Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    bir elektroskobu pozitif yükle yüklemek için neler yapılabilir

    1 ziyaretçi

    bir elektroskobu pozitif yükle yüklemek için neler yapılabilir bilgi90'dan bulabilirsiniz

    Nötr Bir Cismi Pozitif Yükle Yüklemek İçin Neler Yapılabilir?

    Elektriklenme ve Elektroskop

    ELEKTR�K
    (+) yüklü cisim: (+) yük say�s� (–) yük say�s�ndan fazla olan cisimdir.
    (-) yüklü cisim: (-) yük say�s� (+) yük say�s�ndan fazla olan cisimdir.
    Nötr cisim: (+) ve (-) yük say�s� birbirine e�it olan cisimdir. Nötr cisimler yüksüz de�ildir.Sadece z�t yükleri birbirine e�ittir.
    ayn� cins yüklü cisimler birbirlerine z�t yönlerde kuvvet uygularlar ve birbirlerini iterler.
    Z�t cins yüklü cisimler birbirlerini çekerler.
    Yüksüz cisimler ise birbirlerine kuvvet uygulayamad�klar� için, ne iter, ne de çekerler.

    �letken Madde: �çinden elektronlar�n geçi�ine müsaade eden maddelere iletken denir. Bütün metaller iyi iletkendir.
    Yal�tkan Madde: �çinden elektron geçi�ine müsaade etmeyen maddelere yal�tkan denir. Tahta, porselen cam, plâstik, hava yal�tkan maddedir.
    NOT: (+) yükler asla hareket etmez,hareket eden (–) yüklerdir.

    ELEKTR�KLENME:
    Cisimlerin birbirini itme ya da çekme �eklindeki etkile�imlerine elektriklenme denir.
    Elektriklenme çe�itleri:
    a. Sürtünme ile b. Dokunma ile c. Etki ile

    a. Sürtünme �le Elektriklenme
    Saç�m�z� tararken, yün kaza��m�z� ç�kar�rken ç�t�rt�lar duyulur. Otomobilden inerken kap� kolu ile el aras�nda elektrik ak��� olur.

    - Ebonit çubuk yünlü kuma�a sürtüldü�ünde, elektron kazan�r ve (–) yükle yüklenir. Bu esnada yünlü kuma� elektron kaybetti�i için pozitif (+) yükle yüklenir.
    - Cam çubuk ipek kuma�a sürtüldü�ünde cam çubuk elektron kaybetti�i için pozitif (+), ipek kuma� negatif (–) yükle yüklenir.
    b. Dokunma �le Elektriklenme

    �ekilde (–) yüklü K küresi nötr L küresine dokunduruldu�unda, K den L ye elektron geçi�i olur ve sonra dengeye gelirler.
    E�er K cismi (+) yüklü olsa idi, nötr L küresinden (–) yükler K küresine geçer ve her ikisi de (+) yüklü olurdu.

    1. Eksi yüklü bir cisim, nötr bir cisme dokunduruldu�unda, nötr olan cisim de (-) yüklenir..
    2. Art� (+) yüklü bir cisim, nötr bir cisme dokunduruldu�unda; nötr cisim (+) yükle yüklenir.
    3. Yüklü iletken iki cisim birbirine de�di�inde, üzerlerindeki yükleri büyüklükleri ile do�ru orant�l� olarak payla��rlar.

    Yüklü iki cisim birbirine dokunduruldu�unda yüklerinin i�areti ile ilgili üç durum vard�r.
    1. Her ikiside (+) yükle yüklenebilir.
    2. Her ikisi de (–) yükle yüklenebilir.
    3. Her ikisi de nötr olabilir.
    4. Birisinin yükünün (+) di�erininki ise (–) olma ihtimali yoktur.
    5. Toplam yükte bir de�i�me olmaz.Toplam yükü e�it �ekilde payla��rlar.
    Yüksüz K ve L cisimleri birbirine temas halinde iken (+) yüklü bir M çubu�u yakla�t�r�l�yor.
    M çubu�undaki (+) yükler K küresinden L küresine (–) yükleri çeker. K küresinin çubu�a uzak olan k�sm� (+) yükle yüklenir. Daha sonra küreler yal�tkan ayaklar�ndan tutulup ayr�l�r ve M çubu�u uzakla�t�r�l�rsa, K küresi (+), L küresi de (–) yükle yüklenmi� olur.

    c. Etki �le Elektriklenme
    (+) yüklü bir cisim yüksüz bir cisme yakla�t�r�ld���nda kar��s�ndaki nötr cisim üzerindeki (–) yükleri kendi taraf�na do�ru çeker. Böylece nötr cisim üzerindeki yükler etki ile yeniden düzenlenir.
    Daha sonra cisim topraklan�rsa cismi istedi�imiz yükle yükleyebiliriz.


    TOPRAKLAMA: Yüklü iletken bir cismin ,iletken telle topra�a ba�land���nda ,üzerindeki fazla yükleri kaybetmesine topraklama denir. Çünkü yerküre yük ta��ma kapasitesi çok büyük olan bir iletkendir.
    Toprakla temas halinde olan cisimler nötr haldedir.
    - (–) yüklü cisim iletken bir telle topra�a ba�lan�rsa
    cisimdeki fazla olan (–) yükler topra�a akar ve cisim nötr olur.
    - (+) yüklü cisim iletken bir telle topra�a ba�lan�rsa, cisimdeki (+) yükler hareket edemeyece�i için, topraktan cisme (–) gelir ve cisim nötr olur.
    - Petrol tankerlerinin arkas�nda bulunan ve yere de�en zincirler tankerin elektrik yüklerinin topra�a akmas�n� sa�lar.
    - Benzin istasyonlar�nda da hortum ile depolara benzin aktar�l�rken elektriklenme meydana gelebilir. Bu durumda benzin istasyonlar�nda da topraklama yap�lmas� önemlidir

    Elektroskop :
    Bir cismin elektrikle yüklü olup olmad���n�, yüklü ise ne tür yüke sahip oldu�unu anlamam�za yarayan araca elektroskop denir. Elektroskobun üstünde metal bir topuz,alt�nda metal yapraklar bulunur.
    Yüksüz bir elektroskopta yapraklar kapal�d�r.

    Yüklü bir elektroskobun topuzunda ve yapraklar�nda ayn� cins yük bulunur.
    Elektroskopta yük çok ise yapraklar çok aç�k, yük az ise yapraklar az aç�kt�r.

    Eksi (-) yüklü elektroskoba yükü belli olmayan bir cisim yakla�t�rld���nda:
    - Yüklü bir cisim, yüklü bir elektroskoba yakla�t�r�ld���nda yapraklar biraz aç�l�yorsa, cisim ile elektroskop ayn� cins yükle yüklü,
    - yapraklar biraz kapan�yorsa, cisim elektroskopla z�t yüklüdür.
    - Cisim yakla�t�r�l�rken yapraklar biraz aç�l�yorsa, uzakla�t�r�l�rken yapraklar biraz kapan�yordur. Yani yakla�t�rma ve uzakla�t�rma birbirinin tersi olur.
    �ekildeki (–) yüklü elektroskoba K cismi yakla�t�r�ld���nda yapraklar biraz aç�l�yorsa K cisminin yük i�areti (-) dir.
    E�er K cismi yakla�t�r�ld���nda elektroskobun yapraklar� biraz kapan�yorsa, K cisminin yükünün i�areti (+) d�r.

    Nötr bir elektroskoba (-) yüklü bir cisim yakla�t�r�l�rsa :
    Nötr bir elektroskoba (–) yüklü bir K cismi yakla�t�r�ld���nda yapraklar (–) yükle yüklenirken, topuz ise (+) yükle yüklenir,

    Nötr bir elektroskoba (+) yüklü bir cisim yakla�t�r�l�rsa :
    Yapraklar (+), topuz ise (–) yükle yüklenirdi.

    Nötr bir elektroskoba yüklü bir cisim dokundurulursa:
    Topuz ve yaprak ayn� yükle yüklenir. Yapraklar aç�l�r.

    Yüklü bir cisim z�t yüklü bir elektroskoba dokundurulursa yada yakla�t�r�l�rsa:
    a)Yapraklar biraz kapanabilir.
    b)Yapraklar tamamen kapanabilir.
    c)Yapraklar önce kapan�p sonra aç�labilir.

    Yüklü bir cisim ayn� yüklü bir elektroskoba dokundurulursa yada yakla�t�r�l�rsa:
    a)Yapraklar biraz aç�l�r.
    b)Yaprakta de�i�me olmaz.
    c)Yapraklar biraz kapan�r.

    ��M�EK: Yüklü bulutlar birbirine yakla�t���nda bir buluttan di�erine yük ak��� olur. Bu olaya �im�ek denir. Bazen ayn� bulutun alt ve üst k�s�mlar� z�t yükle yüklendi�i için �im�ek ayn� bulut içinde de olu�abilir.

    YILDIRIM: Elektrikle yüklü bir bulut, yere yeterince yak�nsa, bulut üzerindeki yükler etki ile yeryüzünü elektrikler. Bunun sonucunda yerle bulut aras�nda yük bo�almas� olur. Bu olaya y�ld�r�m denir.
    �im�ek ve y�ld�r�m sonras�nda �iddetli bir patlama duyulur. Buna gök gürültüsü denir.

    Y�ld�r�msavar (Paratoner) :
    Y�ld�r�msavar, sivri uçlu metal bir çubuk, iletken tel ve metal levhalardan olu�ur. Y�ld�r�mlar�n zarar�ndan korunmak için yüksek binalar�n tepesine y�ld�r�msavar tak�l�r. �letken levha topra�a gömülür, sivri uçlu metal çubuk binan�n en üstüne tak�l�r.

    Y�ld�r�ml� havalarda y�ld�r�mdan korunmak için;
    →Mümkünse d��ar� ç�k�lmamal�.
    →Düz ve aç�k alanda elde �emsiye ile dola��lmamal�.
    →A�aç ve direk alt�nda durulmamal�.
    →Tepelik yollardan uzak durulmal�.
    →E�er denizde bir kay�k içerisinde iseniz kay���n içine uzanmal�.
    →E�er araba içinde iseniz, araba d���na ç�kmamal�.
    →K�saca düz bir alanda en yüksek cisim siz olmamal�s�n�z.

    Haz�rlayan :��DEM TOPUZ

    Yazı kaynağı : www.fenokulu.net

    8. Sınıf Fen Bilimleri Elektrik Yüklü Cisimler 1 - 2 konu anlatımı

    8. Sınıf Fen Bilimleri Elektrik Yüklü Cisimler 1 - 2 konu anlatımı

    8. sınıflar için elektrik yüklü cisimler 1-2- konusunu maddeler halinde anlattık.

     Güvenlik gereği cisimlerin elektrik yüklü olup olmadığı kontrol edilmelidir. Elektroskop adı verilen araçlarla bir cismin pozitif - negatif yüklerden hangisine sahip olduğu tespit edilebilir. Topraklama yapılarak pozitif yüklü cisimleri negatife çevirmek de mümkündür. 

    8.Sınıf Fen Bilimleri Elektrik Yüklü Cisimler 1 - 2 - Konu Anlatımı

     1.A. Pozitif Yüklü Cisimler

     Bu cisimlerde hem pozitif hem de negatif yük bulunur. Pozitif yük sayısı negatif yükten fazla olduğu için bu ismi almıştır. Sembolü (+) şeklindedir. Bazı cisimlerin pozitif yüklü olduğu bu sembol ile gösterilir.

     1.B. Negatif Yüklü Cisimler

     Negatif yük sayısı pozitif yük sayısından fazla olan cisimlere denir. Aralarındaki fark sayısal olarak önemli değildir. Negatif elektron sayısı pozitif yükten 1 tane fazla olsa bile o cisim negatif yüklüdür. (-) sembolüyle gösterilir.

     1.C. Nötr Cisimler

     Yüksüz cisim olarak da tanımlanan nötr cisimlerde pozitif ve negatif yükler eşittir. Bu nedenle aralarında elektriklenme ve topraklanma olmaz. Pozitif ve negatif yüklü cisimler tarafından çekilirler. Nötr cisimler arasında herhangi bir etkileşim gerçekleşmez.

     2- Elektroskop ve Özellikleri

     Elektroskop 1748 yılında Fransız fizikçi Jean Antoine Nollet tarafından icat edilmiştir. Elektrik yüklerinin tespiti için icat edilen aygıt, günümüzde hala kullanılmaktadır.

     Bu araçlar yüklü ve nötr cisimler için özel olarak üretilmiştir. Bir cismin yüklü olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır. Eğer söz konusu cisim ise yüklü ise negatif mi pozitif mi olduğunu tespit eder. Güvenlik amacıyla da sıklıkla kullanılır.

     Elektroskop araçları toplam beş parçadan oluşur. En alt kısmında yapraklar yer alır. Bu yapraklar hem hareketlidir hem de iletkenlik özelliğine sahiptir. Eğer yaprakla kapalıysa o cismin nötr olduğu anlaşılır. Negatif ve pozitif elektronlu yüklerin ise yaprakları açık olur.

     Yaprakların üst kısmında cam yer alır. İletken- yalıtkan kısımları da elektroskobun diğer parçalarını oluşturur. En üst kısmında ise iletken topuz bulunur.

     3- Elektroskop Çalışma Prensibi

     Elektroskop kontrol edilmek istenen cismine yaklaştırılır. Öncelikli olarak cismin yüklü mü yüksüz mü olduğunu tespit eder. Eğer cisim yüklüyse yapraklar açılır çünkü yükler birbirini iter. Eğer cisim nötr ise yapraklar birbirine doğru kapanır.

     Bu araç cisimlere sadece yaklaştırılmaz. Söz konusu cisimlere dokunduğunda etkileri farklı olur. Örneğin pozitif elektronlu bir cisme negatif elektroskop temas ettiğinde yük transferi cisimden elektroskoba doğru gerçekleşir. Bu durumda artık bu aygıtlar da pozitif elektronla yüklenmiş olur. Ancak bunun gerçekleşmesi için cisimdeki yük miktarının elektoskoptaki yükten fazla olması gerekir.

     4- Elektrik Yükleri ve Elektriklenme

     Negatif ve elektrik yüklerin birbirleriyle yer değiştirmesine elektriklenme. Şimşekler elektriklenme sonucu ortaya çıkar. Şimşek oluşması için bulutların belli bir oranda elektriklenmesi gerekir. Elektriklenen bulutlar yeryüzüne fazla yaklaştığı takdirde bu sefer yıldırım oluşur. Elektriklenmenin yol açtığı hasarlardan korunmak için paratoner adı verilen aletler verilir. Hem yüksek katlı binalarda hem de endüstriyel alanlarda kullanılır. Bir diğer adı yıldırımsavar olan bu aletler 1760 yılında Benjamin Franklin tarafından icat edilmiştir.

     5- Topraklanma

     Topraklanma aşırı elektrik yüklü cisimleri nötr hale getirmek için kullanılan bir yöntemdir. Günümüzde üretilen prizler topraklama özelliğine sahiptir. İçerisinde ya da yüzeyinde metal bulunan aletler, elektrikli araçların tamamı gibi topraklanmalıdır.

    Yazı kaynağı : www.hurriyet.com.tr

    Elektrostatik-konu-anlatım-animasyon

    F: Elektiriksel kuvvetin büyüklüğü (vektörel bir büyüklüktür)

    q1: Birinci cismin yükü

    q2: İkinci cismin yükü

    r : Yüklü cisimler arasındaki mesafe

    k : Coulomb sabiti, yaklaşık değeri =9.109 N.m2/C2 dir.

    Yazı kaynağı : fizikolog.net

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve Elektroskop

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve Elektroskop

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve ElektroskopYıldırımlarla gökyüzünü, lambalarla odalarımızı aydınlatan elektriğin kaynağı, maddenin atom olarak adlandırılan temel yapı taşındadır. Atomun, alt parçacıklarından protonlar ve nötronlar atomun çekirdeğinde, sürekli ve çok hızlı hareket eden elektronlar ise çekirdeğin çevresinde yer alırlar. Atomun elektriksel açıdan nötr parçası olan nötronların dışında, protonlar pozitif, elektronlar negatif yüklüdür ve zıt yükler birbirlerini çektiklerinden elektronlar çekirdeğin çevresinde dönerler, ancak bir atomdan diğerine de geçebilirler. Protonların ve elektronların bu etkileşimi elektriği üretir ve “elektronların akışı” olarak da adlandırılabilir.

    Statik Elektrik

    Statik yük, bir elektronun negatif yüklü bir nesneden pozitif yüklü bir nesneye aktarılmasıdır. Akım değil de yük olarak adlandırılmasının nedeni, bir elektron akışının olmamasıdır. İletken olmayan malzemeler (plastik, kauçuk, cam) birbirine sürtündüğünde, genellikle bir elektron transferi söz konusudur. Bu transfer, iki malzeme arasındaki yük dengesizliği ile sonuçlanır.

    Bir balon, küçük kağıt parçaları ve yünlü bir kumaşla yapılacak bir deneyde bu durum açıkça görülebilir. Balon kağıtların üzerinde gezdirildiğinde herhangi bir hareket gözlenmez. Aynı balon bir süre yünlü kumaşa sürtülüp yeniden kağıtlara yaklaştırıldığında, kağıt parçaları balona çekilerek üzerine yapışır. Deneyin başlangıcında, balon ve kağıt parçalarındaki yüklerin dengede olması nedeniyle, balon ve kağıt parçaları arasında bir itme ya da çekme hareketi oluşmamaktadır.

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve ElektroskopBalonun yünlü kumaşa sürtünmesi sırasında, iki yüzey arasındaki sürtünme ısı enerjisi üretir. Balondaki ısınma, negatif yüklü elektronların daha serbest hareket etmesine neden olur ve bazı elektronların yünden balona geçmesiyle, yün daha az negatif yüke sahip ve balon daha fazla negatif yüke sahip duruma gelir. Balon yeniden kağıt parçalarına yaklaştırıldığındaysa, negatif yüklü balonla pozitif yüklü kağıtlar birbirlerini çekerler.

    Elektriklenme

    Yukarıdaki balon örneğinde de görüldüğü gibi, elektriklenmeye neden olan yükler, negatif (-) ve pozitif (+) yüklerdir ve cisimlerin birbirini itmeleri ya da çekmeleri elektriklenmeyle açıklanır.
    Temasla elektriklenme ve etkiyle elektriklenme olmak üzere iki tür elektriklenme vardır: Temasla elektriklenme, sürtünme ve dokunma yollarıyla olmaktadır.

    Sürtünme ile elektriklenmede, örneğin, nötr bir ebonit çubuk yün bir kumaşa sürtüldüğünde, çubuk yünden negatif yük alarak negatif yükle yüklenirken, yün negatif yük kaybettiğinden pozitif yükle yüklenmektedir. Aynı deney nötr bir cam çubukla yapıldığında ise, cam çubuktan kumaşa negatif yük geçişi olmakta ve cam çubuk pozitif yük ile yüklenmektedir. Her iki deneydeki cisimler yeniden birbirlerine değdirilirse nötr duruma geçerler. Alınan yük ile verilen yük eşittir.

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve ElektroskopDokunma ile elektriklenmede, elektrik yüklü bir cisim nötr bir cisme değdirildiğinde, yükünün bir kısmını nötr cisme aktarır ve o cisimde elektrikle yüklenmiş olur. Eğer, nötr cisme dokundurulan cisim negatif yüklüyse, her ikisi de negatif yüklü olur. Eğer, nötr cisme dokundurulan cisim pozitif yüklüyse, nötr cisimden pozitif yüklü cisme bir miktar negatif yük geçişi olur ve sonuçta her ikisi de pozitif yüklü duruma gelir. Her iki cisim de eşit ve pozitif ve negatif zıt yüklüyse, her ikisi de nötr duruma geçer. Birbirine değdirilen cisimler hiç bir zaman zıt yüklerle yüklenmezler. Her ikisi de nötr, her ikisi de pozitif, her ikisi de negatif olabilir. Hareket edenler daima negatif yüklerdir, pozitif yükler hareket etmezler.

    Etki (tesir) ile elektriklenmede ise, örneğin negatif yüklü bir A cismi nötr bir B cismine yaklaştırılırsa, benzer yükler birbirini iter ve A cismindeki elektronlar B cismindeki elektronların B’nin diğer yanında toplanmalarına neden olur. Böylece B’nin A’ya bakan yanında da pozitif yük fazlalığı gerçekleşir. Sonuçta, B’nin A’ya bakan yanı pozitif, diğer yanı ise negatif yükle yüklenmiştir. Bu durumda, eğer B’nin negatif yüklü yanına bir C cismi dokundurulursa, B’den C’ye bir elektron akışı başlar. A cismi uzaklaştırılmadan, B ve C yalıtkan çubuklarla birbirlerinden ayrılırsa, B cismi pozitif ve C cismi negatif yükle yüklenmiş olur. Eğer, A cismi pozitif yüklü osaydı, elektronları kendine çekeceğinden, bu kez B’nin A’ya bakan yanı negatif yüklü, diğer yanı pozitif yüklü olacaktı. Bu durumda, C’den B’ye elektron geçişi olacak ve B cismi negatif, C cismi ise pozitif yükle yüklenmiş olacaktı.

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve ElektroskopElektrik Akımı

    Elektrik akımı, akıştaki elektron sayısından bağımsız olarak, belirli bir yönde hareket halinde olan elektronlardır. Bu yön veya “yol”, bakır, gümüş ya da alüminyum gibi bir iletken olabilir. Serbest elektronlar, iletkenin bir bölgesinden diğerine geçmektedir.

    Akım Yeğinliği

    Akım yeğinliği, bir elektrik yükünün bir iletkendeki akış hızıdır. Başka bir anlatımla, bir saniyede belirli bir noktayı geçen elektron sayısıdır. Bu, belirli bir noktadan daha fazla elektronun geçmesi durumunda, akımın daha büyük olduğu anlamına gelir.
    Sembolü “I” harfidir ve Fransızca “intensité de courant”‘dan kaynaklanmaktadır. Akım yeğinliği genellikle kısaca akım olarak adlandırılır, “amper” cinsinden ölçülür.

    Voltaj (Gerilim)

    Voltaj, bir devrenin iki noktası arasındaki elektrik enerjisi farkını gösterir. Voltaj, volt cinsinden ölçülür ve ‘V’ harfi ile gösterilir. Gerilim, elektrik potansiyel farkı, elektrik basıncı veya elektrik gerilimi (∆V veya ∆U olarak adlandırılır, ancak daha çok V veya U ile gösterilir), iki nokta arasındaki elektrik potansiyeli farkıdır. Elektronları, etkisi altında bulundukları elektrostatik alan kuvvetine karşı hareket ettirir. Noktalar arasındaki elektrik potansiyel farkları, statik elektrik alanlarından, manyetik alandaki elektrik akımından, değişen manyetik alanlardan veya bunların kombinasyonlarından kaynaklanabilir. Bir sistemdeki iki nokta arasındaki voltajı (veya potansiyel farkı) ölçmek için voltmetre kullanılır.

    Elektrik Yükleri, Elektriklenme Ve ElektroskopElektrik yükü, akım ve voltajı bir boruya bağlı büyük bir su deposuyla örneklediğimizde, depodaki su elektrik yükünü temsil eder. Daha fazla su, daha fazla yük anlamına gelir. Voltaj ise “basınç” gibidir. Depodaki su ne kadar fazla olursa, borunun ucundaki basınç (voltaj) o kadar yüksek olur. Suyu bir borudan geçirmek için bir pompanın kullanılması gibi, iletkenler içindeki serbest elektronları bir “yol” boyunca bir yerden diğerine akıtacak bir batarya yani harici bir güç kaynağı (elektromotor kuvvet) kullanılabilir. Akımın bir yönde hareket etmesi “doğru akım” olarak adlandırılır. Atomlardaki elektronlar düz bir yönde hareket etmez. Yakın atomlardaki diğer elektronlarla tekrarlanan çarpışmalar yaşanır. Bu çarpışmalarda, serbest elektronlar iletkenin pozitif ucuna doğru giderler.

    Direnç

    Direnç iki şekilde anlaşılabilir:

    – Elektronların akışı açısından, direnç, elektronların bir iletken (tel) içinde akarken karşılaştıkları zorluktur. Örneğin, ince bir tel, elektronların akması için “dar bir yol” olduğundan, birbirlerine çarptıkları anlamına gelir, bu nedenle de akış yeterince “rahat” değildir. Yani, ince bir telde daha fazla direnç vardır. Kalın bir telde ise, elektronların hareket etmesi için daha “geniş bir yol” bulunduğundan, daha az çarpışma ve bu nedenle de daha az direnç vardır.

    – Bir elektrik devresinde ise, direnç, elektriğin yolu üzerindeki ampul, zil gibi şeylerdir. Elektriği kullanan bu dirençler olmadığında kısa devre oluşabilir.

    İletkenler

    İletken, elektriğin kolayca geçmesine izin veren bir malzemedir. İletkenlerin atomlarında daha fazla serbest elektron vardır ve atomdan atoma geçmekte serbesttirler. Yani, elektrik yükleri bir noktadan diğerine hareket etmekte serbesttir ve elektronların hareketine karşı daha az direnç vardır. Alüminyum, bakır, altın, su ve insan iletken örnekleridir. Elektrik üreticileri, üretim tesislerinden tüketicilere güç taşımak için bakır ve alüminyum teller kullanmaktadır. Bu malzemeler “yüksek iletkenliğe” sahiptir. İletkenler ayrıca ısı enerjisinin de kolayca geçmesine izin verirler.

    Yalıtkanlar

    Yalıtkanlar (izolatörler), elektriğin kolayca geçmesine izin vermeyen malzemelerdir. Yalıtkanların atomlarındaki elektronlar, atomdan atoma serbestçe hareket etmemektedir. Yani, elektrik yükleri bir noktadan diğerine serbestçe hareket etmezler. Elektronların hareketine karşı daha fazla direnç vardır. Kauçuk, plastik, ahşap ve kağıt mükemmel yalıtkan örnekleridir. Bu malzemeler aynı zamanda ısı enerjisinin de kolayca geçmesine izin vermezler.

    Elektrik Yüklü Cisimlerde İtme Ve Çekme

    Cisimler yük durumlarına göre üçe ayrılmaktadır. Nötr cisimlerde, pozitif ve negatif yük birbirine eşittir. Pozitif (+) yüklü cisimlerde, pozitif yük negatif yükten fazladır. Negatif (-) yüklü cisimlerde, negatif yük pozitif yükten fazladır. Nötr cisimler elektriksel açıdan birbirini etkilemez ve birbirini çekmez ya da itmez. Aynı yükle yüklü cisimler birbirini iterken, zıt yüklü cisimler birbirini çeker.

    Elektroskop

    Elektroskop, bir cisimdeki elektrik yükünün varlığını ve hangi cins elektrik yüküyle yüklü olduğunu tespit etmek için kullanılan bir bilimsel araçtır. İlk elektroskop, “versorium” adı verilen bir döner iğnedir ve 1600’lü yıllarda William Gilbert tarafından icat edilmiştir. Elektro-statik elektroskop ve 1787 yılında İngiliz fizikçi Abraham Bennet tarafından geliştirilen altın-yapraklı elektroskop, elektrostatik prensiplerini göstermek için fizik eğitiminde halen kullanılan iki klasik elektroskop türüdür.

    Elektroskop, bir cam fanus, iletken yaprakların bağlı olduğu bir metal çubuk ve en üstte de bir metal topuzdan oluşmaktadır. Nötr durumdaki bir elektroskobun yaprakları kapalı, yüklü bir elektroskobun yaprakları ise iki yana açıktır. Yüklü bir elektroskopta, yaprakların az açık olması yükün azlığını, yaprakların çok açık olması yükün çokluğunu gösterir ve topuz ile yapraklar aynı cins yükle yüklüdür.

    Negatif yüklü bir elektroskobun topuzuna bir C cismi yaklaştırıldığında, yaprakların biraz açılması, C cismi ile elektroskobun aynı cins yükle yüklü olduğunu, yaprakların biraz kapanması cisim ve elektroskobun zıt yükle yüklü olduklarını gösterir. Pozitif yüklü bir C cismi, nötr bir elektroskoba yaklaştırıldığında, topuz negatif yükle, yapraklar pozitif yükle yüklenir. Negatif yüklü bir C cismi, nötr bir elektroskoba yaklaştırılırsa, topuz pozitif yükle, yapraklar negatif yükle yüklenir.

    Nötr durumdaki bir elektroskoba yüklü bir cisim dokundurulduğunda, elektroskop ve cisim aynı yükle yüklenir ve yapraklar biraz açılır. Yüklü bir elektroskoba, zıt yükle yüklü bir C cismi dokundurulursa, eğer yük miktarları eşit ise yapraklar tamamen kapanır, cismin yük miktarı fazlaysa yapraklar kapanıp açılır, elektroskobun yük miktarı fazlaysa yapraklar biraz kapanır. Yüklü bir elektroskoba, aynı cins yükle yüklü bir C cismi dokundurulduğunda, cismin yükü fazlaysa yapraklar biraz açılır, elektroskopun yükü fazlaysa yapraklar biraz kapanır.

    Topraklama

    Yüklü bir cisim, iletken bir telle toprağa bağlanırsa, toprakla cisim arasında bir yük alışverişi gerçekleşir ve cisim nötr duruma geçer. Cisim negatif yüklüyse, fazla negatif yük toprağa akar ve cisim nötrleşir. Eğer cisim pozitif yüklüyse, pozitif yük hareketsiz olduğundan, bu kez topraktan cisme negatif yük gelir ve cisim nötrleşir. Topraklamanın en bilinen örneği, yakıt tankerlerinin arkasındaki, yere değen zincirlerdir. Tankerlerde elektriklenme nedeniyle oluşan fazla yükleri toprağa boşaltan bu zincirler araçlarda yangın çıkmasını önlemektedir. Gene, yüksek binaların çatılarındaki paratonerler yıldırımlarla boşalan bulutlardaki elektrik yükünü toprağa aktarırlar. Evlerdeki toprak hatlı prizler de fazla akımı toprağa aktararak cihazları korumaktadır.

    Kaynakça:
    – Stan Gibilisco, “Electricity Demystified”, McGraw-Hill Education, 2nd ed.

    Yazar: Oben Güney Saraçoğlu

    Yazı kaynağı : www.bilgiustam.com

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap