Bu sitede bulunan yazılar memnuniyetsizliğiniz halınde olursa bizimle iletişime geçiniz ve o yazıyı biz siliriz. saygılarımızla

    aynı anda ses çıkaran müzik aletlerinin sesini nasıl ayırt ederiz

    1 ziyaretçi

    aynı anda ses çıkaran müzik aletlerinin sesini nasıl ayırt ederiz bilgi90'dan bulabilirsiniz

    SES: SESLERİ BİRBİRİNDEN NASIL AYIRT EDERİZ?

    SES: SESLERİ BİRBİRİNDEN NASIL AYIRT EDERİZ?

    İnsan Hangi Frekanstaki Sesleri İşitir?

    Yazı kaynağı : ses789.blogspot.com

    Müzik Aletlerinden Çıkan Ses Örneklerle Konu Özeti

    MÜZİK ALETLERİNDEN ÇIKAN SES

    Aşağıda verilen resimde Türk sanat müziğinin önemli enstrümanları arasında yer alan kanunu görmektesiniz. Verilen resmi dikkatli olarak incelediğimizde bu enstrümanın tel boylarının farklı olduğunu fark ederiz. Enstrümanın tel boylarının farklı olmasının nedeni sizce ne olabilir?

    Aşağıdaki resimde görülen gitarın da tel boylan kanunda olduğu gibi farklı mıdır? Neden saz çalan müzisyenler çalmadan önce sazı akort ederler? Birbirinden farklı kalınlıklarda olan gitar tellerinin akordu ile tellerin gerginliği azaltılır ya da artırılır. Böylece gitar tellerinin titreşimi ile elde edilen sesin, doğru frekans değerlerinde üretilmesi sağlamı. Gitarın tel kalınlıklarının birbirinden farklı olmasının nedeni sizce nedir?

    Bir arabanın klakson sesi ile bir sanatçının söylediği şarkı arasındaki fark nedir? “Klakson bir gürültü, şarkı söylemek ise bir müziktir.” diyebilir miyiz? Peki gürültü nedir, müzik nedir? Bir saç kurutma makinesinin çıkardığı sesten rahatsız olmamıza rağmen elektro gitarla çalman bir müzik parçasından rahatsız olmayabiliriz. Sizce müzik ile gürültü arasındaki fark nedir?

    Müzik aletlerinden elde edilen sesler rastgele sesler değildir. Müzik aletlerinden belirli frekanslarda farklı sesler oluşur. Bu farklı seslere nota denir. Notalardan çıkan seslerden bazılan ince (tiz), bazılan ise kalın (pes) dır. Telli çalgılardaki tellerin kalınlık, gerginlik veya uzunluk gibi niceliklerin değişimi telin titreşiminde oluşan farklılığa, titreşim hareketindeki farklılık ise tellerdeki titreşim nedeniyle oluşan sesin frekansının da değişmesine neden olur. Buna göre gergin bir telin titreşimi ile oluşan sesin frekansı;

    -             Telin boyu ile ters orantılı (Telin boyu arttıkça, frekansı azalır yani ses kalınlaşır.),

    -             Telin kalınlığı ile ters orantılı (Telin kalınlığı arttıkça, frekansı azalır yani ses kalınlaşır.),

    -             Telin gerginliği ile doğru orantılı (Telin gerginliği arttıkça, frekansı da artar yani ses incelir.),

    -             Telin cinsine bağlı,

    -             Titreşim yapılan ortamın sıcaklığına bağlı (Sıcaklık tellerin boylarım ve gerginliğini etkileyeceğinden sesin frekansını da etkiler.) olarak değişir.

    Telli müzik enstrümanlarında oluşan seslerin frekansının bağlı olduğu yukarıda sıralanan bu etkenleri değiştirerek farklı frekans değerlerinde sesler elde etmek mümkündür. Telli çalgıları çalan müzisyenler enstrümanın farklı kalınlık ya da boydaki tellerinin gerginliğini akort adı verilen işlem ile düzenledikten sonra enstrüman tellerinin farklı noktalarına parmaklarım basarak titreşen tel uzunluğunu değiştirip farklı frekanslı sesler elde ederler.

    Örnek

    2. Titreşen telin ısıl iletkenliğine

    3.          Telin boyuna

    IV. Telin kalınlığına

    Sürtünmesiz olarak kabul edilen bir ortamda, dış ortamdan yahtılmış bir telin titreşim yaptığını düşünelim. Bu telin titreşim frekansı yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangilerine doğrudan bağlı olarak değişir?

    A) Yalnız I

    B) n, in ve rv

    C) I, m ve IV

    D) I, II ve IE

    Çözüm

    Bir telin titreşim frekansı daima telin boyu ve kalınlığı ile ters orantılıdır ve telin cinsine bağlı olarak değişim gösterir. Ancak telin ortamdan yahtılmış olduğu ve sürtünmelerin ihmal edildiği dikkate alındığında titreşim hareketinin frekansı titreşen telin ısıl iletkenliğine doğrudan bağlı değildir.         Doğru seçenek ( C)’ dir.

    Hayatımızın bir döneminde farkında olalım ya da olmayalım mutlaka nefesimiz yardımı ile ses oluşturan herhangi bir üflemeli enstrüman kullanmışızdır. Yukarıda telli çalgılarda çıkan seslerin frekanslarının nasıl değiştiği konusunda biraz bilgi sahibi olmuştuk. Peki üflemeli çalgılarda farklı sesler nasıl oluşur?

    Yukarda bir flüt resmi görülmektedir. Flüt ya da bu enstrümana benzer bir araçla şimdiye kadar hiç karşılaştınız ya da bu türden bir enstrüman kullandınız mı? Flüt çalarken flütün deliklerini parmak uçlarımızla açıp kapattığımızda farklı sesler oluşur. Peki deliklerin açıhp kapanması flütün hangi niteliğinin değişerek flütten farklı seslerin oluşmasma neden olmaktadır?

    Üflemeli müzik aletlerinin gövdesi durumundaki üzerinde çok sayıda delik bulunan silindir şeklindeki bir tüpe ağız kısmında bulunan dar bir yarıktan (kesikten) doğrudan ya da ağızlık yardımı ile basınçla üflenen hava, gövdede açık ya da kapalı olan deliklere bağlı olarak enstrüman içinde değişik frekansta titreşimlerin oluşmasma neden olur. Enstrümanda oluşan bu titreşimlerin frekansları üzerleri parmak uçlarımızla açıp kapanan delikler yardımı ile değiştirilebilir. Oluşan titreşimler nedeniyle değişik ton ve frekanslarda diğer bir ifade ile farklı notalarda ses oluşması sağlanır. Böylece farklı yükseklikte yani kalınlıkta ve incelikte ses dalgalan üretilir. Üflemeli bir müzik aletinde üretilen sesin frekansı;

    -             Silindir içindeki hava sütununun uzunluğu ile ters orantılı (Deliklerin tamamının kapatılması, hava sütununun uzunluğunu arttırır ve sesin frekansı ve yükseldiği azalır, ses kalın yani pes çıkar.),

    Silindir içine üflenen havanın basıncı ile doğru orantılı (Daha şiddetli hava üflenmesi, üretilen ses dalgalarının genliğini arttırır ve ses daha şiddetli duyulur.) olarak değişir.

    Resimde verilen müzik aletinin sanırım hepimiz adım biliyoruz. Hayatımızda belki en çok karşılaştığımız müzik aletlerinden olan davul vurmalı bir müzik aletidir. Bir davulda ses oluşumu acaba nasıl olmaktadır? Davulun ürettiği ses frekanslarındaki değişim nasıl sağlanmaktadır?

    Vurmalı müzik aletleri genellikle geniş kenarlı bir kasnağın iki ya da tek yüzüne deri gerilerek elde edilir. Örneğin trampet, davul geniş kenarlıklı bir kasnağın iki yüzüne deri gerilerek elde edilen vurmalı çalgı iken timbal tek yüzüne deri geçirilmiş bir vurmalı müzik aletidir. Davul, trampet, zil vb. gibi çalgıların toplu olarak düzenlenmesi sonucunda bateri adı verilen kompleks enstrüman oluşur.Vurgulu çalgılarda farklı sesler çalgının gövde tipine, çalgıda kullanılan derinin gerginliğine, kalınlığına ve inceliğine göre değişir.

    Vurmalı müzik aletlerinde enstrümanın üstündeki gerilmiş derinin yaptığı titreşim hareketi ile ses üretilir. Müzik aletinin üzerine gerilmiş olan deri üzerine vurulduğunda, etki eden kuvvetin şiddetine bağlı olarak titreşir. Titreşen deri ile enstrüman içinde bulunan hava da titreşim yaparak sesin daha da şiddetli oluşmasını sağlar.

    Vurmalı müzik aletlerinde kullanılan derinin kalınlığı, gerginliği ve yüzey alanı değiştirilerek oluşan titreşim hareketindeki değişimlere bağlı olarak değişik frekanslarda ve farklı yükseklikte, yani farklı kalınlık ya da incelikte ses dalgalan üretilir.Vurmalı bir müzik aletinde üretilen sesin frekansı;

    -             Kullanılan derinin gerginliği ile doğru orantılı (Kullanılan derinin gerginliği arttıkça sesin frekansı ve yüksekliği artar, ses ince yani tiz ses çıkar.),

    -             Kullanılan derinin yüzey genişliği ile ters orantılı (Kullanılan derinin yüzey genişliği arttıkça sesin frekansı ve yüksekliği azalır, ses kalın yani pes çıkar.),

    -             Kullanılan derinin kalınlığı ile ters orantılı (Kullanılan derinin kalınlığı arttıkça sesin frekansı ve yüksekliği azalır, ses kalın yani pes çıkar.) olarak değişir.

    Örnek

    3. Tellerin sıcaklıklarını azaltıyor.

    Keman çalan öğrenci yukarıdaki deneyleri yapıyor. Öğrenci yaptığı bu deneylerden hangisi ya da hangilerinde ince ses elde edebilir?

    A) Yalnız I

    B) Yalnız H

    C) Yalnız III

    D) n ve m

    Çözüm

    Kemanda oluşan sesin telin boyu arttıkça frekansı azalır ve ses kalınlaşır. Telin kalınlığı arttıkça frekansı azalır ve ses kalınlaşır. Tellerin sıcaklığı azalması ile tellerin boylan kısalacak dolayısı ile tel gerginliği artacaktır.Telin gerginliği arttıkça frekansı da artar ve ses incelir.

    Doğnı seçenek (D)’dir.

    Hayvanat bahçesine gittiğimizde, civcivin çıkardığı ses ile ördeğin çıkardığı ses aynı yükseklik ve şiddette de olsa civciv ile ördeğin seslerini ayırt edebiliriz. Aynı şekilde bir çok müzik aletinin çalındığı bir grupta farklı enstrümanların seslerini rahatlıkla ayırt edebiliriz.

    Örneğin gitar ve sazın tellerinden aynı notayı veren iki teli denge konumundan aynı miktar ayırarak bırakalım. İki sesin frekansı ve genlikleri aynı olduğu hâlde hangi sesi gitar telinin, hangi sesi saz telinin verdiğini ayırt edebiliriz.

    Aynı sesin çeşitli müzik aletlerinden çıktığı zaman gösterdiği farklılığa sesin tınısı denir. Tim, sesin farklılığını ifade ederek kaynağının cinsini belirlemeye yarayan bir ses özelliğidir.

    Aym notayı çalan farklı müzik aletlerinin ürettiği ses dalgalarının frekansları aynıdır. Fakat ses kaynaklan farklı olduğu için yani müzik aletlerinde ses üretmek için farklı malzemeler kullanıldığı için sesler farklı olarak algılanır.

    -             Sesler arasındaki tını farkı, renk farkıdır. Ses, kendine özgü olan bu rengi, taşıyıcı bir titreşimin (asal dalganın) üzerine “oranlı” olarak, yan titreşimlerin binmesiyle oluşan karmaşık titreşimlerin sonucunda kazanır. Frekansı oluşturan saniyedeki periyot sayısı ne kadar fazla olursa ses o kadar tiz, periyot sayısı ne kadar az olursa o kadar bas olur.

    -             Akordeon, keman ve flütten oluşan bir müzik grubu içinde müzik aletlerim kullanan müzisyenler aym notayı (tonu) çalsalar da bu enstrümanların seslerinin farklılığının temel nedeni tunlarındaki farklılıktır.

    -             Tını, aynı yükseklikte ve aym şiddete farklı müzik aletlerine ait sesleri kulağımızın ayırt etme özelliği olup aym frekansta ses üreten farklı kaynakların ürettikleri ses­lerin farklı olarak algılanmasıdır.

    Örnek

    Yukarıda ses ile ilgili olarak verilen özelliklerinden hangisi ya da hangileri bir sesi başka bir sesten ayıran özelliklerdendir?

    A) Yalnız I

    B) Yalnız H

    C) II ve m

    D) II, m ve rv

    Çözüm

    Farklı müzik aletlerinden verilen birbirinden ayırt edebilmemize sesin tınısı denir. Buna göre özelliklerden sadece I doğrudur.

    Doğru seçenek ( A)’ dır.

    Yazı kaynağı : www.sinifogretmenim.com

    3. Sınıf Fen Bilimleri Sesin Kaynağı konu anlatımı

    3. Sınıf Fen Bilimleri Sesin Kaynağı konu anlatımı

    Sesin Kaynağı

    Çevredeki seslerin ilk oluştukları yerlere ses kaynakları denmektedir. Buna bağlı olarak da her sesin bir kaynağı olduğu söylenebilir. Örneğin “tak tak” sesinin kaynağı bir kapı iken “vızz” sesinin kaynağı bir arıdır. Ses kaynaklarının ürettikleri sesler farklılık göstermektedir. Bu farklı seslere dayanarak sesler birbirinden ayırt edilebilir hatta sesin kaynağı görülmeden tahminde bulunulabilir. Sesler çıktıkları kaynaklara göre iki alt gruba ayrılmaktadırlar. Bu alt gruplar doğal ses kaynakları ve yapay ses kaynaklarıdır.

     Doğal Ses Kaynakları

     Seslerden bazıları doğada kendiliğinden oluşmaktadır. Doğada kendiliğinden ses çıkarabilen kaynaklara doğal ses kaynakları denilmektedir. Bu doğal ses kaynaklarından çıkan seslere ise doğal sesler denilmektedir. Doğal seslere örnek olarak insan sesi, hayvan sesi, rüzgâr sesi, yağmur sesi ve su sesi verilebilir.

     Yapay Ses Kaynakları

     Doğada kendiliğinden oluşmayan, insanlar tarafından oluşturulan seslere yapay sesler denmektedir. Yapay ses kaynaklarından çıkan seslere de yapay sesler denilmektedir. Yapay seslere örnek olarak müzik aletlerinin ürettiği sesler, taşıtların sesleri, telefon veya zil sesleri gibi dışarıdan elde edilen bir etki ile oluşturulan ses kaynakları yapay ses kaynaklarıdır.

     Ses ve Ses Kirliliği Nedir?

     Bir şey titreştiğinde ve kulaklarımıza bu titreşimleri gönderdiğinde ses yaratılır. Titreşimler havadan veya başka bir ortamdan- sıvı, katı veya gaz- kulağa geçer. Titreşimler ne kadar güçlü olursa ses de o kadar yüksek olur. Ses kaynağından uzaklaştıkça sesler daha sönüktür. Ses, bir nesnenin ses dalgaları oluşturmak için ne kadar hızlı titreştiğine bağlı olarak değişir. Farklı malzemeler farklı sesler üretir. Ek olarak sesler genellikle pek çok farklı türde ses dalgasının karışımıdır.

     Ses en hızlı katılarda yol alır. Sonra sıvılarda ve en yavaş ise gazlarda yol alır. Düzensiz veya şiddeti yüksek seslere ses kirliliği veya daha yaygın olan gürültü denmektedir.

     Sesler Nasıl Duyulur?

     Ses, titreşimler tarafından üretilen bir enerji türüdür. Herhangi bir nesne titreştiğinde, hava parçacıklarında harekete neden olmaktadır. Bu parçacıklar, kendilerine yakın parçacıklara çarparlar, bu da onların daha fazla parçacıklara çarpmasına neden olacak şekilde titreştirir. Ses dalgaları olarak adlandırılan bu hareket, titreşen parçacıkların enerjileri bitene kadar devam etmektedir.

     Sesler kaynaklarından çıktıktan sonra yayılırlar. Kulaklar ise bu yayılan sesleri toplarlar. Kulaklar titreşim aralığında bulunuyor ise ses duyulur. Böylece yayılan ses duyulmuş olur. Ses göz ile görülmez. Ses kaynağına yaklaştıkça sesin şiddeti artış gösterir ve sesin kaynağından uzaklaştıkça da sesin şiddeti azalır. Şiddetli sesler yalnızca rahatsızlık vermekle kalmaz aynı zamanda uzun süre gürültülü ortamlara maruz kalındığında işitme kaybına sebep olur.

     İşitme Kaybı ve Nedenleri Nedir?

     Sesleri algılama ve duyma kabiliyetindeki tam ya da az bir azalma işitme kaybı, duyma kaybı veya sağırlık olarak adlandırılmaktadır. İşitme kaybının tek bir nedeni bulunmamaktadır. İşitme kaybına neden olan pek çok genetik ve çevresel etken bulunmaktadır. Buna ek olarak sesi algılayabilen bütün canlılar işitme sorunları ile karşılaşabiliyorlar.

     İşitme kaybının nedenleri arasında yaş ve yüksek ses sıkça görülen nedenlerdendir. Tedavisinde işitme cihazları, yardımcı dinleme cihazları, konuşma-okuma eğitimi ve bazı ilaçlar sıklıkla kullanılmaktadır.

    Yazı kaynağı : www.hurriyet.com.tr

    BÜYÜN FREKANSTAKİ SESLER ( MÜZİK VEYA İNSAN SESİ) ARASINDA FARK VARMI HEPSİNİ SES OLARAK ADLANDIRABİLİRMİYİZ? | Soru & Cevap - Evrim Ağacı

    BÜYÜN FREKANSTAKİ SESLER ( MÜZİK VEYA İNSAN SESİ) ARASINDA FARK VARMI HEPSİNİ SES OLARAK ADLANDIRABİLİRMİYİZ? | Soru & Cevap - Evrim Ağacı

    Ses moleküllerin titreşmesi ile oluşan bir basınç dalgasıdır ve boyuna dalga özelliği gösterir. Oluşan tüm seslerde bu özellikler ortaktır. Yani bir maddesel ortam gerekir. Basınç farkı ile iletilirler ve boyuna dalga olarak yani yayılma doğrultusu ile titreşim doğrultusu paralel olacak biçimde ilerlerler. Bu dalganın frekansı, dalga boyu ve ilerleme hızı vardır. Bu üçü arasında;

    Hız = Dalga boyu x frekans

    ilişkisi bulunur. Sesin hızı, yalnızca yayıldığı maddesel ortama ve bu ortamın özelliklerine bağlıdır. Yani aynı ortamda sabittir. Sesin frekansı kaynağın titreşim sıklığına bağlıdır ve dalga boyu da ona göre değişir. İşte frekans bu noktada sesin tizliğini veya baslığını, yani ince veya kalın oluşunu, perdesini belirler. Teoride 16 Hz.'den binlerce Hz.e dek tüm frekanslardaki sesleri algılayabilir insan kulakları. Ancak bu yaşa ve sağlığa göre değişebilir. Algılayamadığımız aralıktaki frekanslardaki sesler de vardır. Birçok hayvanın algı aralığı daha geniştir. Ancak temelde tüm ses dalgaları aynıdır. Şimdi gelelim seslerin farkına...

    Frekans ve tını farklı kavramlar. İnsanlar aynı frekansta sesler çıkarsalar bile tınıları arasındaki fark nedneiyle seslerin kime ait olduğunu anlayabiliriz. Aynı şey müzik aletleri için de geçerli. Ayı frekansta aynı notayı çalan (örneğin 440 Hz. ile La notası) bir gitar ile bir flüt arasındaki farkı tını ile anlarız. Yoksa frekansları aynıdır. Frekans, müzikte notaları belirler. Belirli frekanslar belirli notaları gösterir. Ancak notalara karşılık gelemeyn frekans değerleri de vardır. La için 440 Hz. Sol için 392 Hz. frekans karşılıklarını örnen alırsak, arasındaki 8 Hz.'lik farktaki sesler bir notaya karşılık gelmez ama yine de nota ile aynı biçimde oluşturulurlar. Yalnızca biz onlara özel bir ad vermemişizdir. Duymada olduğu gibi, sesleri çıkarmada da canlılar farklı frekans aralıklarında olabilirler. Ancak aynı aralıklara da sahip olabilirler. Yalnızca sesi çıkaran düzeneğin fiziksel özellikleri sesin tınısını değiştirir. Gerisi aynıdır.


    Yazı kaynağı : evrimagaci.org

    Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında

    Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.

    Yazının devamını okumak istermisiniz?
    Yorum yap