte sunulmu�tur. Anket ve m�l�kat metotlar� birlikte kullan�ld���ndan ve elde edilen verilerin �oklu�undan dolay�, bulgular  detayl� bir bi�imde verilmeye �al���lm��t�r.

    Evren Kavram�yla �lgili ��rencilerin Anlama D�zeyleri              

    ��rencilerin evren kavram�n� anlama seviyelerini �l�mek i�in onlara ankette iki soru y�neltilmi�, ayr�ca ��rencilerle  bu kavramla ilgili olarak m�l�kat yap�lm��t�r. Anket sonu�lar�  tablo 2�de, m�l�kat sonu�lar� tablo 4�te g�sterilmi�tir.

    Soru-1: Evren denince akl�n�za ne geliyor? A��klay�n�z.

    Tablo-2�de g�r�ld��� �zere  bu soruya ��rencilerden 40 tanesi (%26,7�si) anlama kategorisine giren cevap vermi�tir; �evren denince akl�ma uzay gelir. Uzay denince de b�y�k bir bo�luk, i�inde y�ld�zlar, gezegenler, ve galaksiler akl�ma gelir�, cevab�nda oldu�u gibi ��renciler evrenin sonsuz bir uzay bo�lu�u oldu�unu ve i�inde bir�ok y�ld�z, gezegen, uydu gibi g�k cisimlerinin bulundu�unu belirtmi�lerdir. Genel olarak ��rencilerde g�r�len s�n�rl� anlamalarda ise;  evren kavram�n�n bir veya birka� y�n�n� belirtmi�ler,  evrenin sadece bir uzay bo�lu�u oldu�unu ya da  sadece y�ld�zlardan veya gezegenlerden olu�tu�unu belirten cevaplar verdikleri tespit edilmi�tir; �evren denince akl�ma s�n�rs�z bo�luk geliyor�, gibi. Anlamama d�zeyindeki cevaplarda da ��rencilerde belirgin d���ncelerin olu�mad��� dikkat �ekmektedir. Bunlardan baz� cevaplar; �evren, insanlar bir y�n�n� bulmas�na evren denir, evren olmasayd� gitti�imiz y�nleri bulamazd�k�, �kutubun dik olan k�sm�na evren denir�,   bi�imindedir.

    ��rencilerde bu kavram ile ilgili bir�ok yan�lg�n�n g�r�ld���, bu kavram� etkili bir �ekilde ��renemedikleri i�in bireysel anlama ve d���nceler olu�turduklar� ve bunlara inand�klar� tespit edilmi�tir; �d�nyan�n uydusudur�, �evren denince akl�ma d�nya geliyor�, �evren denince akl�ma g�ky�z� geliyor�, �kendi ekseni etraf�nda d�n�� yapan�, cevaplar�ndan anla��laca�� gibi evren ile d�nya kavram�n� veya benzer uzayla ilgili kavramlar� ayn� anlamda kullanm��lard�r. B�t�n g�k cisimlerinin ve y�ld�z sistemlerinin evren i�inde yer ald���n� kavrayamam��lard�r.

    Soru-2:   a-Evren  b-Y�ld�z  c-Gezegen  d-Uydu

                  Yukar�da verilenleri b�y�kten k����e do�ru s�ralay�n�z.

                  1���..              2����      3�����.       4�����.

    Tablo-2�de g�r�ld��� gibi ��rencilerin 30�u (%20�si) anlama d�zeyinde cevaplar vererek s�ralamay� do�ru bir �ekilde yapm��lard�r. Bu soruya do�ru yan�t veren ��rencilerin bu kavramlar ile ilgili yeterli d�zeyde do�ru bilgilere sahip oldu�u belirtilebilir.  ��rencilerde g�r�len s�n�rl� anlamalarda ise, ��renciler ilk s�raya evreni koyduklar� halde di�er g�k cisimlerini yanl�� s�raya yerle�tirmi�lerdir. Bu soruya ��rencilerden 64�� (% 42�si) yanl�� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Burada yer alan cevaplarda ��rencilerden 25�i gezegeni, 22�si uyduyu ve 17�si y�ld�z� ilk s�raya koymu�tur. Soruya b�t�n ��renciler cevap vermi�lerdir. Bu veriler �����nda ��rencilerin bu kavramlar aras�ndaki farklar� ve bu kavramlar�n �zelliklerini tam olarak anlayamad�klar� s�ylenebilir.   

    G�ne� Sistemi Kavram�yla �lgili ��rencilerin Anlama D�zeyleri               

    ��rencilerin  g�ne� sistemi  kavram�n� anlama seviyelerinin �l�mek amac�yla ankette iki soru y�neltilmi�, ayr�ca ��rencilerle  bu kavramla ilgili olarak m�l�kat yap�lm��t�r.Anket sonu�lar� tablo 3�te m�l�kat sonu�lar� tablo 4�te g�sterilmi�tir.
     

    Soru-3: G�ne� sistemi ne demektir? A��klay�n�z

    Tablo-3�te g�r�ld��� gibi ��rencilerden 27�si (%18�i) bu soruya  anlama kategorisine giren cevaplar vermi�ler,  g�ne� sistemini ve bu sistemin elamanlar�n� do�ru bir bi�imde a��klam��lard�r;  �g�ne�in etraf�nda belli s�rayla d�nen (dola�an) gezegenler ve uydular�, �g�ne� ve g�ne�in �ekim etkisi alt�nda bulunan g�k cisimlerinin olu�turdu�u sistemdir�, bi�iminde cevaplar vermi�lerdir. Anlama kategorisinde cevap veren ��rencilerden sadece 3��, gezegenlerin g�ne� �evresinde d�nmesini belirtirken g�ne�in �ekim g�c�ne ili�kin anlamalar g�stermi�lerdir.  

    Ayn� soruya cevap veren ��rencilerden 39�u (%26�s�) s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Bu kategoride yer alan; �g�ne�in, gezegenlerin toplam��, cevab�nda g�r�ld��� gibi g�ne� ve gezegenlerden olu�an topluluk oldu�u, sistemde yer alan g�k cisimleri belirtmekte fakat bunlar�n bir uyum i�inde hareket ettiklerine dair  d���nceler verilmemektedir.  Soruya ��rencilerden 3 tanesi (%2�si ) anlamama kategorisine  giren cevaplar vermi�tir. Bunlardan baz�lar�; �g�ne� sistemi g�ne�in d�nyaya verdi�i  ���nlar�, �g�nd�z d�nyan�n ayr�nt�lar� bir cisim�, �eklindedir. ��rencilerden 49�u (%32,7�si) yanl�� anlama g�steren  cevaplar vermi�lerdir. Bu yanl�� anlamalar ise; g�ne� sisteminin g�ne� ile ayn� anlamda kullan�lmas� ve g�ne� sisteminin d�nyam�za �s� ve ���k veren bir g�k cismi olarak d���n�lmesidir. Ayr�ca,  �g�ne� en b�y�k �s� ve ���k kayna��d�r buna g�ne� sistemi denir�, �g�ne� sistemi �s� ve ���k kayna�� olan bir sistemdir,�  cevaplar�nda g�r�ld��� �zere g�ne�i veya gezegenleri g�ne� sisteminin kendisi olarak g�stermi�lerdir. ��rencilerden 32�si (21,3��) anketteki 3. soruya cevap vermemi�tir.  Bu soruyu cevaps�z b�rakan ��rencilerin bu kavramla ilgili g�r��lerinin olmad��� veya bildiklerini ifade edebilecek kadar s�zel yeteneklerinin geli�medi�i kan�s�na var�labilir.            

    Soru-4: G�ne� sistemi i�indeki gezegenler ni�in g�ne�in �evresinde d�nerler? A��klay�n�z.      

    Tablo-3�te g�r�ld��� �zere ��rencilerden 12�si (%8�i) ankette yer alan bu soruya  anlama d�zeyinde cevaplar vermi�lerdir. Bu kategoride yer alan ��renciler;�g�ne� sistemi i�indeki gezegenler �u y�zden d�ner; g�ne�in �ekim g�c� fazlad�r�, cevab�nda g�r�ld��� gibi g�ne�in gezegenlerden b�y�k oldu�unu ve �ekim g�c�n�n daha fazla oldu�unu ifade etmi�lerdir. ��rencilerden 37�si (%24,7�si)  s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Bu cevaplarda sorunun tam kar��l��� olmasa da bilimsel olarak do�ru kabul edilebilir cevaplar bu gruba dahil edilmi�tir. �G�ne�e  yak�n olduklar� i�in g�ne� �evresinde d�nerler�, cevab�nda oldu�u gibi ��renciler g�ne�e yak�n oldu�u i�in gezegenlerin onun etraf�nda d�nd���n� belirtmi�ler, fakat nedenini a��klamam��lard�r. Anlamama d�zeyinde cevap veren 6 ��renci (%4��) �g�ne�in i�indeki gezegen oldu�u i�in�, cevab�nda oldu�u gibi a��k olmayan ve bilimsel bilgilerle tutars�z cevaplar vermi�lerdir.

    ��rencilerden �nemli bir �o�unlu�u 66�s� (%42,7�si)  yanl�� anlama d�zeyinde cevaplar vermi�lerdir. Bu kategoride; �g�ne� �evresindeki d�n���yle gece g�nd�z olu�ur�,  �rne�inde oldu�u gibi ��renciler soruda ge�en olay� d�nyan�n hareketlerine g�re yorumlam��lard�r; �g�ne�i ayd�nlatmak i�in� �eklindeki ��renci cevab�nda oldu�u �zere baz� ��renciler g�ne� ve gezegen aras�ndaki ba�� bilimsel ge�erlili�i olmayan ifadelerle a��klamaya �al��m��lard�r. Yine bir�ok ��renci gezegenlerin g�ne� �evresinde �s� ve ���k almak i�in d�nd���n� ifade etmi�lerdir. Bu ifadelere �rnek; �g�ne�ten ���k al�p d�nyaya yans�t�yorlar. ��nk� gezegenler d�nerek �s�n�n her tarafa yay�lmas�n� sa�lar�, bi�iminde olan cevaplard�r. ��rencilerden 29�u (%19,3��) ise bu soruyu bo� b�rakm��lard�r.

    ��rencilerin Evren ve G�ne� Sistemi �le �lgili M�l�kat Sorular�na Verdikleri Cevaplardan Elde Edilen Bulgular

    ��rencilere evren ve g�ne� sistemiyle  ilgili m�l�katta y�neltilen sorular ve bunlar�n sonu�lar�  tablo 4�te a��klanm��t�r. Yap�lan m�l�katlarda anlamama kategorisine uygun cevaplar olmad��� i�in sonu�lar a��klan�rken bu kategori ��kar�lm��t�r. ��rencilerin sorular�na verdikleri cevaplardan �rnek g�sterilirken baz� k�saltmalar kullan�lm��t�r. �rne�in, A: Ara�t�rmac�, �: ��renci.

    ��rencilerin g�ne� sistemi ve evren hakk�ndaki anlama d�zeylerini tespit etmek amac�yla ��rencilerle yap�lan m�l�katta onlara; �evren ile g�ne� sistemi ayn� �ey midir?�, sorusu y�neltilmi�tir. Bu soruya  �hay�r� veya �de�ildir�, �eklinde cevap veren ��rencilere ayr�ca, �aralar�ndaki farklar nelerdir?�, sorusu y�neltilmi�tir. Tablo-4�te g�r�ld��� gibi, ��rencilerden 6�s� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�ler, g�ne� sisteminin evrenin i�inde bulundu�unu ve evrenin g�ne� sisteminden daha b�y�k ve s�n�rs�z oldu�unu s�ylemi�lerdir. �rne�in; g�ne� sistemi evrenin i�indedir. Samanyolu, galaksi.... ve i�inde hava olmayan bir uzay bo�lu�udur. G�ne� sistemi ise �s� ve ���k kayna�� g�ne� ve onun etraf�nda d�nen gezegenlerden olu�ur (Ufuk).                                                                        

    M�l�katta yer alan bu soruya  s�n�rl� anlama d�zeyinde cevaplar veren ��renciler de sadece evrenin b�y�k oldu�unu belirtmi�ler, ancak g�ne� sisteminin evrenin bir par�as� oldu�unu ifade edememi�lerdir. A�a��daki diyalog buna �rnek olarak g�sterilebilir;

    A: G�ne� sistemi ile evren ayn� �ey midir?

    �: G�ne� sistemi ile evren ......ayn� �ey de�ildir.

    A: Aralar�ndaki farklar nelerdir?

    �: G�ne� sistemi evrenden daha k���kt�r.

    A: Biraz daha a��klar m�s�n?

    �:..........................(cevap yok) (Ay�e).

    M�l�kata kat�lan ��renciler taraf�ndan ankette g�r�len yanl�� anlamalara benzer d���nceler ileri s�r�lm��t�r. Bunlardan biri; g�ne� sistemi yans�tabildikleri......... g�ne� sistemi i�indeki gezegenler y�ld�zlar ve ay g�ne�ten �s� ve ���k ald��� i�in evren de, g�ne�e de uzak olabilir. Bu y�zden �s� ve ���k  alamayabilirler. Bu y�zden g�ne� sistemi ve evren de�i�ik olur (Emin).

    ��rencilerle yap�lan m�l�katlarda y�neltilen ikinci soruya tablo-4�te g�r�ld��� gibi 5 ��renci anlama d�zeyinde cevaplar vermi�lerdir. Anlama d�zeyindeki cevaplarda  ��renciler, g�ne� sistemindeki g�k cisimlerini ve bunlar aras�ndaki ili�kiyi bilimsel anlamaya uygun olarak a��klam��lard�r. �rne�in;

    A: G�ne� sistemi denince akl�na ne geliyor?

    �: G�ne� sistemi ..... G�ne� etraf�nda d�nen gezegenler.

    A: G�ne� sistemi i�inde neler bulunur?

    �: Gezegenler, y�ld�zlar......

    A: Peki g�ne� sistemi i�indeki g�k cisimleri hareket ederler mi? Yoksa sabitler midir?

    �: G�ne�in etraf�nda hareket ederler.

    A: Nas�l hareket ederler?

    �: Hepsinin bir y�r�ngesi var, d�nerler, g�ne�in etraf�nda (Ufuk).

    Burada verilen ��renci cevab�nda da g�r�ld��� �zere anlama ve s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar veren  ��rencilerin hepsi, g�ne� sistemi i�inde g�ne�ten ba�ka bir�ok y�ld�z oldu�unu belirtmi�lerdir. M�l�kata kat�lan ��rencilerden 3��, g�ne� sitemi ile ilgili yukar�da yer alan sorulara s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. ��rencilerden 2�si de g�ne� sistemiyle ilgili sorulara  yanl�� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Bu ��rencilerin g�ne� sistemi i�indeki g�k cisimleri ve bu sistemin i�leyi�i ile ilgili bir�ok yan�lg�lara sahip oldu�u g�r�lm��t�r. �rne�in;

    A: G�ne� sistemi denince akl�na ne geliyor?

    �: G�ne� sistemi bize �s� ve ���k veren sistemdir.

    A: G�ne� sisteminin i�inde neler bulunur?

    �: Y�ld�zlar, �s� ve ���k verir. Gezegenler.........(cevap yok)

    A: Peki g�ne� sistemi i�indeki g�k cisimleri hareket ederler mi? Yoksa sabitler midir?                  

    �: Hareket ederler.

    A: Nas�l hareket ederler?

    �: D�nyan�n �ekim kuvvetine g�re hareket ederler (Mehmet).

    M�l�kat yap�lan 10 ��renciden hi�biri m�l�katta yer alan  3. soruya anlama d�zeyinde cevaplar verememi�lerdir. Tablo-4�te g�r�ld��� �zere ��rencilerden sadece biri  s�n�rl� anlama kategorisine giren cevap vermi�ler, g�ne�in b�y�k oldu�unu ve �ekim g�c�n�n fazla oldu�unu belirtmi�lerdir. Burada g�ne� sistemi hakk�nda anketten elde edilen bulgularda da a��k olarak g�r�ld��� gibi �nemli anlama problemleri oldu�u g�r�lmektedir. �rne�in;

    A: G�ne� sistemi i�indeki gezegenler ni�in g�ne� �evresinde d�nerler?

    �: G�ne� �evresinde ��nk�............bunlar g�ne� �evresinde d�nmezlerse d��erler.

    A: D��erler mi?

    �: Evet burada bir .... burada bir g�ne� �evresinde bir �izelge vard�r.

    �izelgenin �st�nde......(cevap yok).

    A: Neden d��erler?

    �: ��nk� yer �ekimi.

    A: Peki bunlar g�ne� �evresinde d�nd��� i�in neden d��m�yorlar?

    �: G�ne� onlar� �ekiyor.

    A: Peki neden   g�ne� onlar� �ekiyor da mesela d�nya di�er gezegenleri �ekemiyor?

    �: ��nk� g�ne� hepsinde b�y�k ve onun �ekim g�c� d�nyan�nkinden daha fazla (H�lya).

    ��rencilerden 9�u g�ne� sisteminin i�leyi�iyle ilgili 3. soruya yanl�� anlama d�zeyinde cevap vermi�lerdir. ��rencilerin �o�u ankette de g�r�ld��� gibi, g�ne�in �ekim kuvvetini anlayamad�klar�ndan gezegenlerin g�ne� �evresinde �s� ve ���k almak i�in d�nd���n� s�ylemi�lerdir.

    Y�ld�z ve Gezegen Kavramlar�yla �lgili ��rencilerin Anlama D�zeyleri

    ��rencilerin y�ld�z ve gezegen kavramlar�n� anlama d�zeylerini tespit etmek amac�yla onlara ankette iki soru y�neltilmi�tir. Sorulardan elde edilen sonu�lar tablo-5�te g�sterilmi�tir. 

    Soru-5:  Y�ld�z ile gezegen aras�nda ne fark vard�r?

    Tablo-5�te g�r�ld��� gibi ��rencilerin 60�� (%40��) bu soruya anlama kategorisine giren cevaplar vererek,  kavramlar aras�ndaki fark� ve kavramlar�n �zelliklerini do�ru bir bi�imde a��klam��lard�r; �y�ld�z �s� ve ���k verir ama gezegen vermez�,  �y�ld�zlar etrafa �s� ve ���k sa�arlar, gezegenler o y�ld�zlar�n sa�t��� �s� ve ���ktan yararlan�rlar�, cevaplar� buna �rnek olarak g�sterilebilir. ��rencilerden 26�s� (%17,3��) s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�ler, y�ld�z veya gezegen kavramlar�ndan biri hakk�nda do�ru bilgiler vermi�lerse de baz� eksik ve yanl�� anlama i�eren ifadeler kullanm��lard�r. �rne�in;�gezegen daha b�y�kt�r. Ayr�ca y�ld�z �s� ve ���k verir�, �y�ld�z �s� ve ���k yayar, gezegen ise sadece ���k yayar�. Bu soruya cevap veren ��rencilerden 3�� (%2�si); �y�ld�z, gezegenin i�inde bulunur�, �eklindeki cevapta oldu�u gibi bu kavramlarla ili�kili olmayan ve hi�bir bilimselli�i bulunmayan cevaplarla anlamama kategorisinde d���nceler belirtmi�lerdir.

    Tablo-5�te g�r�ld��� �zere ��rencilerden 46�s� (%30,7�si) y�ld�z�n �evresine yayd���  �s� ve ����� g�ne�ten ald���, y�ld�z�n d�nyam�za daha yak�n oldu�u ve  bu nedenle d�nyadan g�r�nebildi�i, fakat gezegenin daha uzak oldu�u i�in g�r�nemedi�i gibi anlamalar ileri s�rd�klerinden yanl�� anlama d�zeyinde cevaplar vermi�lerdir;�y�ld�z, g�ne�ten al�nan ����� yans�tanlara y�ld�z denir. Gezegen; g�ne�ten ald��� ����� yans�tmaz aralar�nda b�yle bir fark vard�r�, �Y�ld�z g�k y�z�nde gezegen uzayda bulunur�. Yine baz� ��renciler; �y�ld�z daha k���k gezegen ise daha b�y�kt�r�,  cevab�nda oldu�u gibi y�ld�z ile gezegeni b�y�kl�k olarak kar��la�t�rm��lard�r. Bu kar��la�t�rmalarda gezegen daha b�y�k olarak g�sterilmi�tir. Bunlar�n yan�nda baz� ��renciler de, �y�ld�z ile gezegen aras�nda fark yoktur�, �eklinde d���nm��lerdir. Bu soruya, ankete kat�lan ��rencilerden 15�i (%10�u) cevap vermemi�tir. 

    Soru-6:  G�ne� bir y�ld�z m�d�r? Ni�in? 

    Tablo-5�te g�r�ld��� �zere ��rencilerin 67�si (%44,7�si) bu soruya anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir; �evet y�ld�zd�r. G�ne�te y�ld�zlar gibi �s� ve ���k verir�,  �rne�inde oldu�u gibi g�ne�in bir y�ld�z oldu�unu ve �evresine �s� ve ���k yayd���n� belirtmi�lerdir. ��rencilerden baz�lar� g�ne�in bir y�ld�z oldu�unu belirttikleri halde nedeni konusunda bir a��klama yapmam��lard�r. Bu t�r ��renci cevaplar� ise, s�n�rl� anlama kategorisine dahil edilmi�tir; �evet g�ne� bir y�ld�zd�r�, dedikleri halde nedenini yazmam��t�r. 

    G�ne� ve y�ld�zla ilgisi olmayan ifadeler kullanan, �hay�r g�ne� yuvarlakt�r�, �eklinde a��klamalar yapan ��rencilerden 5�i (%3,3��) soruya anlamama d�zeyinde yan�t vermi�lerdir. ��rencilerden 51�i ( %34��) ankette yer alan 5. soruya yanl�� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Bu kavramlarla ilgili g�r�len belirgin yanl�� anlamalardan biri;�hay�r, ��nk� y�ld�z g�ne�ten ald��� ����� yans�t�r�, cevab�nda oldu�u gibi g�ne�in y�ld�z olamayaca��, ��nk� y�ld�zlar�n �evrelerinden veya g�ne�ten ald��� ����� yans�tt���n�, g�ne�in ise ba�ka bir g�k cisminden ���k almad��� d���ncesidir.  Baz� ��renciler ise; �g�ne� y�ld�z de�il, ��nk� g�ne� y�ld�za ���k veriyor, ��nk� g�ne� hem �s� hem de ���k kayna��m�zd�r�, ifadesinde oldu�u gibi y�ld�zlar�n sadece ���k yayd���n� ve d�nyay� �s�tmad���n� g�ne�in ise hem �s� hem de ���k yayd���n� belirtmi�lerdir. ��rencilerin; �Hay�r, ��nk� g�ne� g�nd�zleri ��kar, y�ld�z ise ak�amlar� ��kar�, �Hay�r, y�ld�zlar g�zlerimizi kapatt���m�z gibi yan�p s�ner, g�ne� ise kendi �����n� d�nyaya yans�t�r�, cevaplar�nda oldu�u gibi g�ne�in y�ld�z olamayaca�� ��nk� y�ld�zlar�n gece, g�ne�in ise g�nd�z g�r�nd��� d���ncesine sahip olduklar� g�r�lm��t�r. Burada  ��rencilerin bilimsel ger�ekleri tam olarak anlayamad�klar�nda bilimsel do�rulardan  daha �ok  kendi deneyimlerine g�re kavramlar� anlamaya �al��t�klar� g�r�lmektedir.   Bu soruya ��rencilerin 4�� (%2,7�si) cevap vermemi�tir.

    Y�r�nge Kavram�yla �lgili ��rencilerin Anlama D�zeyleri

    ��rencilerin  y�r�nge  kavram�n� anlama d�zeylerini tespit etmek amac�yla ankette iki soru y�neltilmi�, ayr�ca ��rencilerle  bu kavramla ilgili olarak m�l�kat yap�lm��t�r. Anket sonu�lar� tablo-6�da m�l�kat sonu�lar� ise tablo 7�de g�sterilmi�tir.

    Soru-7 : Y�r�nge ne demektir? A��klay�n�z. 

    Tablo-6�da g�r�ld��� gibi bu soruya ��rencilerin 13�� (%8,7�si) y�r�ngeyi g�k cisimlerinin takip etti�i yol �eklinde tan�mlayarak, anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir; �gezegen ve y�ld�zlar�n d�nerken takip ettikleri yol�,  �rne�inde oldu�u gibi. S�n�rl� anlama g�steren ��renciler de y�r�ngeyi gezegenlerin ya da d�nyan�n g�ne� �evresinde  izledi�i yol, y�n veya �izgi olarak tan�mlam��lard�r. Bunlardan baz�lar�; �y�r�nge d�nyan�n hi�bir gezegenlere �arpmadan bir �izgi �zerinde gitmesidir.�, �D�nyan�n g�ne� �evresinde d�nd��� oval �eklindeki �izgidir�, bi�imindedir. ��rencilerden tam bir bilimsel cevap yerine kendi ifadeleri istendi�inden bu cevaplarda baz� yanl�� anlamalar bulunmas�na ra�men, bunlar s�n�rl� anlama kategorisine dahil edilmi�tir. ��rencilerden  8�i (%5,3��), � bir �eyi bulmak i�in y�r�ngeye ihtiya� vard�r�, �eklinde y�r�nge kavram�yla ilgili olmayan cevaplar vermi�ler, baz�lar� ise sorunun benzerini aynen yazarak anlamama d�zeyinde cevaplar vermi�lerdir.

    ��rencilerin 28�i (%18,7�si), y�r�nge kavram�na bilimsel olmayan de�i�ik anlamlar veren �d�nyam�z�n 23 derece 7 dk e�imine denir�, �eklinde   ifadeler kullanarak yanl�� anlamalar i�eren cevaplar vermi�lerdir.  Baz� ��renciler ise, �d�nyan�n etraf�nda d�nen �izgidir�, �y�r�nge insanlar�n y�n bulmas�n� sa�layan y�nd�r�, �b�t�n gezegenlerin i�inde bulundu�u yere y�r�nge denir�, �eklinde yan�tlar verirken baz� ��rencilerde de,�y�r�nge y�nleri g�steren bir alettir�, �eklindeki ifadede g�r�ld��� gibi  y�r�nge kavram�n�n y�n kavram�n� �a�r��t�rd��� g�r�lm��t�rTablo-6�da  g�r�ld��� gibi, ��rencilerden 57�si (%38�i) bu soruya yan�t vermemi�tir.

    Soru-8: Uzayda bulunan gezegen ve y�ld�zlar�n y�r�ngeleri olmazsa ne olurdu? A��klay�n�z.    

    Tablo-6�da g�sterildi�i �zere ��rencilerin 48�i (%32�i) bu soruya anlama kategorisine giren yan�tlar vermi�lerdir.  Soruda verilen durum kar��s�nda ortaya ��kabilecekler hakk�nda; �uzayda bulunan gezegenlerin, y�ld�zlar�n y�r�ngeleri olmazsa y�nleri �a��r�r ve birbiriyle �arp���rlar�, �uzaydaki gezegenler ve y�ld�zlar sonsuz bo�lu�a yani evrenin sonuna kadar giderler�, bi�iminde do�ru cevaplar vermi�lerdir. Anlama d�zeyinin y�r�nge kavram�yla ilgili daha �nceki soruya  g�re  daha fazla olmas� �eli�ki olarak g�r�lebilir. Bunun nedeni, ��rencilerin  y�r�ngeyi tam olarak  bilimsel anlamda ifade edemediklerinden kaynaklanmaktad�r. Zihinlerinde olu�an bu kavramla ilgili d���nceleri tan�m olarak a��klayamam��lard�r. ��rencilerden 25�i (16,7�i) s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. Burada yer alan ��renci cevaplar�; �her�ey karma��k olurdu. D�nyan�n d�zeni bozulurdu�, � y�ld�zlar gezegenlere �arpabilir�, �eklinde olup fakat, ��renciler bu olaylar�n neden kaynaklanabilece�i konusunda a��klama yapamam��lard�r. ��rencilerden 5 �i (%3,3��) anlat�lmak istenen durumla ilgisi olmayan; �d�nya ortas�nda�, ��arp���rlar y�r�ngeleri oldu�u i�in�, gibi cevaplar�yla  anlamama kategorisine giren cevaplar vermi�lerdir. ��rencilerden 25�i (16,7�si) y�r�ngeyi daha �nceki sorulara verilen cevaplarda oldu�u gibi d�nyan�n kendisiyle veya hareketleriyle ayn� anlamda kullanm��lar ve bilimsel anlamaya alternatif fikirler ileri s�rm��lerdir;�d�nya karanl�k olurdu ve gece olurdu�,�gece- g�nd�z olu�mazd��, �mevsimler olu�mazd�. B�ylece o gezegende ya�ayan insanlar mevsimlerden yararlanamazd��, �eklinde cevaplar vererek yanl�� anlama kategorisine girmi�lerdir. ��rencilerden 47�si (31,3��) bu soruya cevap vermemi�lerdir.  

    ��rencilerin Y�r�nge Kavram�yla �lgili M�l�kat Sorular�na Verdikleri Cevaplardan Elde Edilen Bulgular

    Y�r�nge kavram�yla ilgili olarak  ��rencilerle yap�lan m�l�katlarda onlara y�neltilen sorular ve bu sorulara verilen cevaplar�n analizi   tablo 7�de   g�sterilmi�tir.

    ��rencilerin y�r�nge kavram� hakk�ndaki anlama d�zeylerini tespit etmek amac�yla ��rencilerle yap�lan m�l�katta onlara; �evrenin i�inde bulunan g�k cisimleri hareket ederler mi?�, sorusu y�neltilmi�tir. Bu soruya  �evet� veya �hareket ederler�, �eklinde cevap veren ��rencilere ayr�ca, �neye g�re hareket ederler?�, �bunlar hareket ederken �arp��mazlar m�?�  sorular� y�neltilmi�tir. M�l�katta kat�lan ��rencilerden 5�i tablo-7�de g�r�ld��� �zere g�k cisimlerinin belli bir y�r�ngeye g�re hareket ettiklerini ve �arp��mad�klar�n� belirterek anlama kategorisine giren yan�tlar vermi�lerdir. �rne�in;

    Onlar�n kendi y�r�ngeleri vard�r. Belli s�n�rlarla d�n�yorlar. Belli aral�klarla onun i�in �arp��mazlar (Zafer).

    ��rencilerden biri sorulara, s�n�rl� anlama kategorisine giren cevaplar vermi� ve sadece gezegenlerin y�r�ngesi oldu�unu belirtmi�tir. �rne�in;

    A: Evrenin i�inde bulunan g�k cisimleri hareket ederler mi? Yoksa sabitler midir?

    �: Gezegenlerin bir y�r�ngesi vard�r. Bunlar g�ne� etraf�nda d�nerler.

    A: Di�er g�k cisimleri sabitler midir? Yoksa onlar da hareket ederler mi?

    �: Y�ld�zlar, galaksiler hareket etmezler herhalde.

    A: Bunlar neye g�re hareket ederler?

    �: Gezegenler y�r�ngesine g�re.

    A: Bunlar �arp��mazlar m�?

    �: Gezegenler �arp��maz, ��nk� her birinin y�r�ngesi farkl�d�r (Hatice).   

    ��rencilerde g�r�len yanl�� anlamalar ise ankette elde edilen verilere benzerlik g�stermektedir. Evrenin i�indeki g�k cisimlerinin hareket ettiklerini belirtmi�ler, fakat bunu bilimsel anlama uymayan d���ncelerle a��klamaya �al��m��lard�r. �rne�in;

    A: Evrenin i�inde bulunan g�k cisimleri hareket ederler mi?

    �: Hareket ederler.

    A: Neye g�re hareket ederler?

    �: D�nyan�n .... yani....... 24 saat i�inde hareket yapt���nda, gece-g�nd�z olu�umunda  gece g�r�n�rler ve hareket ederler.

    A: Hepsi ayn� hareketi mi yaparlar?

    �: Hay�r, hepsi de�i�ik hareket ederler.

    A: Peki bunlar hareket ederlerken �arp��mazlar m�?

    �: �arp���rlar (Mehmet). 

    Bulgular b�l�m�nde geni� bir �ekilde a��klanan nicel ve nitel verilerden  elde edilen sonu�lar sentezlenerek buna ba�l� olarak �nerilerde bulunulmu�tur.

    Sonu� Ve �neriler

    Genel olarak ara�t�rman�n sonu�lar�n� de�erlendirdi�imizde, ��rencilerin astronomiyle ilgili kavramlar� bilimsellik do�rultusunda anlayamad�klar� belirlenmi�tir. Daha �nce yap�lan �al��malarda (Klein,1982; Vosniadou, 1991; Platten, 1995) g�r�ld��� gibi ��rencilerin kavramlar� ve �zelliklerini birbirleriyle kar��t�rd�klar�, kavramlar hakk�nda bilimsel do�rulara uymayan bir�ok yanl�� anlamaya  sahip olduklar� g�r�lm��t�r.  

    ��rencilerin bu kavramlar� anlaml� bir �ekilde ��renmeleriyle ilgili olarak bir�ok problemlere sahip olduklar� dikkati �ekmektedir. ��renciler, �evren� kavram�n� tam anlam�yla kavrayamad�klar�ndan �evreni bir g�k cismi� olarak tan�mlamaya �al��m��lard�r. ��rencilerden �nemli bir b�l�m�, gezegen ile evreni veya g�ne� sistemi ile evreni ayn� anlamada kullanm��lard�r. Baz� ��rencilerin ise, evren ile g�ne� siteminin ayn� �ey oldu�unu ya da  evrenin gezegenden, y�ld�zdan ve hatta uydudan daha k���k oldu�unu d���nd�kleri tespit edilmi�tir. G�ne� sistemini olu�turan g�k cisimlerini ve bu sitemin i�leyi�ini anlayamad�klar� bulgulardan anla��lmaktad�r.Yap�lan anket ve m�l�katta en fazla yanl�� anlama, g�ne� sistemi i�indeki g�k cisimlerinin hareketleriyle ilgili sorulara verilen cevaplarda g�r�lm��t�r. Bunun nedeni, ��rencilerde gezegen, y�ld�z ve uydu kavramlar� hakk�nda yanl�� anlaman�n fazla bulunmas�, ger�ek anlamda bilimsel bilgiye paralel olarak yap�lanmam�� olmas�yla a��klanabilir. G�ne�in bir y�ld�z olmad��� veya d�nyan�n g�ne�ten daha b�y�k oldu�u gibi yan�lg�lar Klein, (1982) taraf�ndan yap�lan bir �al��mada da tespit edilmi�tir.  ��renciler, gezegenlerin hareketlerinin nedenini g�ne�ten �s� ve ���k almak olarak a��klamaya �al��maktad�rlar. Kavramlar ile ilgili bilimsel bilgiler ��rencilerin zihinlerinde anlaml� olarak yerle�ip yap�lanmad���ndan, onlar�n kendi bildiklerini ve deneyimlerini kullanarak bilimsel bilgilere alternatif ve genellikle yanl�� anlamalar i�eren d���nceler geli�tirdikleri ortaya ��km��t�r. Bunlara �rnek olarak, g�ne�in bir y�ld�z olamayaca��, ��nk� y�ld�zlar�n g�ne�ten �s� ve ���k ald��� ve g�ne�in g�nd�z, y�ld�z�n gece g�r�nd��� gibi ��renci anlamalar� g�sterilebilir. Vosniadou, (1991) yapt��� �al��mada y�ld�z, g�ne� ve gezegenlerle ilgili ��rencilerde benzer yan�lg�lar tespit etmi�, ��rencilerin fiziksel d�nyay� zihinlerinde yap�land�r�rken bilimsel ger�eklerden farkl� olarak g�nl�k deneyimlerini kulland�klar�n� ifade etmi�tir. ��rencilerin y�r�nge kavram�n� g�nl�k dilde kullan�lan y�n kavram�yla kar��t�rd�klar� ve y�r�ngeyi, �izlenen bir yol�, �eklinde ger�ek bilimsel anlam�yla tam olarak ba�da�mayan tan�mlar yapt�klar� tespit edilmi�tir. Bu sonu�lar incelendi�inde Ausebel�in anlaml� ��renme teorisine g�re, eski bilgiler yeni bilgilerle birle�tirilemedi�inden (Ekiz, 2001) tam bir ��renme, ge�mi� bilgileriyle yeni bilgilerin uyum i�inde birle�tirilmesi sa�lanamad���ndan bu kavramlar�n ��renilmesinde istendik y�nde bir geli�me sa�lanamam��t�r. Ayr�ca ��rencilerin bir b�l�m� bir�ok soruyu bo� b�rakm��lard�r. Bu ��renciler ya bilgilerine yeterince g�venemediklerinden ya da ezberledikleri bilgileri unuttuklar�ndan dolay� sorulara cevap vermemi�lerdir. Buna ilaveten  ��rencilerin s�zel anlama ve ifade yeteneklerinin geli�memi� olmas� da cevap vermemelerine neden olarak g�sterilebilir. ��rencilerin s�zel bilgilerinin yetersiz oldu�u daha �nce yap�lan �al��malarda da belirtilmi�tir (Platten,1995; Harwood ve Jackson, 1993). Bu �al��mayla ili�kin olarak iki farkl� grupta �nerilerde bulunulabilir:

    Birincisi, program geli�tirme uzmanlar�na y�neliktir. �lk��retim 6. s�n�f sosyal bilgiler program�nda yer alan �D�nyam�z�n Evrendeki Yeri� konusuna ��retmenler genellikle programdaki konular�n fazlal��� nedeniyle 3 ders saati ay�rmaktad�rlar. Bu kadar s�n�rl� ders saatiyle ��rencilerin astronomi kavramlar�n� anlaml� bir bi�imde ��renebilmeleri ve yap�land�rabilmeleri beklenemez. Onun i�in, programdaki konular ya azalt�lmal� ya da konular i�in ders saati artt�r�lmal�d�r. Bu konuyu program geli�tirme uzmanlar� tekrar d���nmelidir.

    �kincisi ise, ��retmenlere y�neliktir. ��retme etkinli�inin daha aktif olabilmesi ��rencinin daha �nce edinmi� oldu�u bilgi ve deneyime ba�l�d�r. Bu, hem ��retilecek kavramlar�n se�imini hem de organize edilecek deneyimlerin belirlenmesini etkiler. Driver (1983)�e g�re bilimsel bilgilerin ��retimde, ��retme etkinli�i sonunda ��rencinin kavram hakk�nda d���nceleri de�i�tirilmezse, bilimsel yap�n�n zay�f d���ncelerin �st�ne oturtmak gibi cidd� bir tehlike ortaya ��kar. Bu nedenle sosyal bilgiler i�indeki co�rafya konular� aras�nda yer alan temel kavramlar� kazand�r�l�rken ��retmenlerin olduk�a fazla �rnek vermeleri, bu �rnekleri ��rencilerin kat�l�m�yla olu�turmalar� ve g�rsel materyaller kullanmalar� �nerilebilir. �zelikle, g�ne� sistemi kavram� i�lenirken ��retmenlerin g�ne� sistemi modellerinden yararlanmalar�n�n faydal� olaca�� d���n�lmektedir. Bunun yan�nda, uzayla ilgili d�zenlenmi� belgesellerin ��rencilere izletilmesi ve evren, g�ne�, gezegen, uydu kavramlar� ile ilgili resimlerin g�sterilmesi bu kavramlar�n etkili ��retimine katk� sa�layaca�� d���n�lmektedir. ��nk� bu t�r ders i�leni�leri, soyut olan bu kavramlar� somutla�t�rabilecektir. ��retmenlerin bu kavramlar�n ��retimine ge�meden �nce ��rencilerin �n bilgilerini ya da kavram yan�lg�lar� tespit edebilmeli ve bu kavramlar�n ��retimini ger�ekle�tirirken bunlar� giderici �nlemler alabilmelidir. Bu �al��maya ba�l� olarak ��rencilerde g�r�len kavram yan�lg�lar�n� gidermeye y�nelik �al��malar�n yap�lmas�, onlardaki yan�lg�lar�n d�zeltilmesinde ve kavram ��retimindeki problemlerin ��z�m�nde etkili olaca��na  inan�lmaktad�r. Giderici �nlemlerden biri, konuyla ili�kili materyallerin geli�tirilmesidir.

    Kaynak�a

    ANON�M. (1998). 2487 Say�l� Tebli�ler Dergisi. Mill� E�itim Bakanl���.

    BRYMAN, Alan (1988). Quantity and Quality in Social Research,  London  &  Newyork: Routledge .

    B�Y�KKASAP, E., D�G�N, B., ERTU�RUL, M. ve SAMANCI, O.  (1998). �Bilgisayar Destekli Fen ��retiminin Kavram Yan�lg�lar� �zerine Etkisi�, Kastamonu E�itim Dergisi, 6: 59- 66.

    C�N, Mustafa (1999). The Influence of Direct Experience of the Physical Environment on Concept Learning in Physical Geography, (Unpublished E.D Thesis), University  of  Durham, UK.

    DEM�REL, �zcan (2000). Planlamadan Uygulamaya ��renme Sanat�, Pegema Yay�nc�l�k,  Ankara.

    DO�ANAY, Hayati (2002). Co�rafya ��retim Y�ntemleri,  Akif Yay�n Da��t�m Ltd., Erzurum.

    DRIVER, Rosalind (1983). The Pupils as Scientist?, Milton Keynes: Open University Press.

    DRIVER, Rosalind (1989). �Students� Conceptions and The Learning of Science�,  International  Journal Science Education,  ( 11): 481-490.

    EK�Z,  Durmu� (2001). �lk��retimde Fen Bilimi ��retimi ve ��renimi: Felsefi, Psikolojik Temelleri ve Pratiksel Uygulamalar�, Derya Yay�nevi, Trabzon. 

    EK�Z, Durmu� (2003). E�itimde Ara�t�rma Y�ntem ve Metotlar�na Giri�: Nitel, Nicel ve Ele�tirel Kuram Metodolojileri, An� Yay�nc�l�k, Ankara. 

    GRAVES,  Norman J. (1975). Geography in Education,  London: Heinemann.

    G�REL, Z. ve G�RDAL, A. (2002). �7-11 S�n�f ��rencilerin Yer�ekimi Konusundaki Kavram Yan�lg�lar��, Burdur E�itim Fak�ltesi Yay�nlar�,  3: 42-55.

    HARWOOD,  D. &  JACKSON, P. (1993).  �Why did they build this hill so steep? Problems of assessing primary children�s understanding of physical landscape features in the contexs of the UK national curriculum�, Geographic and Environmental Education, 2 (2): 64-79.

    HARWOOD,  D., McSHANE, J. (1996), �Young Children�s Understanding of Nested Hierarchies of Place Relationships�, International Research in Geographical  and Environmental Education, 5 (1):3-29.

    KAPTAN, Saim (1993). Bilimsel Ara�t�rma ve �statistik Teknikleri, Tek���k Web Ofset Tesisleri, Ankara. 

    KLEIN, Carol A. (1982). �Children�s concepts of the earth and the sun: A cross cultural study�, Science Education, 65 (1): 95-107. 

    MARTORELLA, P. H., JESSEN, R. S., KEAN, J. M. & VOELKER, A. M. (1972). Concept Learning, Designs for Instruction, London: Intext Educational Publishers.

    NOVAK, Joseph. D. (1998). Learning, Creating and Using Knowledge, London: Lawrence Erlbaum Associates Publishers. 

    �ZY�REK, Mehmet (1984). �Kavram ��renme ve ��retme�, E�itim Bilimleri Fak�ltesi Dergisi, 16 (2): 347-366.

    PLATTEN, Linda  (1995). �Talking Geography: An investigation into young children�s understanding of geographical terms Part-1�, International Journal of Early Years Education, 3 (1): 74-91.

    SHERIDAN, Jack M. (1968). �Children�s awareness of physical geography�, The Journal of Geography, 67: 82-86.

    SNEIDER, C. &, PULOS, S. (1983). �Children�s cosmographies: Understanding  the earth�s shape and gravity�,  Science Education, 67 (2): 205-221.

    �AH�N, Fatma (2001). ��lk��retim 2. S�n�f ��rencilerinin Uzay Hakk�ndaki Bilgilerinin De�erlendirilmesi�, Burdur E�itim Fak�ltesi Dergisi, 2:156-169.

    �LGEN, G�lten (2001). Kavram Geli�tirme, PegemA  Yay�nc�l�k, Ankara. 

    VOSNIADOU, Stella (1991). �Designing curricula for conceptual restructuring lessons from the  study of knowledge acquisition in astronomy�, Journal of Curriculum Studies, 23: 219-237.
     


    PRIMARY SCHOOL 6th  GRADE STUDENTS� UNDERSTANDING LEVEL OF CONCEPTIONS RELATED TO ASTRONOMY AND MISCONCEPTIONS

    Abstract

    The purpose of this study is both to explore 6th grade students� understanding level of conceptions about astronomy such as the cosmic, the solar system, planet, star, satellite, orbit and the sun, and to indicate their misconceptions related to astronomy. The conceptions chosen for the study are taken from the primary education social sciences curriculum. In the study, quantitative and qualitative research methods were used together. To find out the students� level of understanding of these conceptions, a questionnaire is developed by means of a pilot study. The questions of this questionnaire are generally short-answered and open-ended. This questionnaire was applied to 150 6th grade students (aged 11 and 12 years old) who were chosen randomly from 5 primary schools located in Trabzon city centre and its administrative district, Ak�aabat. In addition to this, a semi-structured interview was carried out by 10 students to investigate more deeply their understanding level of these chosen conceptions. At the end of study, it has been revealed that the students did not understand these conceptions of astronomy sufficiently, and they have lots of misconceptions about astronomy. In the study, since it has not been seen success both in teaching and in learning of these concepts, some recommendations were provided to both curriculum development experts and to teachers in teaching these conceptions. 

    Key Words: Teaching social sciences, astronomy conceptions, understanding level, misconception

    Yazı kaynağı : dhgm.meb.gov.tr

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap