Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    benzetme amacı gütmeden bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasına ne denir

    1 ziyaretçi

    benzetme amacı gütmeden bir sözcüğün başka bir sözcük yerine kullanılmasına ne denir bilgi90'dan bulabilirsiniz

    ad aktarması, mecazı mürsel

    AD AKTARMASI (MECAZ-I MÜRSEL)

    Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır. Buna Düz Değişmece ya da Mecaz-ı Mürsel adı verilir.

     İç-dış ilişkisi: Bir varlığın dışı söylenerek içi ya da içisöylenerek dışı kastedilir.

     Örnek: Evi gelecek hafta taşıyoruz.  (Evin eşyalarını)

                Çayı ocağa koyuver.               ( Çaydanlığı)

    Bütün-Parça İlişkisi: Bir varlığın bütünü söylenerek parçası,parçası söylenerek bütünü kastedilir.

     Örnek: Sokağın ilk girişindeki apartmanda oturuyorum. (Apartmanın dairesi)

                 Herkes başının üstünde bir çatı olmasını ister   (Ev)

    Somut-Soyut İlişkisi: Soyut bir kavram söylenerek somut bir varlık kastedilir.

     Örnek: Düşük bir maaşla beş canı besliyor. (İnsan)

    Sanatçı-Eser İlişkisi: Sanatçının adı söylenerek eseri ya da eserleri kastedilir.

            Örnek: Biz Yahya Kemal’ i okuyarak yetiştik.  (Romanını)

    Yer (Şehir, Kasaba, Köy)- İnsan İlişkisi: Yer adı söylenerek insan adı kastedilir.

    Örnek: Takımı şampiyon olunca tüm Adana bayram etti. (Şehir halkı)

             Törende bütün kasaba meydanda toplanmıştı. (Kasaba halkı)

    Şehir-Yönetim ilişkisi: Bir ülkenin başkenti söylenerek yöneticileri kastedilir.

     Örnek: Ankara bu olayda duyarsız kaldı.   (Devlet yöneticileri)

    Yön-Bölge, İnsan İlişkisi: Yön adı söylenerek o yerde oturan insanlar kastedilir.

     Örnek: Batı’nın tavrını anlamak güç.  (Avrupa ülkeleri)

    Bir Kap Söyleyip İçindekileri Çağrıştırma:

     Örnek: Bardağını bitir de sana çay doldurayım. (Çayını bitir)

    Soru:   Marmara’da her yelken

                   Uçar gibi neşeli

     Yukarıdaki dizelerde olduğu gibi , kimi sözler benzetmeamacı gütmeden kendi anlamı dışında kullanılır.

    Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu örnektekine benzer bir kullanım vardır?

    A)    Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl.

    B)     Ben ezelden beridir hür yaşadım hür yaşarım.

    C)     Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.

    D)    Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanı.

    E)     Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda.

                                                                    (1995-ÖSS)

                                                  Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni

                                                     Halil İbrahim ASLANHAN

    Yazı kaynağı : www.xn--edebiyatgretmeni-twb.net

    Ad Aktarması Nedir

    Ad aktarması yani mecaz-ı mürsel aralarında benzerlik ilgisi olmaksızın, bir sözün başka bir söz yerine kullanılmasıdır. Kısaca bir sözcüğün benzetme ilgisi olmadan başka bir sözcük yerine kullanılmasına ad aktarması denir. Ad aktarmasına  Düz Değişmece ya da Mecaz-ı Mürselde denilir.

    Ad aktarması iççin benzetme amaç güdülmeden bir sözün ilgili olduğu başka bir söz yerine kullanılmasıdır demiştik. Şimdi de örneklerle gösterelim;

    "Tanzimat dönemini bir de Tanpınar'dan okuyun." Bu cümlede "Tanpınar" sözcüğü "Ahmet Hamdi Tanpınar'ın bir yapıtı" yerine kullanılmıştır.
    "Haftada iki gün kuru yiyorduk." cümlesinde "kuru" sözcüğü "kuru fasulye yemeği" yerine kullanılmıştır.

    Ad aktarması değişik biçimlerde karşımıza çıkar:
    * Bir nesnenin parçası söylenerek bütünü anlatılmak istenir:
    "Lokma karın doyurmaz, şefkat artırır." Bu atasözünde geçen "lokma" sözcüğü "yemek, yiyecek" yerine kullanılmıştır.
    * Bir yerin, nesnenin bütünü söylenerek parçası kastedilebilir.
    "Yolcu gemisi Kuşadası'na yanaştı." Bu cümlede "Kuşadası" sözcüğü "Kuşadası limanı" yerine kullanılmıştır.
    * Nesne söylenir, içindeki anlatılır.
    Sobayı yak.
    Tabağını bitir.
    * Ad aktarmasında "parça-bütün, neden-sonuç, tekil-çoğul, eser-yazar" ilgisi gibi ilgiler olabilir.

    Ad Aktarması Örnekleri

    * Derginin bu sayısında da büyük şairlere yer verilmiş.
    * Stat, İzmir'deki maçın bitmesini bekliyordu.
    * Ankara, Kıbrıs konusunu çözüme kavuşturmak istiyor.
    * Cebindeki bütün parasını taksiye vermiş.
    * İnsan ekmeğini kazanmayı bilmeli.

    Örnek Soru:
    Marmara'da her yelken
    Uçar gibi neşeli
    Yukarıdaki dizelerde olduğu gibi, kimi sözler benzetme amacı gütmeden kendi anlamları dışında kullanılır.

    Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu örnektekine benzer bir kullanım vardır?
    A) Dalgalan sen de şafaklar gibi ey nazlı hilâl
    B) Ben ezelden beridir hür yaşadım hür yaşarım
    C) Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda
    D) Bastığın yerleri toprak diyerek geçme tanı
    E) Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda

    Cevap: A

    Divan Edebiyatında Mecaz-ı Mürsel

    Bir sözcüğü benzetme amacı gütmeden başka bir sözcük yerine kullanma sanatıdır. Düz değişmece ya da metonomi diye de adlandırılır. Günlük yaşamda da yaygınlıkla kullanılan mecaz-ı mürsel, iki nesne ve kavram arasında çok çeşitli ilgiler kurulmasıyla gerçekleşir. Neden yerine sonucun (bereket yağdı gibi), içindeki yerine kabın (sobayı yaktık gibi), özel yerine genelin (at yerine hayvan gibi), soyut kavram yerine somut adın (gözüme girdi gibi), yapıt yerine yazar adının (Siham-ı Kaza okuyorum demek yerine Nef’i okuyorum demek gibi) kullanıldığı çeşitli türleri vardır.

    Detaylı Ad Aktarması Örnekleri

    İç-dış ilişkisi

    Bir varlığın dışı söylenerek içi ya da içisöylenerek dışı kastedilir.
    Örnek: Evi gelecek hafta taşıyoruz.  (Evin eşyalarını)
    Çayı ocağa koyuver.               ( Çaydanlığı)

    Bütün-Parça İlişkisi

    Bir varlığın bütünü söylenerek parçası,parçası söylenerek bütünü kastedilir.
    Örnek: Sokağın ilk girişindeki apartmanda oturuyorum. (Apartmanın dairesi)
    Herkes başının üstünde bir çatı olmasını ister   (Ev)

    Somut-Soyut İlişkisi

    Soyut bir kavram söylenerek somut bir varlık kastedilir.
    Örnek: Düşük bir maaşla beş canı besliyor. (İnsan)

    Sanatçı-Eser İlişkisi

    Sanatçının adı söylenerek eseri ya da eserleri kastedilir.
    Örnek: Biz Yahya Kemal’ i okuyarak yetiştik.  (Romanını)

    Yer (Şehir Kasaba Köy) İnsan İlişkisi

    Yer adı söylenerek insan adı kastedilir.
    Örnek: Takımı şampiyon olunca tüm Adana bayram etti. (Şehir halkı)
    Törende bütün kasaba meydanda toplanmıştı. (Kasaba halkı)

    Şehir-Yönetim ilişkisi

    Bir ülkenin başkenti söylenerek yöneticileri kastedilir.
    Örnek: Ankara bu olayda duyarsız kaldı.   (Devlet yöneticileri)

    Yön-Bölge İnsan İlişkisi

    Yön adı söylenerek o yerde oturan insanlar kastedilir.
    Örnek: Batı’nın tavrını anlamak güç.  (Avrupa ülkeleri)

    Bir Kap Söyleyip İçindekileri Çağrıştırma

    Örnek: Bardağını bitir de sana çay doldurayım. (Çayını bitir)
    Soru:   Marmara’da her yelken
            Uçar gibi neşeli

    Yazı kaynağı : ad-aktarmasi.nedir.org

    ARKADAŞLAR BENZETME AMACI GÜDÜLMEDEN BAŞKA BİR KELİME YERİNE NASIL KULLANILIR.BURDA NE DEMEK İSTİYOR - Eodev.com

    ARKADAŞLAR BENZETME AMACI GÜDÜLMEDEN BAŞKA BİR KELİME YERİNE NASIL KULLANILIR.BURDA NE DEMEK İSTİYOR - Eodev.com

    Cevap:

    ♣ Mecaz-ı Mürsel-->Ad Aktarması.

    Açıklama:

                             •Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması)•

    • Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden başka bir kelime yerine temel anlamı dışında kullanılmasına "mecaz-ı mürsel (ad aktarması)" denir.

    Ö:

    • Annem sobayı yakmaya gitti.

    (Bu cümleye dikkatli bir şekilde bakarsak eğer; annesi gerçekten sobayı yakmaya değil, sobanın içerisindeki odunları yakmaya gitmiştir. O halde bu cümlede mecaz-ı mürsel kullanılmıştır.)

    • Öğretmen gelince sınıf ayağa kalktı.

    (Bu cümleye de tıpkı diğer cümledeki gibi dikkatli bakarsak eğer; sınıfın ayağa kalktığını değil, sınıftaki öğrencilerin ayağa kalktığını söyleyebiliriz. O halde bu cümlede mecaz-ı mürsel kullanılmıştır.)

                             •Peki ne demek bu "benzetme"?•

    • Benzetmenin diğer bir ismi teşbihdir. Tıpkı abartma, konuşturma, kişileştirme gibi bir söz sanatıdır. Aralarında ilgi bulunan iki şeyden birini diğerine benzetmeye denir.

    Ö:

    • Onun aşkı bir ateş gibi yüreğinde kavrulup duruyor.

    (Bu cümlede direkt olarak aşk ateşe benzetildiğinden, benzetme sanatı kullanılmıştır.)

    • Evleri kutu gibi küçüktü.

    (Bu cümlede ise ev kutuya benzetildiğinden, benzetme sanatı kullanılmıştır.)

    Söz sanatları hakkındaki eodev.com/gorev/10258379 cevabıma da bakabilirsiniz.

    Yazı kaynağı : eodev.com

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap